• Οι ευθύνες της Αριστεράς στην Ευρώπη της κρίσης
  • Για τα εναλλακτικά μέτωπα

  • 16 May 13 Posted under: Alter Summit
  •  

     Η ιστορική περίοδος που διανύουμε είναι οριακή. Η σύγκρουση ανάμεσα στο κυρίαρχο παγκοσμιοποιημένο καπιταλιστικό σύστημα, το οποίο έχει εισέλθει σε μια παρατεταμένη κρίση, και τις διαρκώς αυξανόμενες μορφές ενός νέου κόσμου, ο οποίος χαρακτηρίζεται από τις δυνάμεις της συνεργασίας και της αλληλεγγύης, που επιδιώκουν να επικρατήσουν έναντι της αρχής της ανταγωνιστικότητας, έχει πάρει διαστάσεις πολιτισμικής κρίσης.

    Η Ευρώπη έχει εισέλθει σε μια σπειροειδή ύφεση και κοινωνική οπισθοδρόμηση, η οποία έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ισχυρών κινημάτων λαϊκής αντίστασης, έντονων πολιτικών κρίσεων στις χώρες εκείνες όπου εφαρμόζονται βίαια και καταστροφικά προγράμματα λιτότητας, όπως επίσης ένταση του ανταγωνισμού στο εσωτερικό της ευρωπαϊκής αστικής τάξης. Κάποιοι διεκδικούν την ομοσπονδιοποίηση, με σκοπό τον πλήρη έλεγχο των αποφάσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ άλλοι, όπως ο Ντέιβιντ Κάμερον, κρατούν αποστάσεις από την Ένωση, επιστρέφοντας στη σύλληψη της «μεγάλης ευρωπαϊκής αγοράς». Σε κάθε περίπτωση, η Ευρώπη σήμερα δεν βρίσκεται στην ίδια κατάσταση που βρισκόταν προ κρίσης.

    Το νεοφιλελεύθερο πλαίσιο για την οικοδόμηση της Ευρώπης συνιστά κοινό τόπο για τους δεξιούς, τους σοσιαλδημοκράτες, τους πράσινους και τους κεντρώους. Τώρα που το πλαίσιο αυτό έχει περιέλθει σε κρίση, όπως και η συναινετική εφαρμογή των μέτρων λιτότητας από αυτές τις δυνάμεις, η Ευρώπη έχει βυθιστεί σε μια πολύ σοβαρή πολιτική κρίση, που υπονομεύει τη δημοκρατία. Βρισκόμαστε σε μια περίοδο πολιτικής αστάθειας, όπου κάθε δύναμη η οποία εφαρμόζει πολιτική λιτότητας αντιμετωπίζει μεγάλο εκλογικό κόστος ή −σπανιότερα− αναγκάζεται να παραιτηθεί υπό το βάρος της λαϊκής πίεσης. Όπως και να έχει, οι διαδικασίες αυτές έχουν ως συνέπεια πρωτόγνωρα πολιτικά αποτελέσματα.

    Οι λαοί στέλνουν σαφή προειδοποιητικά μηνύματα, ακόμα και όταν αυτά εκφράζονται με αντιφατικούς τρόπους. Σε όλη την Ευρώπη έχουν εμφανιστεί αντι-πολιτικές λαϊκιστικές και, σε κάποιες περιπτώσεις, ρατσιστικές και ξενοφοβικές τάσεις, εθνικιστικά ή ακροδεξιά τοπικιστικά ή ακόμα και νεοναζιστικά κόμματα (όπως η Χρυσή Αυγή στην Ελλάδα), που επωφελούνται από τον θυμό και την οργή των ανθρώπων. Οι εξελίξεις αυτές είναι πολύ ανησυχητικές.

    Ωστόσο, η κρίση δεν έχει μονοσήμαντη έκβαση: πρόσφατα είδαμε να αναπτύσσονται ισχυροί αγώνες και πολιτικές δυνάμεις οι οποίες προέκυψαν από αυτή, όπως το Μέτωπο της Αριστεράς στη Γαλλία, η Ενωμένη Αριστερά στην Ισπανία ή ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα, που η επίδρασή τους αλλά και η περαιτέρω ανάπτυξή τους είναι αλληλοεξαρτώμενες. Αξίζει να προσέξουμε τις συντονισμένες δράσεις, τις πολιτικές συγκλίσεις και τις νέες διαδικασίες που προκύπτουν. Σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες έχει αναπτυχθεί σε σημαντικό βαθμό αντίσταση, ενώ είναι επίσης ορατές ορισμένες ενδιαφέρουσες προσπάθειες συντονισμού αυτών των αντιστάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πέρα από την εκλογική επιρροή των κομμάτων μας, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι προσδοκούν να βρουν απαντήσεις στα ερωτήματα και να ευοδωθούν οι προσδοκίες τους, αλλά και να μπορέσουν να παρέμβουν στην πολιτική συγκυρία – συνδικάτα και πολιτικές δυνάμεις, κοινωνικά κινήματα, μισθωτοί και νεολαίοι, διανοούμενοι, ενεργά μέλη τοπικών οργανώσεων, καλλιτέχνες και οικολόγοι.



    Μεγάλη ευθύνη

    Έχουμε πολύ μεγάλη ευθύνη. Αν δεν υπάρξει μια εναλλακτική λύση σε προοδευτική κατεύθυνση –χωρίς την ανάδυση μιας ριζικά διαφορετικής προοπτικής για την Ευρώπη, που θα ενώσει τους λαούς με δεσμούς αλληλεγγύης, συνεργασίας και δημοκρατίας, που θα επιδιώκει την απελευθέρωση από το χρηματιστικό κεφάλαιο και θα παλέψει για την αλλαγή των κανόνων του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού−, τα πάντα είναι πιθανά, ακόμα και οι χειρότερες εξελίξεις.

    Συνεπώς, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τους κινδύνους αυτούς συγκροτώντας ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα επαναθεμελίωσης της Ευρώπης προς την κατεύθυνση της αλληλεγγύης. Διεξάγουμε έναν ευρύ διάλογο με τις κοινωνίες μας, ώστε να δημιουργήσουμε το πλαίσιο των απαραίτητων μετασχηματισμών και τις βασικές γραμμές του νέου αυτού σχεδίου. Βασική προϋπόθεση για να ολοκληρωθεί αυτό το σχέδιο είναι να συντονιστούν όλες οι προοδευτικές δυνάμεις της Ευρώπης που επιδιώκουν την αλλαγή σε μόνιμη και συστηματική βάση.

    Αυτό είναι το νόημα που αποδίδουμε στη διαδικασία οικοδόμησης του Μετώπου της Αριστεράς στη Γαλλία. Στην Ευρώπη ο αντικειμενικός στόχος είναι να δουλέψουμε πάνω σε αυτές τις προτάσεις και να συστήσουμε τα αναγκαία πολιτικά πεδία, ώστε αυτές να γίνουν κτήμα όσο το δυνατόν περισσότερων ανθρώπων. Με αυτό τον τρόπο σκοπεύουμε να ισχυροποιήσουμε και να διαδώσουμε την εναλλακτική μας πρόταση. Με άλλα λόγια, έχουμε ως στόχο να δημιουργήσουμε τα εργαλεία για έναν εναλλακτικό, κοινό τρόπο συγκρότησης της πολιτικής μας πρότασης στη Γαλλία και την Ευρώπη.



    Να βάλουμε τέλος στην «ΤΙΝΑ» − να φτιάξουμε τη δική μας πρόταση

    Μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου και τη ραγδαία ανάπτυξη της νεοφιλελεύθερης ηγεμονίας, η αγαπημένη φράση της Μάργκαρετ Θάτσερ αλλά και του Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο ήταν «Δεν υπάρχει εναλλακτική» (TINA, ThereisnoAlternative). Η ΤΙΝΑ εξακολουθεί να είναι η πιο διαδεδομένη ρητορική για τη δικαιολόγηση των πολιτικών λιτότητας και των περικοπών, αλλά και για την πειθάρχηση ορισμένων από εμάς που επιδιώκουμε να αποκαταστήσουμε τις ζημιές που προκλήθηκαν εξαιτίας της ανευθυνότητας άλλων. Ωστόσο, η κρίση, τα τραπεζικά σκάνδαλα και οι κοινωνικές συνέπειες των μηχανισμών διάσωσης αλλά και η ίδια τους η ανεπάρκεια έχουν υποσκάψει τον θρίαμβο τους. Οι αντιστάσεις που αναπτύσσονται, κυρίως στη νότια Ευρώπη, σηματοδοτεί την εξέγερση των Ευρωπαίων πολιτών ενάντια σε αυτό το μοντέλο, με αποτέλεσμα τη δημιουργία εναλλακτικών δρόμων. Συνεπώς, έχουμε την ευθύνη ως οργανώσεις της Αριστεράς να καταφέρουμε τη χαριστική βολή στην ΤΙΝΑ και να κάνουμε τον εναλλακτικό δρόμο αξιόπιστο.

    Την περίοδο που διανύουμε, η αντίσταση στις πολιτικές λιτότητας (περικοπές στον προϋπολογισμό, ιδιωτικοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών, αύξηση των έμμεσων φόρων, αυξήσεις στην τιμή του πετρελαίου και της ενέργειας) και η ελαστικοποίηση της αγοράς εργασίας (μείωση του κατώτατου μισθού, επισφαλείς συμβάσεις εργασίας) –μέτρα που υποτίθεται ότι μειώνουν τα ελλείμματα, το επονομαζόμενο εξωτερικό χρέος, και επιλύουν το πρόβλημα της ανεργίας− παγιώνονται. Πρέπει να επισημάνουμε τις συνέπειες των παραπάνω μέτρων: Η Ευρωζώνη έχει εισέλθει σε μια μακρά περίοδο ύφεσης και η ανεργία διογκώνεται παντού. Οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε ότι τα μέτρα αυτά εξυπηρετούν τα συμφέροντα του χρηματιστικού κεφαλαίου και των εργοδοτών. Είδαμε τη βίαιη επιβολή των σχεδίων αυτών στην Κύπρο, με την παράκαμψη του κοινοβουλίου και την επέμβαση στους τραπεζικούς λογαριασμούς των πολιτών. Την ίδια στιγμή οι φωνές που ισχυρίζονται ότι ο δρόμος που ακολουθούν οι ευρωπαϊκές ελίτ είναι παρανοϊκός αυξάνονται.



    Υπηρετώντας τους ανθρώπους

    Η εναλλακτική λύση ξεκινά από μια απλή θέση: Οι άνθρωποι πάνω από τις χρηματαγορές. Στο Μέτωπο της Αριστεράς αυτό το αποκαλούμε: «Πρώτα οι άνθρωποι». Ξεκινώντας από αυτό, υπάρχουν τουλάχιστον δύο σημεία που πρέπει να αναπτυχθούν λεπτομερώς: Τι είδους μοντέλο ανάπτυξης θέλουμε; Πώς το επιτυγχάνουμε;

    Σε όσους ισχυρίζονται ότι μπορούν να λύσουν το πρόβλημα της ανεργίας αυξάνοντας την εργασιακή επισφάλεια και το πρόβλημα των ελλειμμάτων εφαρμόζοντας λιτότητα απαντάμε: Η πραγματική λύση είναι η αύξηση της παραγωγικότητας στην Ευρώπη και η οργάνωση της παραγωγής σε διαφορετική βάση, που θα αλλάζει τα παραγωγικά μας μοντέλα λαμβάνοντας υπόψη την οικολογία και την κοινωνία. Οι δυνατότητες που μας δίνει η επανάσταση της πληροφορικής μαζί με την επιτάχυνση της γνώσης και της επιστήμης μάς διευκολύνουν να μειώσουμε τις ώρες εργασίας, να ελαφρύνουμε το βάρος και τη δυσφορία εξαιτίας της εργασίας και να εμπλουτίσουμε το περιεχόμενο της. Η κίνηση αυτή θα μπορούσε να αυξήσει τον ελεύθερο χρόνο των ανθρώπων και να τους βοηθήσει να καλλιεργήσουν και να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους, τη δημιουργικότητα τους και τη συμμετοχή τους σε κοινωνικές δραστηριότητες εκτός εργασιακού χώρου.



    Ευρωπαϊκοί αγώνες και συνεργασία

    Η δράση μας σε εθνικό επίπεδο είναι πλήρως συνδεδεμένη με το ευρωπαϊκό και το παγκόσμιο. Κατά την οικοδόμηση αγωνιστικών μετώπων θα πρέπει να έχουμε πάντοτε υπόψη αυτά τα δύο επίπεδα. Η ακύρωση των διχαστικών στρατηγικών που έχουν ως στόχο την υπονόμευση των δικαιωμάτων όλων των ευρωπαϊκών πληθυσμών προϋποθέτει τη συνεργασία όλων των προοδευτικών δυνάμεων. Πιστεύω πως πρέπει να προχωρήσουμε στη συγκρότηση διεθνών δικτύων που θα είναι λειτουργικά και πολιτικά χρήσιμα στην κοινωνία.

    Επιδίωξα παραπάνω να επισημάνω τις ευθύνες της Αριστεράς στην Ευρώπη της κρίσης. Είμαι πεπεισμένος ότι η σύνδεση των εθνικών με τους ευρωπαϊκούς αγώνες είναι κομβικής σημασίας. Το σημείο αυτό είναι πολύ σημαντικό και εξαιρετικά επείγον, κυρίως από τη στιγμή που υπάρχουν ευρωπαϊκές συνθήκες, πολιτικές και κοινό νόμισμα. Οι πολιτικές λιτότητας και η άνευ όρων υποστήριξη που παρέχουν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί στις χρηματαγορές βασίζονται στην κοινή στρατηγική της οικονομικής ελίτ αλλά και στη φιλελεύθερη συναίνεση, η οποία συνδέει τους φιλελεύθερους και τους συντηρητικούς με τους σοσιαλδημοκράτες και τους οικολόγους σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Αν δεν καταφέρουμε να ενώσουμε τις αριστερές δυνάμεις και να συστήσουμε πεδία ανοιχτού διαλόγου με τις κοινωνικές δυνάμεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα έχουμε χάσει ένα σημαντικό όπλο στον αγώνα μας ενάντια στις χρηματαγορές και τους υποστηρικτές της φιλελεύθερης συναίνεσης. Επιπλέον, πρέπει να συνυπολογίσουμε ότι υπάρχουν πολλές συνδικαλιστικές και κοινωνικές δυνάμεις και εργαζόμενοι οι οποίοι αναγνωρίζουν τη σπουδαιότητα του ευρωπαϊκού επιπέδου στους αγώνες τους.

    Φιλοδοξούμε να επανιδρύσουμε την Ευρωπαϊκή Ένωση, θέτοντας ως κεντρική αξία της «Ένωσης των λαών και των εθνών», την οποία η σημερινή ηγεσία έχει υπονομεύσει. Η πρόκληση αυτή είναι πολύ σημαντική για τη σύγχρονη ταξική πάλη. «Το χτίσιμο της Ευρώπης» δεν πρέπει να ισοδυναμεί με την προσαρμογή στη φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση αλλά με την εξασφάλιση των μέσων −οικονομικών, πιστωτικών και πολιτικών− που θα εγκαθιδρύσουν ένα προωθημένο κοινωνικό και πολιτιστικό μοντέλο, αλλά και με τη δημιουργία δημοκρατικών δομών όπου τα υποκείμενα δεν θα έχουν μόνο το δικαίωμα του εκλέγειν αλλά θα μπορούν να παρεμβαίνουν άμεσα στον καθορισμό του προσανατολισμού της Ευρώπης. Αυτό πρέπει να περιλαμβάνει και ένα διαφορετικό πλαίσιο ρύθμισης των διεθνών σχέσεων – πιο ισότιμο, πιο δημοκρατικό και πιο φιλειρηνικό. Δεν περιμένουμε την Ευρωπαϊκή «Μεγάλη Μέρα». Ωστόσο, έχει έρθει η στιγμή που με τη δράση μας, τόσο του Μετώπου της Αριστεράς όσο και του Κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς (ΚΕΑ), και πιθανόν και μαζί με άλλες δυνάμεις, να παλέψουμε ώστε να δημιουργηθούν οι συνθήκες για να αντεπιτεθούν οι δυνάμεις του κοινωνικού μετασχηματισμού και να φτιάξουν μια συγκεκριμένη εναλλακτική πρόταση ενάντια στην «Ευρώπη» την οποία αντιμαχόμαστε καθημερινά.

    Το Συνέδριο του ΚΕΑ, στο οποίο προεδρεύω από τον Δεκέμβριο του 2010, θα διεξαχθεί στη Μαδρίτη από τις 13 ως τις 15 του ερχόμενου Δεκέμβρη. Παρόλο που πρόκειται για μια σχετικά νέα κομματική οργάνωση, η οποία λειτουργεί σεβόμενη τις διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις και κουλτούρες, έχει καλύψει σημαντικό έδαφος ως προς την κοινή δράση και τις συγκλίσεις. Η επιτυχία αυτών των πρωτοβουλιών αναδεικνύει ότι η δημιουργία ακόμα ευρύτερων και πιο ευέλικτων πεδίων, με σκοπό τη συνάντηση και την κοινή δουλειά και με άλλες δυνάμεις, είναι εφικτή. Επιδιώκουμε τη συγκρότηση ενός Ευρωπαϊκού Μετώπου. Στο συνέδριο μας θα συζητήσουμε την πρόταση για τη διοργάνωση ενός ετήσιου Εναλλακτικού Ευρωπαϊκού Φόρουμ.


Related articles

Alter Summit