• Η μετάβαση πρέπει να προχωρήσει

  • 17 Jun 11 Posted under: Transformative Strategies
  • Μια συζήτηση στο περιθώριο της Έκθεσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

    Το transform! πήρε τη συνέντευξη που ακολουθεί από την Περβάνς Μπερές (Pervenche Berès), γαλλίδα ευρωβουλευτή και μέλος του Σοσιαλιστικού Κόμματος και της Ομάδας S & D (Προοδευτική Συμμαχία των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο). Η κ. Μπερές είναι εισηγήτρια της Ειδικής Επιτροπής του Ευρωκοινοβουλίου για τη Χρηματοπιστωτική, Οικονομική και Κοινωνική Κρίση, καθώς και πρόεδρος της Επιτροπής για την Απασχόληση και τις Κοινωνικές Υποθέσεις.

     

    Στην έκθεσή σας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη χρηματοπιστωτική, οικονομική και κοινωνική κρίση υπογραμμίζετε το γεγονός ότι η κρίση είναι συνέπεια της μετάλλαξης του καπιταλισμού, της αντίστοιχης αύξησης των παγκόσμιων ανισοτήτων και της μείωσης τόσο του βάρους των μισθών προς όφελος του κεφαλαίου στον υπολογισμό της προστιθέμενης αξίας όσο και της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών. Πώς υποδέχτηκε η Ευρωβουλή τηνανάλυση αυτή; Τι διακυβεύεται στη συζήτηση γύρω από την έκθεσή σας;

    Είτε αυτό μας εκπλήσσει είτε όχι, η εν λόγω ανάλυση των απαρχών της κρίσης έγινε αντιληπτή ως ιδεολογική από την παρούσα πολιτική πλειοψηφία στο Ευρωκοινοβούλιο και, λόγω αυτού του συσχετισμού δύναμης, ως επί το πλείστον απαλείφθηκε από την έκθεση. Παρ’ όλο που είχα επίγνωση του απολύτως σαφούς χαρακτήρα ορισμένων από τις δηλώσεις και τις προτάσεις μου, αυτή η διαμάχη γύρω από τα αίτια της κρίσης με εξέπληξε, γιατί είχα την εντύπωση πως είχα βάλει στο χαρτί ακριβώς ό,τι πληθώρα ειδικών είχε ήδη εξηγήσει σε πολυάριθμες ακροάσεις στη διάρκεια του περασμένου έτους ή αυτό που ο οικονομικός σύμβουλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Ραγκουράμ Ραγιάν [RaghuramRajan] έγραψε στο τελευταίο του βιβλίο FaultLines(Λάθος Γραμμές). Έχω την εντύπωση πως, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τα αίτια της κρίσης, είμαστε αντιμέτωποι με τις ίδιες δυσκολίες που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η Επιτροπή Διερεύνησης της Χρηματοπιστωτικής Κρίσης στις ΗΠΑ, με ορισμένους πολιτικούς να αρνούνται να αμφισβητήσουν την πίστη τους σε ένα σύστημα που απέτυχε. Αλλά, παραδόξως, αυτή η διάσταση απόψεων δεν μας εμπόδισε να διατυπώσουμε πολλές φιλόδοξες συστάσεις για το μέλλον.

    Υπογραμμίζετε το γεγονός ότι το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης δεν οδήγησε σε μείωση των ανισοτήτων και των αποκλίσεων μεταξύ των χωρών, αλλά το αντίθετο. Προειδοποιείτε σχετικά με την απειλή που συνιστά για τα συστήματα κοινωνικής προστασίας και για τις δημόσιες υπηρεσίες η επιστροφή στους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, ενώ ένα υψηλότερο δημόσιο χρέος που θα διασφαλίσει την επένδυση στο μέλλον (εκπαίδευση, έρευνα, έργα υποδομής) είναι για εσάς αποδεκτό. Δηλώνετε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασε στα όριά της ως αγορά που βασίζεται στο «δίκαιο και ανόθευτο ανταγωνισμό». Όλα αυτά δεν υπονομεύουν τη φιλελεύθερη αντίληψη για την παρούσα συγκρότηση της Ευρώπης; Ποιος είναι ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας;

    Η έκθεση «αναγνωρίζει ότι εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης η συγκρότηση της εσωτερικής αγοράς χωρίς μια κάποια φορολογική εναρμόνιση, ιδίως όσον αφορά τους εταιρικούς φόρους ή τον προσδιορισμό των συστατικών όρων της κοινωνικής προστασίας, οδήγησε σε ένα βαθμό σε υπέρμετρο ανταγωνισμό μεταξύ κρατών-μελών που επιδιώκουν να προσελκύσουν φορολογούμενους από άλλα κράτη-μέλη» και «θεωρεί ουσιώδες η Πράξη για την Ενιαία Αγορά να περιλαμβάνει μια φιλόδοξη ατζέντα για την κοινωνική προστασία και την προστασία των καταναλωτών, μέσω μιας κοινωνικής ρήτρας σε κάθε νομοθεσία που σχετίζεται με την Ενιαία Αγορά και τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, μέσω μιας νομοθετικής ατζέντας που ενισχύει τα δικαιώματα των εργαζομένων, ενός φιλόδοξου νομοθετικού πακέτου για την προστασία των καταναλωτών, το οποίο επιφέρει σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητα των πολιτών, και ενός καλύτερου φορολογικού συντονισμού διά της εναρμόνισης της εταιρικής φορολογικής βάσης και των συντελεστών του ΦΠΑ». Πιστεύω ότι αυτό είναι ένα ελπιδοφόρο βήμα.

    Όσον αφορά το ρόλο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στο εγγύς μέλλον, συνιστώ διαρκή επαγρύπνηση απέναντι στη μετατόπιση εξουσίας η οποία θα είναι απόρροια της νέας εποπτικής αρχιτεκτονικής που μόλις υιοθετήθηκε. Όσο αναγκαία και επιθυμητή κι αν ήταν η σύσταση των τριών νέων αρχών και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι ενδυνάμωσε ακόμη περισσότερο την ΕΚΤ, της μακροοικονομικής επιτήρησης συμπεριλαμβανομένης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι επερχόμενες εξελίξεις στο πεδίο της οικονομικής διακυβέρνησης έχουν εξέχουσα σημασία.

    Οι προτάσεις σας στηρίζονται κυρίως στην ανάγκη να ισχυροποιηθεί το ευρωπαϊκό επίπεδο, να εδραιωθούν οι αποκλειστικές αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να κατανεμηθεί ένας πραγματικός προϋπολογισμός στην ΕΕ από τους δικούς της πόρους. Πώς μπορούν όλα αυτά να συμβάλουν στην αποφυγή ή τη διαχείριση μελλοντικών κρίσεων;

    Η κεντρική θέση σε αυτή την έκθεση είναι ότι «αυτό που χρειάζεται η Ευρώπη είναι μια πιο συμπαγή, αποτελεσματική και λιγότερο γραφειοκρατική Ένωση και όχι απλώς περισσότερο συντονισμό». Αυτό σημαίνει ότι «η Επιτροπή, έργο της οποίας είναι ο προσδιορισμός και η υπεράσπιση του γενικού ευρωπαϊκού συμφέροντος, πρέπει, ως προτεραιότητα και σύμφωνα με το δικαίωμα ανάληψης πρωτοβουλιών που διαθέτει, να δεσμευτεί στο να ενεργεί εξ ονόματος της Ένωσης σε εκείνους τους τομείς στους οποίους έχει από κοινού με τα κράτη-μέλη αρμοδιότητες ή έχει την αρμοδιότητα να συντονίζει τις ενέργειες των κρατών-μελών». Στεκόμαστε πολύ κριτικά απέναντι στο μοντέλο που αναπτύχθηκε την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με το οποίο η Επιτροπή θέτει απλώς τις κατευθυντήριες γραμμές προκειμένου οι πολιτικές φιλελευθεροποίησης των κρατών-μελών να διασφαλίσουν τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Αυτό που θέλουμε να αναδείξουμε ως αναγκαίο σε αυτή την έκθεση είναι ένα πιο παρεμβατικό μοντέλο, όπου η ΕΕ αναλαμβάνει άμεση δράση προκειμένου να διασφαλίσει την επίτευξη των αντικειμενικών στόχων που έχουμε θέσει σε ό,τι αφορά την απασχόληση, τον αγώνα ενάντια στην κλιματική αλλαγή και την ενεργειακή ανεξαρτησία. Το πρώτο πεδίο ελέγχου μιας τέτοιας αλλαγής παραδείγματος στην ευρωπαϊκή διακυβέρνηση πρέπει να είναι η σύσταση μιας ενεργειακής ένωσης. Πιστεύω ακράδαντα ότι εάν τεθεί σε εφαρμογή, αυτή η αλλαγή στη διακυβέρνηση θα διασφαλίσει πως όλες οι διαστάσεις, και όχι μόνο η διάσταση της ελεύθερης εσωτερικής αγοράς, θα ενσωματωθούν στη διαμόρφωση των δημόσιων πολιτικών.

    Το δημοκρατικό έλλειμμα δεν συνιστά ένα από τα προβλήματα; Η ισχυροποίηση του ευρωπαϊκού επιπέδου δεν θα εγκυμονούσε κινδύνους από αυτή την άποψη; Πώς οραματίζεστε τη δημοκρατία σε ευρωπαϊκή κλίμακα, τη σύνδεση των εθνικών κοινοβουλίων μεταξύ τους και με το ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδίως όσον αφορά τις δημοσιονομικές πολιτικές;

    Έχοντας ταχθεί σθεναρά υπέρ του οικονομικού συντονισμού για την αντιστάθμιση της ενιαίας νομισματικής πολιτικής, πιστεύω ότι πρέπει να υπερβούμε μια αντίφαση. Απαιτούμε μεγαλύτερο εκ των προτέρων συντονισμό, επειδή οι αυξανόμενες αποκλίσεις τα τελευταία δέκα χρόνια έχουν δείξει πόσο αναποτελεσματικός είναι ο αποκλειστικά εκ των υστέρων έλεγχος και οι κυρώσεις. Όμως, η ισχυροποίηση της οικονομικής διακυβέρνησης θα σημαίνει, κατ’ ανάγκην, ότι κάθε μέλος θα αποδεχτεί μεγαλύτερη δημοσιονομική κυριαρχία στο επίπεδο της ΕΕ. Το ζήτημα είναι πώς θα διασφαλίσουμε ότι η νέα οικονομική διακυβέρνηση δεν θα οδηγηθεί στο σημείο οι υπουργοί Οικονομικών να υπαγορεύουν τις επιλογές των κρατών-μελών για την απασχόληση, τη δημόσια πολιτική και τη συνταξιοδότηση από μια καθαρά λογιστική προοπτική δημοσιονομικής ενοποίησης και υπό την πίεση των χρηματοπιστωτικών αγορών. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όσο και τα εθνικά κοινοβούλια, χρειάζεται να είναι στο κέντρο της δημοσιονομικής πολιτικής και στο πλευρό της εκτελεστικής εξουσίας οι υπουργοί Κοινωνικών Υποθέσεων πρέπει να συνεργάζονται επί ίσοις όροις με τους υπουργούς Οικονομίας και Οικονομικών.

    Μία από τις μακροσκοπικές προτάσεις στην έκθεση είναι ότι, για να αποκτήσει σάρκα και οστά ο οικονομικός συντονισμός, χρειαζόμαστε έναν Κύριο ή μία Κυρία Ευρώ στη γραμμή του Ύπατου Εκπροσώπου για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, δηλαδή έναν Αντιπρόεδρο της Επιτροπής που θα προεδρεύει επίσης στην Ευρωομάδα και θα την εκπροσωπεί σε παγκόσμια κλίμακα.

    Στο τέλος της έκθεσής σας θίγετε το ζήτημα της μετάβασης σε μια «πράσινη οικονομία». Δεν πρόκειται για ένα νέο μοντέλο παραγωγής και τι ρόλο θα μπορούσε να διαδραματίσει η ΕΕ σε αυτή την κατεύθυνση;

    Στην έκθεση τονίζουμε ότι «η απουσία ενός πιο βιώσιμου προτύπου παραγωγής, διανομής και κατανάλωσης μπροστά στην πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας της βιοποικιλότητας και της εξάντλησης των φυσικών πόρων τροφοδοτεί τα πρωτογενή αίτια της κρίσης». Ως εκ τούτου, θεωρούμε αναγκαία μια «σωστή και δίκαιη βαθμιαία μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία∙ [πιστεύουμε ότι] η απώλεια θέσεων εργασίας, που θα είναι απόρροια της μετάβασης, πρέπει να προληφθεί με μέτρα τα οποία θα αναβαθμίσουν την εκπαίδευση και θα βελτιώσουν τις δεξιότητες των εργαζομένων στις νέες τεχνολογίες».

    Πιστεύω ότι χάσαμε μια σημαντική ευκαιρία στην Κοπεγχάγη και ότι δεν θα πρέπει να περιμένουμε τον υπόλοιπο κόσμο να ξεκινήσει την περιβαλλοντική του μετάβαση προτού κινηθούμε. Ίσως αυτό δημιουργήσει στην αρχή ένα ανταγωνιστικό μειονέκτημα, αλλά θα αποδώσει μεσοπρόθεσμα. Εξάλλου, έχουμε να προβάλουμε πολλές άλλες «μετοχές» στον παγκόσμιο ανταγωνισμό: τα αναπτυγμένα δίκτυα συγκοινωνιών και τηλεπικοινωνιών, τα έργα κοινωνικών υποδομών και το ανθρώπινο κεφάλαιό μας.

    Εναποτίθεται στο ευρωπαϊκό επίπεδο να διασφαλίσει ότι το κανονιστικό μας πλαίσιο θα προάγει μακροπρόθεσμες επενδύσεις, προσανατολισμένες σε μια ανάπτυξη που δημιουργεί θέσεις απασχόλησης, ούτως ώστε να αποφευχθεί μια κατάσταση όπως εκείνη με τη φούσκα dot.com, όπου οι δυναμικοί δείκτες της ανάπτυξης δεν μεταφράστηκαν στη δημιουργία θέσεων εργασίας, για να μη μιλήσουμε καν για αξιοπρεπή εργασία.

    Στην έκθεση ζητάμε την επιβολή φόρου στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές, καθώς και τα ευρωπαϊκά ομόλογα. Πιστεύω ότι τα έσοδα από αυτά τα νέα μέσα θα μπορούσαν, μεταξύ άλλων, να χρησιμοποιηθούν σε επενδύσεις που απαιτούνται για τη μετάβαση της οικονομίας μας.                                       

              

    Μετάφραση: Ειρήνη Μαρκίδη

     

          

                                                           

     

     


Related articles