• Οι εκλογές στη Δανία και η νέα κυβέρνηση

  • 24 Jan 12 Posted under: Δανία , Εκλογές


  • Μια νέα κυβέρνηση σχηματίστηκε στη Δανία στις 3 Οκτωβρίου, αποτελούμενη από τρία κόμματα: τους Σοσιαλδημοκράτες, οι οποίοι ηγούνται της κυβέρνησης, τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες και το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα. Η Κοκκινοπράσινη Συμμαχία έδωσε ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση αλλά δεν ανέλαβε την υποχρέωση να στηρίξει το κυβερνητικό πρόγραμμα.

    Αυτό το άρθρο γράφτηκε τρεις μέρες πριν τις τελευταίες εξελίξεις. Μια επισκόπηση του πολιτικού προγράμματος της νέας κυβέρνησης αποδεικνύει πως δεν θα υπάρξει κάποια μεταβολή στην ασκούμενη οικονομική πολιτική, λόγω της έντονης επιρροής του νεοφιλελεύθερου κεντρώου κόμματος των Φιλελεύθερων Δημοκρατών, οι οποίοι εδώ συμμερίζονται τις θέσεις της πρώην δεξιάς κυβέρνησης. Η κυβέρνηση πιθανότατα θα απευθυνθεί στα δεξιά της στο κοινοβούλιο όπου θα βρει πλήθος πρόθυμων εταίρων για την εφαρμογή της πολιτικής της σε αυτόν τον τομέα. Από την άλλη πλευρά, είναι ιδιαιτέρως θετικές οι προοπτικές που προσφέρει το κυβερνητικό πρόγραμμα για προοδευτικές αλλαγές στους τομείς της υποδοχής μεταναστών και προσφύγων καθώς και στην κλιματική και περιβαλλοντική πολιτική.

    Οι βουλευτικές εκλογές της 15ης Σεπτεμβρίου, με την ήττα της δεξιάς κυβέρνησης η οποία υποστηριζόταν και από το ακροδεξιό Δανέζικο Λαϊκό Κόμμα, σήμαναν την ανατροπή της πολιτικής κατάστασης όπως είχε διαμορφωθεί κατά τα τελευταία δέκα χρόνια.

    Οι εκλογές αυτές ήταν ιστορικές και για άλλους λόγους. Για πρώτη φορά η Δανία θα έχει γυναίκα πρωθυπουργό, τη Χέλε Τόρνινγκ-Σμιτ, αρχηγό των Σοσιαλδημοκρατών, και επίσης για πρώτη φορά το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα θα συμμετάσχει στην κυβέρνηση.

    Εκλογές με εκπλήξεις

    Λίγες μέρες πριν τις εκλογές ο αγώνας μεταξύ των δύο μπλοκ φαινόταν αμφίρροπος και τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν αυτήν την εικόνα, με μια οριακή νίκη για τα κόμματα της αντιπολίτευσης.

    Μετά από έναν ολόκληρο χρόνο όπου τα κόμματα αυτά φαίνονταν να κατέχουν την πλειοψηφία, το αποτέλεσμα συνιστούσε έκπληξη. Επιπροσθέτως, οι μετεκλογικές δημοσκοπήσεις δείχνουν πως η απόσταση μεταξύ των δύο μπλοκ έχει μειωθεί περισσότερο από ποτέ.

    Οι εκλογές όμως προσέφεραν εκπλήξεις και από άλλες απόψεις.

    Οι μεγάλοι νικητές ήταν οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες, ένα νεοφιλελεύθερο κεντρώο κόμμα, και το ριζοσπαστικό αριστερό κόμμα της Κοκκινοπράσινης Συμμαχίας, αυξάνοντας το καθένα την κοινοβουλευτική του ομάδα κατά οκτώ έδρες. Όλες οι δημοσκοπήσεις είχαν προαναγγείλει άνοδο των δύο αυτών σχηματισμών – αλλά, και πάλι, η τεράστια αύξηση που σημείωσαν προκάλεσε έκπληξη.

    Οι Φιλελεύθεροι, οι οποίοι ηγούνταν της προηγούμενης δεξιάς κυβέρνησης, παρέμειναν το μεγαλύτερο κόμμα στη Δανία, παρά τις προβλέψεις πως οι Σοσιαλδημοκράτες θα κατακτούσαν την πρώτη θέση, την οποία κατείχαν πριν το σχηματισμό της προηγούμενης κυβέρνησης.

    Οι Συντηρητικοί έχασαν πάνω από τους μισούς τους βουλευτές και, με μόλις οκτώ έδρες, είναι το μικρότερο κόμμα του κοινοβουλίου.

    Ένα καινούριο νεοφιλελεύθερο κόμμα, η Φιλελεύθερη Συμμαχία, το οποίο σχηματίστηκε κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, είχε αποτελέσματα πολύ καλύτερα των αναμενόμενων.

    Το ακροδεξιό Δανέζικο Λαϊκό Κόμμα έχασε πλέον τον κομβικό του ρόλο και την ισχυρή του επιρροή στην κυβερνητική πολιτική.

    Οι Σοσιαλδημοκράτες και το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα δεν είχαν την επίδοση που περίμεναν. Ειδικά οι πρώτοι, έχοντας χάσει 17 έδρες, κατατάσσονται στους μεγάλους χαμένους των εκλογών.

    Η συμμετοχή των ψηφοφόρων ήταν εξαιρετικά υψηλή, καθώς έφτασε το 86,53%.

    Εδώ παρατίθεται ο αριθμός των εδρών που κατέχει κάθε κόμμα στο νέο κοινοβούλιο και μέσα σε παρένθεση η δύναμή τους στις εκλογές του 2007.

    Εκλογικά αποτελέσματα – 15 Σεπτεμβρίου 2011
    Ποσοστό συμμετοχής: 86,53%

    Κόμματα  Ψήφοι   %    Έδρες
    Κοκκινοπράσινη Συμμαχία  236.860  6,7%  12
    (74.982)  (2,2%)  (4)
    Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα  326.192  9,2%  16
    (450.975)  (13%)  (23)
    Σοσιαλδημοκράτες  879.615  24,8% 44
     (881.037)  (25,5%)  (45)
    Φιλελεύθεροι Δημοκράτες  336.698  9,5%  17
    (177.161)  (5,1%)  (9)
    Χριστιανοδημοκράτες  28.070  0,8%  0
    (30.013)  (0,9%) (0)
    Φιλελεύθερη Συμμαχία  176.585  5%  9
    (97.295)  (2,8%)  (5)
    Συντηρητικό Κόμμα  175.043  4,9%  8
    (359.404)  (10,4%)  (18)
    Φιλελεύθερο Κόμμα  947.725  26,7%  47
    (908.472)  (26,2%)  (46)
    Δανέζικο Λαϊκό Κόμμα  436.726  12,3%  22
    (479.532)  (13,9%)  (25)
    Εναντίον των κομμάτων  1.850  0,1%
    Νήσοι Φερόες             2
    Γροιλανδία               2
    Σύνολο            179

    Φαίνεται πως τα δύο κόμματα που αναδεικνύονται στους νικητές των εκλογών –οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες και η Κοκκινοπράσινη Συμμαχία– ήταν αυτά με τον πιο καθαρό πολιτικό λόγο και προφίλ στην προεκλογική τους εκστρατεία. Αυτό προφανώς προσέλκυσε σημαντικό αριθμό ψηφοφόρων. Ως προς το πολιτικό τους πλαίσιο, τα δύο κόμματα έχουν παραπλήσιες θέσεις σε ό,τι αφορά τα ζητήματα των μεταναστών και των προσφύγων, αλλά τεράστιες διαφορές σε ζητήματα οικονομικής και εργατικής πολιτικής. Στο μεταναστευτικό ζήτημα οι Σοσιαλδημοκράτες και το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα είναι πιο κοντά στην προηγούμενη δεξιά κυβέρνηση.

    Οι διαπραγματεύσεις για τη νέα κυβέρνηση

    Το βασικό πρόβλημα με τις διαπραγματεύσεις που λαμβάνουν χώρα αυτή τη στιγμή (στα τέλη του Σεπτέμβρη) είναι ασφαλώς πως οι Σοσιαλδημοκράτες και το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα έχουν αποδεκατιστεί και βασίζονται στις έδρες των Φιλελεύθερων Δημοκρατών και της Κοκκινοπράσινης Συμμαχίας για να σχηματίσουν κυβέρνηση. Θεωρητικά οφείλουν να καλύψουν τις πολιτικές και των δύο κομμάτων, σκοπεύουν όμως να σχηματίσουν κυβέρνηση με τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες, οι οποίοι έχουν τεράστια επιρροή μετά τα εκλογικά τους κέρδη.

    Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες σύναψαν συμμαχία με τους Συντηρητικούς ώστε να αλληλοϋποστηριχτούν στο μέλλον και να γεφυρώσουν το λεγόμενο χάσμα των μπλοκ, το οποίο χωρίζει το κοινοβούλιο της Δανίας τα τελευταία δέκα χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, με τις απώλειες των Συντηρητικών αυτή η συμμαχία κατέστη περιττή. Από την άλλη, ευνόησε εκλογικά ξεκάθαρα τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες.

    Η συνεργασία Σοσιαλδημοκρατών - Σοσιαλιστικού Λαϊκού Κόμματος

    Αυτές οι εκλογές αναδεικνύουν μια βαθιά κοινωνική πόλωση στη Δανία. Δείχνουν όμως και πως οι εργαζόμενοι ελκύονται τώρα περισσότερο από την Αριστερά απ’ ό,τι τα τελευταία δέκα χρόνια δεξιάς διακυβέρνησης. Παρ’ όλα αυτά, ψήφισαν άλλα αντιπολιτευτικά κόμματα από αυτά που αναμενόταν μόλις πριν από δύο χρόνια.

    Οι εκλογές έφεραν τη συνεργασία Σοσιαλδημοκρατών - Σοσιαλιστικού Λαϊκού Κόμματος προ διλήμματος. Για κάποια χρόνια (από το 2007), πολλοί ψηφοφόροι (πιθανότατα εργαζόμενοι του δημόσιου τομέα, λόγω της εργατικής αναταραχής της περιόδου 2007-2008) προσελκύονταν από τους Σοσιαλδημοκράτες και το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα, κάτι που εκδηλωνόταν, ειδικά για το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα, στις αυξημένες επιδόσεις τους στις δημοσκοπήσεις. Αυτό συνέπεσε με τη στενή συνεργασία των δύο κομμάτων. Παρ’ όλα αυτά, οι πρόσφατες εκλογές έδειξαν μια υποχώρηση και για τα δύο κόμματα – και στην περίπτωση του Σοσιαλιστικού Λαϊκού Κόμματος, κάτω από τα εκλογικά ποσοστά του 2007.

    Τι συνέβη;

    Αναμφίβολα υπήρξε εντεινόμενη δυσαρέσκεια με τη συνεργασία των δύο κομμάτων και τις πολιτικές τους, η οποία έπληξε κυρίως το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα, αφού η συνεργασία είχε βασιστεί, περισσότερο ή λιγότερο, στους όρους που έθεσαν οι Σοσιαλδημοκράτες και στην πολιτική τους. Παράλληλα, η συνεργασία των δύο κομμάτων παρουσίαζε ένα θολό προφίλ, το οποίο δυσκόλευε τους ψηφοφόρους να διακρίνουν μεταξύ των πολιτικών της συμμαχίας και αυτών της προηγούμενης δεξιάς κυβέρνησης. Τα δύο κόμματα είχαν περισσότερο προοδευτική κοινωνική πολιτική και επίσης πρότειναν δημόσιες επενδύσεις για τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Αλλά σε πολλές περιπτώσεις (για παράδειγμα, στο μεταναστευτικό ζήτημα και στην αμυντική πολιτική) αποδέχονταν τις θέσεις της προηγούμενης κυβέρνησης.

    Μετά από αυτές τις εξελίξεις στη συμμαχία ήταν φυσικό οι αριστερίζοντες υποστηρικτές της να τείνουν τελικά προς την Αριστερά, δηλαδή την Κοκκινοπράσινη Συμμαχία. Άλλοι υποστηρικτές του Σοσιαλιστικού Λαϊκού Κόμματος στράφηκαν προς τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες, οι οποίοι επίσης έχουν ένα καθαρό πολιτικό προφίλ, για παράδειγμα, στο ζήτημα των μεταναστών και των προσφύγων.

    Η άνοδος της Κοκκινοπράσινης Συμμαχίας

    Η Κοκκινοπράσινη Συμμαχία ανέμενε αύξηση σε αυτές τις εκλογές. Οι δημοσκοπήσεις προέβλεπαν πως τουλάχιστον θα διπλασίαζε τις έδρες της στο κοινοβούλιο. Αλλά το ότι τις τριπλασίασε ήταν μια μεγάλη έκπληξη.

    Αυτή η τεράστια υποστήριξη μπορεί να ερμηνευτεί με πολλούς τρόπους, πέρα από τον προφανή – την εντεινόμενη δυσαρέσκεια με την πολιτική του Σοσιαλιστικού Λαϊκού Κόμματος. Εντούτοις, η άνοδος μπορεί να παρατηρηθεί σε ολόκληρη τη χώρα, γεγονός που δείχνει πως ένας ακόμη παράγοντας πρέπει να είναι και το υψηλό επίπεδο γενικευμένου θυμού και ανησυχίας για τα δεκαετή πεπραγμένα της προηγούμενης κυβέρνησης. Η Κοκκινοπράσινη Συμμαχία φαίνεται πως το εξέφρασε αυτό πολύ καλά. Η υποψήφια που το πέτυχε καλύτερα κατά την προεκλογική εκστρατεία ήταν η Γιοχάνε Σμιτ-Νίλσεν, μια νέα βουλευτής και εκ των επικεφαλής της εκστρατείας. Έγινε εξαιρετικά δημοφιλής και τα κατάφερε γενικά πολύ καλά, παίρνοντας τον δεύτερο μεγαλύτερο αριθμό ψήφων σε ολόκληρη τη Βουλή, πιο πολλές και από τη Χέλε Τόρνινγκ-Σμιτ, τη νέα πρωθυπουργό που περιμένει να ορκιστεί.

    Πέρα από αυτά, η Κοκκινοπράσινη Συμμαχία δούλεψε πολύ σκληρά ώστε να ξεπεράσει την καταστροφική ήττα στις εκλογές του 2007.

    Έκανε εξαιρετικά σαφές κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας πως η ψήφος υπέρ της θα ενίσχυε της προοπτικές μιας «κόκκινης κυβέρνησης», χωρίς δηλαδή την παρουσία των Φιλελεύθερων Δημοκρατών. Ξεκαθάρισε επίσης πως το κόμμα δεν θα συμμετείχε στην κυβέρνηση αλλά θα της παρείχε ψήφο εμπιστοσύνης. Αυτή ήταν η πολιτική του γραμμή, όπως διαμορφώθηκε στο ετήσιο συνέδριό του, αφού η συνεργασία Σοσιαλδημοκρατών - Σοσιαλιστικού Λαϊκού Κόμματος έχει πολιτικές θέσεις τις οποίες η Κοκκινοπράσινη Συμμαχία δεν θα μπορούσε να υποστηρίξει χωρίς να έρθει σε ρήξη με θέσεις των δικών της οργανώσεων.

    Το κόμμα παρέμεινε σε μια ριζοσπαστική αριστερή γραμμή σε όλη την προεκλογική του εκστρατεία. Υποστηρίζοντας ξεκάθαρα τα κοινωνικά δικαιώματα των εργαζομένων διαφώνησε με τη μείωση και την κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, την αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης και τη σταθερή επιδείνωση των κανόνων για τα επιδόματα ανεργίας –όλα πολιτικές της προηγούμενης κυβέρνησης– και τάχθηκε υπέρ ενός ριζοσπαστικού περιβαλλοντικού σχεδίου με επενδύσεις για τη δημιουργία «πράσινων» θέσεων εργασίας, καθώς και υπέρ ενός αξιοπρεπούς καθεστώτος ασύλου για μετανάστες και πρόσφυγες.

    Το κόμμα όμως γνωρίζει πολύ καλά πως πολλοί ψηφοφόροι από αυτούς που το στήριξαν στις εκλογές δεν υποστηρίζουν τις πολιτικές του. Πολλοί ωθήθηκαν απλώς από την τάση να εναντιωθούν στην προηγούμενη κυβέρνηση. Πιθανότατα έχουν μικρή γνώση των θέσεων της Κοκκινοπράσινης Συμμαχίας στις λεπτομέρειές τους. Υπάρχει λοιπόν πολλή δουλειά για να πείσει το κόμμα αυτούς τους ψηφοφόρους πως έπραξαν σωστά και για να τους κρατάει ενημερωμένους για όσα γίνονται. Αυτό βεβαίως εξαρτάται και από τη συγκεκριμένη δράση της Κοκκινοπράσινης Συμμαχίας στη μελλοντική πολιτική σκηνή της Δανίας.

    Μετάφραση: Σταύρος Παναγιωτίδης


Related articles