• Το κόστος της εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα

  • 17 Jun 11 Posted under: Oικολογία
  • Mια ορθή βάση για την Παγκόσμια Σύνοδο του ΟΗΕ για το Κλίμα στο Κανκούν

    Μετά την παταγώδη αποτυχία των διαπραγματεύσεων στην τελευταία Σύνοδο για την Κλιματική Αλλαγή στην Κοπεγχάγη ακόμα και οι πλέον καλοπροαίρετοι και ευαίσθητοι πολιτικοί από αυτούς που είναι αρμόδιοι για το περιβάλλον είπαν ότι το εργαλείο των διαπραγματεύσεων για το παγκόσμιο κλίμα εντός του πλαισίου του ΟΗΕ δεν μπορεί πετύχει. Υποστηρίζουν ότι ένα τόσο περίπλοκο θέμα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο του ΟΗΕ. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν ισχύει.

    Προϋπόθεση για επιτυχείς διαπραγματεύσεις είναι η διατύπωση απολύτως διάφανων, επαρκών, κατανοητών, καθαρών και δίκαιων αρχών. Μόνο αν αυτές οι προϋποθέσεις εκπληρωθούν και κανένα κόμμα δεν νιώθει ότι εξαπατήθηκε, είναι ρεαλιστικό και καθ’ όλα εφικτό να έρθουμε σε συνεννόηση αναφορικά με μια διεξοδική συμφωνία για το κλίμα, η οποία θα μπορεί να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής.

    Δεδομένου ότι, σε αντίθεση με την κοινή λογική, οι κυβερνήσεις των πιο αναπτυγμένων βιομηχανικών χωρών δεν έχουν εισαγάγει μια τέτοια ιδέα στη συζήτηση, αυτή πρέπει επιτακτικά να εισαχθεί στο διάλογο για το παγκόσμιο κλίμα από προοδευτικές και διεθνιστικές δυνάμεις, ούτως ώστε να μπορέσει να υιοθετηθεί στο Κανκούν ως βάση για τις περαιτέρω κλιματικές διαπραγματεύσεις. Από κοινού με άλλες προοδευτικές δυνάμεις από όλο τον κόσμο, η ευρωπαϊκή Αριστερά μπορεί να διαδώσει αυτή την προσέγγιση κατά τέτοιον τρόπο ώστε οι κυβερνήσεις, π.χ., στη Λατινική Αμερική (Βραζιλία, Βενεζουέλα, Βολιβία) αλλά και στην Ασία (Κίνα, Ινδία), να την υιοθετήσουν και να την προβάλουν στο Κανκούν ως ιδέα της ομάδας των αδέσμευτων κρατών (Κίνημα των Αδεσμεύτων – NAM) ώστε να αποτελέσει βάση των διαπραγματεύσεων και να υποστηριχθεί ενδεχομένως και από ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη.

    Ο Στόχος των Δύο Βαθμών στην Εκατοντάβαθμη Κλίμακα

    Με τη μεγαλύτερη δυνατή σαφήνεια, τα επιστημονικά ευρήματα μας λένε ότι οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου πρέπει να μειωθούν σε παγκόσμια κλίμακα ευθύς αμέσως και με τη μέγιστη ένταση. Από αντικειμενική σκοπιά, η κατάσταση είναι δραματική. Από το 1990, η εξέλιξη της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου όχι μόνο δεν έχει ανασχεθεί ή περιοριστεί, αλλά η ενεργειακή κατανάλωση και, άρα, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ιδίως διοξειδίου του άνθρακα, αυξάνεται αδιαλείπτως τα τελευταία χρόνια. Όλα τα επιστημονικά ευρήματα δείχνουν ότι από το 1990 πάρα πολύς χρόνος έχει χαθεί και ότι η όποια περαιτέρω καθυστέρηση θα επιδεινώσει δραστικά την κατάσταση.

    Για να μην προβάλλει απολύτως μη ρεαλιστικές απαιτήσεις, η επιστήμη διατύπωσε το Στόχο των Δύο Βαθμών στην Εκατοντάβαθμη Κλίμακα, που σημαίνει ότι η πλειονότητα των επιστημόνων συμφωνεί ότι μακροπρόθεσμα το ανθρώπινο είδος μπορεί μόλις να αντεπεξέλθει σε μια αύξηση της παγκόσμιας μέσης τιμής της θερμοκρασίας της Γης κατά δύο βαθμούς υψηλότερα από το αντίστοιχο επίπεδο θερμοκρασίας της προβιομηχανικής εποχής. Έχουμε ήδη αγγίξει σήμερα μια αύξηση της τάξεως του 0,8% αυτού του ορίου.

    Τουλάχιστον, η διεθνής κοινότητα συμφώνησε στη Διάσκεψη για το Κλίμα στο Μπαλί το 2007 να υιοθετήσει, ως γενικό στόχο για την προστασία του παγκόσμιου κλίματος, αυτό το όριο των δύο βαθμών στην εκατοντάβαθμη κλίμακα ως βασική κατευθυντήρια γραμμή για την όποια μελλοντική πολιτική δράση σε παγκόσμια κλίμακα. Όμως, αυτό δεν συνοδεύτηκε από συγκεκριμένες πράξεις. Ποια συγκεκριμένα μέτρα απαιτούνται και μπορούν να υλοποιηθούν προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος των δύο βαθμών;

    Δεσμευτικά σχέδια

    Άμεσα και δεσμευτικά σχέδια και υποχρεώσεις για τη μείωση των εκπομπών στις βιομηχανικές χώρες: Πρώτο και κύριο, οι πλούσιες βιομηχανικές χώρες, που είναι κυρίως υπεύθυνες για την παρούσα κλιματική κρίση –με τις ΗΠΑ επικεφαλής, αλλά με την ΕΕ, τη Ρωσία και την Ιαπωνία να ακολουθούν κατά πόδας–, καλούνται να μειώσουν άμεσα και ριζικά τις εκπομπές αερίων, με μακροπρόθεσμο στόχο να τις περιορίσουν στο ανώτατο επίπεδο του μόλις ενός τόνου ισοδυνάμων διοξειδίου του άνθρακα ανά κεφαλή το χρόνο. Για να αποφύγουμε το ενδεχόμενο να δείξουμε υποκριτική αφοσίωση στο μακροπρόθεσμο στόχο, είναι αναγκαίο να καταλήξουμε σε δεσμευτικές συμφωνίες και υποχρεώσεις για τη μείωση των εκπομπών κατά 20% έως το 2020, συγκριτικά με τις εκπομπές το 1990.

    Η προσέγγιση του παγκόσμιου προϋπολογισμού

    Μια παγκόσμια κλιματική συμφωνία στη βάση της προσέγγισης ενός παγκόσμιου προϋπολογισμού διοξειδίου του άνθρακα: Δεδομένου ότι οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα πρέπει να είναι στο επίκεντρο όλων των προσπαθειών που αφορούν την προστασία του κλίματος, λόγω της μεγάλης ποσότητας αερίων που απελευθερώνονται και της μακράς διάρκειας παραμονής τους στην ατμόσφαιρα, η προσέγγιση του προϋπολογισμού που παρουσιάζεται εδώ εστιάζει στις κύριες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, κυρίως από την καύση ορυκτών πρώτων υλών. Αυτή η προσέγγιση, που έχει αφετηρία μια μελέτη που πραγματοποίησε το Επιστημονικό Γνωμοδοτικό Συμβούλιο για την Παγκόσμια Αλλαγή (WBGU), πρέπει να γίνει αντιληπτή ως εξής: Εάν ο στόχος των δύο βαθμών στην εκατοντάβαθμη κλίμακα θερμοκρασίας μπορεί να επιτευχθεί με πιθανότητα 75%, το άθροισμα των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα για ολόκληρη την υφήλιο δεν πρέπει να υπερβαίνει την τιμή του 1,1 τρισεκατομμυρίου τόνων για την περίοδο από το 1990 έως το 2050. Σύμφωνα με τα σημερινά επιστημονικά ευρήματα, αυτός ο παγκόσμιος προϋπολογισμός αντιπροσωπεύει το ανώτατο όριο εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που μπορεί να απορροφήσει η ατμόσφαιρα.

    Το κατά κεφαλήν κλειδί

    Προκείμενου αυτός ο παγκόσμιος συνολικός προϋπολογισμός διοξειδίου του άνθρακα να επιμεριστεί ισόποσα στα κράτη της Γης, δεν υπάρχει, από τη σκοπιά της κλιματικής δικαιοσύνης, άλλη λογική αρχή εκτός από ένα κατά κεφαλήν κλειδί, που σημαίνει ότι κάθε κάτοικος της Γης έχει ίσα δικαιώματα να εκπέμπει ένα ορισμένο ποσό διοξειδίου του άνθρακα. Για την περίοδο από το 1990 έως το 2050, το ποσό αυτό ανέρχεται σε μια μέση τιμή 2,7 τόνων διοξειδίου του άνθρακα κατά κεφαλήν το χρόνο. Από το 2050 και εξής αυτό το ποσό δεν πρέπει να υπερβαίνει τον έναν τόνο διοξειδίου του άνθρακα κατά κεφαλήν το χρόνο. Χώρες σε μετάβαση και αναπτυσσόμενες, που σήμερα και στο μέλλον ξεπερνούν αυτό το όριο, θα πρέπει να προσεγγίσουν την τιμή αυτή μέχρι το 2050. Εφόσον την περίοδο μεταξύ 1999 και 2008 η συνολική εκπομπή ήδη ανήλθε σε 500 δισ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα παγκοσμίως, ένας προϋπολογισμός μόλις 600 δισ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα απομένει για την υπόλοιπη περίοδο. Εάν ο συνολικός προϋπολογισμός αποδίδεται σε κάθε κράτος χωριστά σύμφωνα με ένα τέτοιο κλειδί κατά κεφαλήν, καταλήγουμε σε έναν αθροιστικό προϋπολογισμό διοξειδίου του άνθρακα για κάθε κράτος και για όλη την περίοδο.

    Έτσι, λοιπόν, η Κίνα για την περίοδο μεταξύ 1990 και 2050 δικαιούται, καθότι αντιπροσωπεύει το 22% του παγκόσμιου πληθυσμού, συνολικό προϋπολογισμό 239 δισ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα, εκ των οποίων έχει χρησιμοποιήσει 75 δισ. τόνους, που σημαίνει ότι απομένουν από τον προϋπολογισμό 164 δισ. τόνοι για όλη την περίοδο από το 2010 μέχρι το 2050. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη το εκτιμώμενο ετήσιο ποσό των εκπομπών του 2008, που ανέρχεται σε 6,2 δισ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα, η Κίνα θα έχει εξαντλήσει τον προϋπολογισμό που δικαιούται σε μόλις 26 χρόνια από τώρα. Επομένως, και η Κίνα πρέπει να στοχεύσει στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, πολλώ δε μάλλον αν συμπεριληφθούν στους υπολογισμούς η ετήσια πληθυσμιακή αύξηση και η οικονομική ανάπτυξη.

    Ανάλογοι υπολογισμοί για τις ΗΠΑ δείχνουν ένα συνολικό προϋπολογισμό 52 δισ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα για την περίοδο μεταξύ 1990 και 2050, σύμφωνα με το 4,7% του παγκόσμιου πληθυσμού που τους αναλογεί. Ωστόσο, στο διάστημα μεταξύ 1990 και 2009 οι ΗΠΑ έχουν ήδη εκπέμψει στην ατμόσφαιρα παραπάνω από το διπλάσιο ποσό διοξειδίου του άνθρακα, συγκεκριμένα 108 δισ. τόνους. Αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ δεν δικαιούνται περαιτέρω εκπομπές μέχρι το 2050 και ότι πρέπει να καταβάλουν αποζημίωση για τον αρνητικό τους προϋπολογισμό.

    Σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, χώρες όπως η Γερμανία και η Ρωσία έχουν ήδη εκπέμψει μέχρι σήμερα παραπάνω απ’ όσο δικαιούνται για όλη την περίοδο μεταξύ 1990 και 2050, αν και σε σημαντικά μικρότερο βαθμό από τις ΗΠΑ (βλ. τον Πίνακα που ακολουθεί).

     

     

    Ποσοστό

    Συνολικός

    Εκπομπές

    Προϋπολογισμός

    Εκπομπές

    Κάλυψη του

     

    του παγκόσμιου

    προϋπολογισμός

    μέχρι σήμερα

    2010 - 2050

    (εκτιμήσεις)

    προϋπολογισμού

     

    πληθυσμού

    1990 - 2050

    1990 – 2009

     

    το 2008

    με ετήσιες εκπομπές

     

    το 1990

     

     

     

     

    όπως αυτές του 2008

     

    %

    δισ.τόνοι CO2

    δισ.τόνοι CO2

    δισ.τόνοι CO2

    δισ.τόνοι CO2

    Χρόνια

     

     

     

     

     

     

     

    Κίνα        

    22

    239

    75

    164

    6,2

    26

    Ινδία

    16

    175

    19

    156

    1,5

    103

    ΕΕ

    8,9

    98

    81

    18

    4,5

    4

    ΗΠΑ

    4,7

    52

    108

    -56

    6,1

    -9

    Ινδονησία

    3,4

    38

    4,8

    33

    0,38

    88

    Βραζιλία

    2,9

    31

    6,1

    25

    0,46

    55

    Ρωσία

    2,8

    31

    31

    -0,29

    1,6

    0

    Ιαπωνία

    2,3

    26

    23

    2,4

    1,3

    2

    Μεξικό

    1,6

    18

    6,9

    11

    0,46

    23

    Γερμανία

    1,5

    17

    17

    -0,9

    0,91

    -1

    Μπουρκίνα Φάσο

    0,16

    1,7

    0,009

    1,7

    0,00062

    2,81

    Μαλδίβες

    0,0041

    0,045

    0,0098

    0,035

    0,00071

    50

     

     

     

     

     

     

     

    Παγκόσμια Κλίμακα

    100

    1.100

    500

    600

    30

    20

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Πίνακας: Εκπομπές CO2 σε κάποιες επιλεγμένες χώρες

    Πηγή: http://www.wbgu.de/wbgu_sn2009_en.html

     

    Οικονομική αξιολόγηση

    Για να κερδίσουν ορισμένες βιομηχανικές χώρες (ΗΠΑ, Ρωσία, Γερμανία) περαιτέρω δικαιώματα εκπομπών που απαιτούνται για το μεταβατικό χρόνο μέχρι το 2050, στο βαθμό που έχουν ήδη εξαντλήσει τις εκπομπές που δικαιούνταν, είναι αναγκαίο να συμφωνηθεί μια τιμή ανά τόνο διοξειδίου του άνθρακα. Η τιμή αυτή πρέπει να οριστεί στο πλαίσιο των παγκόσμιων διαπραγματεύσεων για το κλίμα, με τη δυνατότητα να προσαρμοστεί κατόπιν ύστερων διαπραγματεύσεων, εάν προκύψουν νέες διαστάσεις σχετικές με το θέμα. Η τιμή αυτή δεν πρέπει να οριστεί σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ούτως ώστε ένα παγκόσμιο κεφάλαιο για το κλίμα, τροφοδοτούμενο με αυτά τα μέσα, να είναι σχετικά επαρκές Από το εν λόγω κεφάλαιο θα χρηματοδοτούνται παραγωγικές επενδύσεις για την αποφυγή εκπομπών, καθώς και για τα αναγκαία μέτρα προσαρμογής σε μελλοντικές κλιματικές αλλαγές, για λογαριασμό εκείνων των αναπτυσσόμενων χωρών που δεν εξαντλούν τα δικαιώματα εκπομπών που τους αναλογούν (όπως η Ινδία). Μια χονδρική μόνο εκτίμηση του κόστους, στη βάση των εκτιμήσεων που αφορούν τα απαιτούμενα μέτρα για την αποφυγή και την προσαρμογή στις αναπτυσσόμενες χώρες (βλ. τη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις Κλιματικές Μεταβολές – UNFCC), ανέρχεται σε ποσό της τάξεως των 40 δολαρίων ΗΠΑ ανά τόνο διοξειδίου του άνθρακα. Με βάση το ποσό αυτό, μπορεί να εκτιμηθεί η έκταση της μεταφοράς χρημάτων από τις βιομηχανικές στις αναπτυσσόμενες χώρες. Για τις ΗΠΑ, το χρηματικό ποσό για την αντιστάθμιση του σωρευμένου στο παρελθόν ελλείμματος (56 δισ. τόνοι διοξειδίου του άνθρακα, βλ. Πίνακα) θα ήταν 2,2 τρισ. δολάρια για την περίοδο μεταξύ 1990 και 2009. Προκειμένου να αποφευχθούν απαράδεκτα υψηλές μεταφορές χρημάτων στην εναρκτήρια φάση τέτοιων συμφωνιών, θα ήταν αναγκαίο να οριστούν κανόνες λογικής μετάβασης. Δεδομένου ότι η τρέχουσα ετήσια εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα των ΗΠΑ ανέρχεται σε 6,1 δισ. τόνους περίπου (βλ. Πίνακα), το ποσό θα έπρεπε να υπολογιστεί στην τιμή των 14 δολαρίων ανά τόνο, δηλαδή περίπου 244 δισ. δολάρια το χρόνο. Η τρέχουσα ετήσια εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα της Γερμανίας, επί παραδείγματι, ανέρχεται σε 0,9 δισ. τόνους περίπου, επομένως το κόστος θα έπρεπε να υπολογιστεί στην τιμή των 36 δισ. δολαρίων το χρόνο αντίστοιχα.

    Παγκόσμιο σύστημα υπολογισμού

    Η εμπορία δικαιωμάτων εκπομπής, που προτάθηκε από το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο για την Παγκόσμια Αλλαγή (WBGU), δεν είναι επιθυμητή, γιατί με ένα σύστημα εμπορίας εκπομπών θα άνοιγε ο δρόμος των επενδύσεων για τη διεθνή κερδοσκοπία, με τις γνωστές αρνητικές συνέπειες. Για τη ρύθμιση και την επίβλεψη αυτής της διαδικασίας προτείνεται η σύσταση ενός οργανισμού που θα λειτουργεί σύμφωνα με τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών, π.χ, ένας Οργανισμός για το Παγκόσμιο Κλίμα (WCO), ο οποίος θα υπολογίζει, θα διαχειρίζεται, θα ελέγχει και θα ενισχύει τα αναγκαία στοιχεία, τους προϋπολογισμούς και τις μεταβιβαστικές πληρωμές από τις βιομηχανικές στις αναπτυσσόμενες και σε μετάβαση χώρες. Ο οργανισμός αυτός θα πρέπει να λειτουργεί με όρους πλήρους διαφάνειας και να διαθέτει μέσα επιβολής κυρώσεων. Ένα χρηματοδοτικό κεφάλαιο που θα τροφοδοτείται από αυτές τις μεταβιβαστικές πληρωμές θα είναι αρκετά υψηλό (περίπου 500 δισ.). Το ύψος του ποσού αυτού συμπίπτει με τα νούμερα που δίνει η Γραμματεία για το Κλίμα στη Βόνη όσον αφορά τα μέτρα αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής και τα μέτρα για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Το κεφάλαιο αυτό θα αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για τη βιώσιμη ανάπτυξη των φτωχότερων χωρών, εφόσον οι αναπτυσσόμενες χώρες δεν θα περιορίζονται πλέον στο ρόλο των αιτούντων. Σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, θα έχουν δικαίωμα σε χρηματική αποζημίωση ως αντάλλαγμα για τα αχρησιμοποίητα δικαιώματα εκπομπών. Οι πληρωμές από τις βιομηχανικές χώρες δεν θα πραγματοποιούνται απλώς σε εθελοντική βάση, αλλά θα αντιπροσωπεύουν πληρωμές αποζημίωσης για τα «κλιματικά χρέη» από το 1990 και εξής.

    Χρηματική αποζημίωση για τις υπανάπτυκτες χώρες

     

    Ρητός κα


Related articles