• Να αλλάξουμε το σύστημα, όχι το κλίμα

  • 21 Jun 11 Posted under: Oικολογία
  • Περίληψη

    Υπάρχουν λύσεις για την κλιματική κρίση. Οι άνθρωποι και ο πλανήτης χρειαζόμαστε μια δίκαιη και βιώσιμη μετάβαση των κοινωνιών μας σε μια μορφή που θα διασφαλίζει το δικαίωμα στη ζωή και την αξιοπρέπεια για όλους τους ανθρώπους και θα παραδώσει στις μελλοντικές γενιές έναν πιο εύφορο πλανήτη και μια ζωή που θα ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους.

    Εμείς, οι λαοί, οι κοινότητες και οργανώσεις που συμμετέχουμε στο Klimaforum09 στην Κοπεγχάγη καλούμε κάθε άτομο, οργανισμό, κυβέρνηση και θεσμό, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών, να συνεισφέρουν σε αυτή την αναγκαία μετάβαση. Καθήκον γεμάτο προκλήσεις. Η σημερινή κρίση έχει οικονομικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές, γεωπολιτικές και ιδεολογικές όψεις, που αλληλεπιδρούν και ενισχύουν η μία την άλλη, καθώς και την κλιματική κρίση. Γι’ αυτόν το λόγο κάνουμε έκκληση για επείγουσα κλιματική δράση, προκειμένου:

    Να εγκαταλειφθούν πλήρως τα ορυκτά καύσιμα μέσα στα επόμενα 30 χρόνια, με συγκεκριμένους μετρήσιμους δείκτες για κάθε πενταετία. Απαιτούμε τον άμεσο περιορισμό των αερίων θερμοκηπίου (GHG) των βιομηχανικών χωρών τουλάχιστον κατά 40% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990, μέχρι το 2020.

    Να αναγνωριστεί και να καταβληθεί αποζημίωση για το κλιματικό χρέος από την υπερκατανάλωση ατμοσφαιρικού χώρου και τα επιβλαβή φαινόμενα κλιματικής αλλαγής σε όλες τις κοινωνικές ομάδες και τους λαούς που πλήττονται.

    Να απορριφθούν οι απατηλές και επικίνδυνες λύσεις που είναι προσανατολισμένες στην αγορά και επικεντρώνονται στην τεχνολογική διαχείριση των προβλημάτων, όπως η πυρηνική ενέργεια, τα αγροκαύσιμα, η δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα, οι μηχανισμοί καθαρής ανάπτυξης (Clean Development Mechanisms), το βιο-κάρβουνο (biochar), οι γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή (genetically «climate-readied» crops), η γεωμηχανική, οι μειωμένες εκπομπές από αποψίλωση και υποβάθμιση των δασών (Reduced emissions from deforestation and forest degradation / REDD), που βαθαίνουν τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές συγκρούσεις.

    Να δοθούν πραγματικές λύσεις στην κλιματική κρίση, που θα βασίζονται σε ασφαλή, καθαρή, ανανεώσιμη και βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων, με στόχο να μεταβούμε σε καθεστώς επάρκειας τροφής, ενέργειας, γης και νερού.

    Ζητάμε λοιπόν η 15η Σύνοδος των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα (COP15) να καταλήξει σε μια νομικά δεσμευτική συμφωνία με βάση την οποία θα αρχίσει η αποκατάσταση της περιβαλλοντικής, κοινωνικής και οικονομικής ισορροπίας του πλανήτη με μέσα που θα είναι περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά αειφόρα και δίκαια.

    Οι δυσμενείς επιπτώσεις της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής οδηγούν σε σημαντικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όλες οι χώρες έχουν την υποχρέωση να συνεργάζονται διεθνώς προκειμένου να διασφαλίσουν το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με τη Χάρτα των Ηνωμένων Εθνών. Κάθε ειδικότερη συμφωνία σχετική με την κλιματική αλλαγή θα πρέπει να αντιμετωπίζεται στο ευρύτερο πλαίσιο της επίτευξης μιας βιώσιμης μετάβασης για τις κοινωνίες μας.

    Εμείς, λαοί και οργανώσεις που συμμετέχουμε στο Klimaforum09, δεσμευόμαστε να δώσουμε συνέχεια στην πλήρη και ενεργή δέσμευσή μας για την προώθηση μιας τέτοιας μετάβασης, η οποία απαιτεί μια ριζική αλλαγή στις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές δομές, αλλά και την αποκατάσταση κάθε ανισότητας και αδικίας που αφορά το φύλο, την τάξη, τη φυλή, τη γενιά ή την εθνότητα.

    Απαιτείται λοιπόν η αποκατάσταση της δημοκρατικής κυριαρχίας των τοπικών κοινοτήτων μας, αλλά και του ρόλου τους ως βασικής κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής μονάδας. Η τοπική και δημοκρατική ιδιοκτησία των φυσικών πόρων, ο έλεγχός τους και η πρόσβαση σε αυτούς, θα είναι η βάση για την εποικοδομητική και βιώσιμη ανάπτυξη των κοινοτήτων και ταυτόχρονα για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Είναι επίσης αναγκαία η ενίσχυση των περιφερειακών και διεθνών συμφωνιών συνεργασίας για τη διαχείριση κοινών πόρων, όπως και η ενίσχυση ενός πιο δημοκρατικού ΟΗΕ.

    Καλούμε όποιον ενδιαφέρεται (μεμονωμένα άτομα, κοινωνικά κινήματα, πολιτιστικούς, πολιτικούς ή οικονομικούς οργανισμούς) να έρθει μαζί μας για να χτίσουμε ένα ισχυρό παγκόσμιο κίνημα των κινημάτων, το οποίο θα μπορεί να προωθήσει τα οράματα και τις απαιτήσεις των ανθρώπων σε κάθε επίπεδο της κοινωνίας. Μαζί μπορούμε να επιτύχουμε μια παγκόσμια μετάβαση σε ένα βιώσιμο μέλλον.

     

     

     

     

    Να αλλάξουμε το σύστημα, όχι το κλίμα

    Λαϊκή διακήρυξη της διεθνούς διάσκεψης Klimaforum09

     

    1/ Προοίμιο

     

    Υπάρχουν λύσεις για την κλιματική κρίση. Οι άνθρωποι και ο πλανήτης χρειάζονται μια δίκαιη και βιώσιμη μετάβαση των κοινωνιών μας σε μια μορφή που θα διασφαλίζει το δικαίωμα όλων στη ζωή και την αξιοπρέπεια και θα παραδίδει στις τωρινές και τις μελλοντικές γενιές έναν πιο εύφορο πλανήτη και μια ζωή που θα ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους. Αυτή η μετάβαση θα πρέπει να βασίζεται στις αρχές της αλληλεγγύης –ιδίως για τους πιο ευάλωτους–, της απόρριψης των διακρίσεων, της ισότητας των φύλων, της δικαιοσύνης και της αειφορίας, αναγνωρίζοντας ότι είμαστε όλοι μέρος της φύσης, την οποία αγαπάμε και σεβόμαστε. Ωστόσο, για να αντιμετωπίσουμε την κλιματική κρίση απαιτείται συνειδητοποίηση του κινδύνου και αποφασιστική δράση, ενταγμένη σε ένα πλαίσιο υπεράσπισης των δικαιωμάτων. Όλες οι χώρες έχουν την υποχρέωση να συνεργάζονται διεθνώς προκειμένου να διασφαλίσουν το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με τη Χάρτα των Ηνωμένων Εθνών.

    Εμείς, οι λαοί, οι κοινότητες και οργανώσεις που συμμετέχουμε στο Klimaforum09 στην Κοπεγχάγη, καλούμε κάθε άτομο, οργανισμό, κυβέρνηση και θεσμό, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών, να συνεισφέρουν σε αυτή την αναγκαία, αλλά γεμάτη προκλήσεις, μετάβαση. Η σημερινή κρίση έχει οικονομικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές, γεωπολιτικές και ιδεολογικές όψεις, που αλληλεπιδρούν και ενισχύουν η μία την άλλη, καθώς και την κλιματική κρίση. Αυτή η συγκεκριμένη στιγμή σύμπτωσης πολλών κρίσεων –κλιματικής, ενεργειακής, χρηματοπιστωτικής, διατροφικής και υδατικής κρίσης, μεταξύ άλλων– μας καλεί επιτακτικά να ενωθούμε και να μετασχηματίσουμε το κυρίαρχο κοινωνικο-οικονομικό σύστημα αλλά και την παγκόσμια διακυβέρνηση, που σήμερα εμποδίζουν την προώθηση των απαραίτητων λύσεων για την κλιματική κρίση. Γι’ αυτόν το λόγο, ένα κίνημα από τα κάτω καλείται να αναλάβει αμέσως δράση.

    Να πληρωθούν άμεσα τα περιβαλλοντικά και κλιματικά χρέη. Να μην υιοθετηθούν και να μην προωθηθούν απατηλές, επικίνδυνες και βραχυπρόθεσμες λύσεις, όπως η πυρηνική ενέργεια, τα αγροκαύσιμα, η δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα, το βιο-κάρβουνο, η γεω-μηχανική ή το εμπόριο διοξειδίου του άνθρακα.

    Αντιθέτως, θα πρέπει να θέσουμε σε εφαρμογή μια αληθινά αειφόρο μετάβαση, που θα βασίζεται σε ασφαλείς, καθαρές και ανανεώσιμες πηγές, καθώς και στη διατήρηση της ενέργειας. Καλωσορίζουμε συμμαχίες κοινωνικών κινημάτων και τομέων της κοινωνίας που αντιπροσωπεύουν όλες τις ηλικίες, τα φύλα, τις εθνότητες, τις πεποιθήσεις, τις κοινότητες και τις εθνικότητες. Θέλουμε να πάρουμε το μέλλον στα χέρια μας χτίζοντας ένα ισχυρό και λαϊκό κίνημα νέων, γυναικών, ανδρών, εργαζομένων, αγροτών, αλιέων, ιθαγενών, έγχρωμων, κοινωνικών ομάδων της πόλης και της υπαίθρου. Ένα κίνημα ικανό να δρα σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας προκειμένου να αντιμετωπιστεί η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και η κλιματική αλλαγή. Κάνουμε έκκληση για μια νέα διεθνή οικονομική τάξη πραγμάτων και στηρίζουμε την ενίσχυση και τον εκδημοκρατισμό των Ηνωμένων Εθνών ενάντια στο G8, το G20 και άλλες περίκλειστες ομάδες ισχυρών χωρών.

     

    2/ Ποια είναι η πρόκληση

    Η συγκέντρωση αερίων θερμοκηπίου (GHG) στην ατμόσφαιρα είναι ήδη τόσο υψηλή που το κλιματικό σύστημα έχει χάσει την ισορροπία του. Η συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα και η παγκόσμια θερμοκρασία αυξάνονται τα τελευταία 50 χρόνια ταχύτερα από ποτέ και στις επόμενες δεκαετίες θα αυξηθούν με ακόμη πιο ταχείς ρυθμούς. Σε αυτό πρέπει να προσθέσουμε ένα πλήθος άλλων σοβαρών οικολογικών ανισορροπιών, που οι επιπτώσεις τους απειλούν τη ζωή και τα μέσα συντήρησης των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο – και ιδίως τους φτωχότερους και τις πιο ευάλωτες ομάδες.

    Η ανισορροπία του κλιματικού συστήματος οδηγεί σε μεγαλύτερα και συχνότερα ακραία φαινόμενα βροχόπτωσης ή υψηλής θερμοκρασίας, σε τροπικούς κυκλώνες, θύελλες και τυφώνες, ακραίες πλημμύρες και ξηρασίες, απώλεια της βιοποικιλότητας, γεωλισθήσεις, άνοδο της στάθμης της θάλασσας, έλλειψη πόσιμου νερού, συντομότερες περιόδους καλλιέργειας, μικρότερες σοδειές, απώλεια ή επιδείνωση της καλλιεργήσιμης γης, μειωμένη γεωργική παραγωγή, απώλειες στην εκτροφή ζώων, εξαφάνιση οικοσυστημάτων και μειωμένα αποθέματα αλιευμάτων, μεταξύ άλλων. Αυτά τα φαινόμενα οδηγούν σε επισιτιστικές κρίσεις, λιμούς, ασθένειες, θανάτους, μετακινήσεις πληθυσμών, αλλά και στην εξαφάνιση βιώσιμων τρόπων ζωής. Την ίδια ώρα εντείνεται η καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένων οργανισμών, η μονοκαλλιέργεια και η βιομηχανική γεωργία,  που προωθούνται από μεγάλες επιχειρήσεις. Όλα αυτά απειλούν σοβαρά τη σταθερότητα και την ποικιλότητα των οικοσυστημάτων, περιθωριοποιούν και εξαθλιώνουν τους μικροκαλλιεργητές, υπονομεύουν τη διατροφική επάρκεια. Η γεωργία που βρίσκεται υπό τον έλεγχο των επιχειρήσεων προσαρμόζεται σε μια πληθωριστική παγκόσμια ζήτηση η οποία δημιουργείται από την υπερκατανάλωση, ιδίως στον Βορρά, και όχι από τις κατά τόπους βασικές ανάγκες. Το ίδιο ισχύει και για τη σύγχρονη βιομηχανική αλιεία, την εντατική υλοτομία και τη μεταλλευτική βιομηχανία, που καταστρέφουν οικοσυστήματα, απομειώνουν τη βιοποικιλότητα και καταστρέφουν τη ζωή και τα μέσα συντήρησης των τοπικών κοινοτήτων.

    Αυτά τα φαινόμενα κλιματικής αλλαγής, μαζί με τις αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες και τις σοβαρές συνέπειες στο κοινό μας περιβάλλον, ήδη καταστρέφουν τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων, καθώς και τις κοινότητές τους. Ωστόσο, εμείς, οι λαοί, δεν είμαστε πρόθυμοι να δεχτούμε ότι αυτό είναι μοιραίο. Γι’ αυτό υπάρχουν και αναπτύσσονται ταχύτατα λαϊκά κινήματα αποφασισμένα να υπερασπιστούν τη ζωή και το βιοπορισμό τους και να αντισταθούν στις δυνάμεις και τις αιτίες που μας έχουν οδηγήσει σε αυτόν τον ολοκληρωτικά αυτοκτονικό δρόμο της περιβαλλοντικής καταστροφής.

    Στην Ασία, τη Μέση Ανατολή, την Ωκεανία, τη Νότια και την Κεντρική Αμερική, όπως και στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη, λαϊκά κινήματα αναδύονται για να αντιμετωπίσουν την εκμετάλλευση της γης από ξένα συμφέροντα και για να ανακτήσουν τον έλεγχο των δικών τους φυσικών πόρων. Ένας νέος τύπος παρεμβάσεων έχει αναγεννήσει τα περιβαλλοντικά κινήματα, οδηγώντας σε ευρύ φάσμα εκδηλώσεων διαμαρτυρίας και δράσεων ενάντια στη μεταλλευτική δραστηριότητα, τα φράγματα, την αποψίλωση των δασών, τα εργοστάσια που λειτουργούν με άνθρακα, τις αεροπορικές μεταφορές και την κατασκευή νέων δρόμων, μεταξύ άλλων. Όλο και περισσότερο γίνεται συνειδητή η ανάγκη να αλλάξει ριζικά το σημερινό οικονομικό παράδειγμα. Ανάμεσα στα ποικίλα κινήματα διαδίδονται και εναλλακτικοί τρόποι ζωής. Την ίδια στιγμή, γίνεται φανερό ότι αυτοί που σήμερα κατέχουν την εξουσία είναι απρόθυμοι να αντιμετωπίσουν και να διαχειριστούν τις απειλές που συνεπάγεται η κλιματική αλλαγή και η υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Η λεγόμενη στρατηγική της «πράσινης ανάπτυξης» ή της «βιώσιμης ανάπτυξης» κατέληξε μια πρόφαση για να ακολουθηθεί το ίδιο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης, το οποίο είναι μια από τις βασικές αιτίες της περιβαλλοντικής καταστροφής και της κλιματικής κρίσης.

     

    3/ Ποιες είναι οι αιτίες

     

    Η άμεση και πρωταρχική αιτία της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής είναι η χωρίς προηγούμενο έκλυση αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, που οφείλεται στην αυξανόμενη καύση ορυκτών καυσίμων για τη βιομηχανία, το εμπόριο, τις μεταφορές και για στρατιωτικούς σκοπούς, για να αναφέρουμε μερικές μόνο, αλλά βασικές, πηγές του φαινομένου. Άλλες σημαντικές αιτίες της κλιματικής αλλαγής είναι η υποβάθμιση των δασών –με εξαίρεση την αειφόρο πρακτική της μετακινούμενης καλλιέργειας των ιθαγενών πληθυσμών–, η αποψίλωση των δασών, οι μεταλλευτικές βιομηχανίες, η διατάραξη του υδατικού κύκλου, η εξάπλωση των περιοχών βιομηχανικής γεωργίας μέσω της αρπαγής εκτάσεων, η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής κρέατος και άλλες μορφές μη αειφόρου χρήσης των φυσικών πόρων.

    Άνισος έλεγχος και άνιση ιδιοκτησία των πόρων

    Αυτές οι άμεσες αιτίες απορρέουν από ένα μη αειφόρο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα, που βασίστηκε στην άνιση πρόσβαση και στον άνισο έλεγχο των περιορισμένων πόρων του πλανήτη και των καρπών από τη χρήση τους. Αυτό το σύστημα βασίζεται στην οικειοποίηση τοπικών, εθνικών και πλανητικών κοινών πόρων από τοπικές και παγκόσμιες ελίτ. Αυτό που υμνήθηκε ως μεγάλο άλμα στην τεχνολογική, παραγωγική και εν γένει στην ανθρώπινη πρόοδο, στην πραγματικότητα επίσπευσε τις παγκόσμιες οικολογικές και αναπτυξιακές καταστροφές. Κι ακόμη, μια προνομιούχα παγκόσμια ελίτ είναι προσηλωμένη σε μια απερίσκεπτη, κερδοσκοπική παραγωγή και σε μια υπέρμετρη κατανάλωση, την ώρα που ένα μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας βυθίζεται στη φτώχεια, καταναλώνοντας όσο χρειάζεται για την επιβίωσή του ή και λιγότερο. Αυτή είναι η κατάσταση όχι μόνο σε χώρες του Νότου αλλά και του Βορρά. Οι μεγαλύτερες πολυεθνικές επιχειρήσεις του πλανήτη, που έχουν τη βάση τους κυρίως στις βόρειες χώρες και σε φορολογικούς παραδείσους αλλά επεκτείνουν διαρκώς τις δραστηριότητές τους, εδώ και πολύ καιρό βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτών των καταχρήσεων.

    Ο ανταγωνισμός μεταξύ πολυεθνικών επιχειρήσεων και πλούσιων χωρών για πόρους και μεγαλύτερα μερίδια αγοράς, όπως και για εμπορικές συμφωνίες, έχει οδηγήσει σε μια νεοαποικιακή καταπίεση των λαών του Νότου, καθώς τους αρνείται το δικαίωμα της ιδιοκτησίας και του ελέγχου επί των πόρων τους. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου και διεθνείς χρηματοπιστωτικοί θεσμοί, καθώς και η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ΗΠΑ, χρησιμοποιώντας διμερείς εμπορικές συμφωνίες αυξάνουν την ιδιωτικοποίηση και εμπορευματοποίηση των δημόσιων πόρων, εντείνουν τη λεηλασία των φυσικών πόρων των υπανάπτυκτων χωρών και επιβάλλουν συνθήκες που εντείνουν την εξάρτησή τους.

     

    Κυρίαρχα μοντέλα σκέψης και εναλλακτικές

    Το αναπτυξιακό μοντέλο που προωθούν αυτοί οι θεσμοί δεν είναι απλώς θέμα «οικονομίας». Το κυρίαρχο οικονομικό παράδειγμα συνδέεται στενά με ένα σύστημα σκέψης που στηρίζεται σε μια φαντασιακή αντίληψη του ανθρώπου ως «οικονομικού ανθρώπου» (homo economicus). Αυτή η ιδεολογία ενισχύεται από τα εταιρικά ΜΜΕ και από εταιρείες μάρκετινγκ που προάγουν τον εγωισμό, τον ανταγωνισμό, την υλική κατανάλωση και τη χωρίς όρια συσσώρευση ιδιωτικού πλούτου, αγνοώντας παντελώς τις κοινωνικές και οικολογικές συνέπειες μιας τέτοιας συμπεριφοράς. Αυτό το σύστημα σκέψης είναι αξεδιάλυτα συνδεδεμένο με πατριαρχικά και πατερναλιστικά πρότυπα.

    Αν θέλουμε πραγματικά να αντιμετωπίσουμε αυτή την κρίση, χρειάζεται να αναγνωρίσουμε ότι το ανθρώπινο είδος είναι μέρος και της φύσης και της κοινωνίας και δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τη μία ή την άλλη. Έτσι, για να επιβιώσει η ανθρωπότητα, οφείλουμε να σεβαστούμε την ακεραιότητα της μητέρας γης και να αγωνιστούμε για αρμονία με τη φύση και για ειρήνη μέσα και ανάμεσα στους πολιτισμούς. Είμαστε ταυτόχρονα πολίτες διαφορετικών εθνών και πολίτες ενός κόσμου. Όλοι έχουν μερίδιο ευθύνης για τη σημερινή και τη μελλοντική ευμάρεια της ανθρώπινης οικογένειας και του ευρύτερου κόσμου των ζώντων. Το πνεύμα της ανθρώπινης αλληλεγγύης και εγγύτητας με κάθε μορφή ζωής ενδυναμώνεται όταν ζούμε σύμφωνα με την αρχή «ένας ανάμεσα σε πολλούς».

     

    4/ Μία δίκαιη και αειφόρος μετάβαση

     

    Είναι ξεκάθαρο ότι η επίλυση της κλιματικής κρίσης απαιτεί ευρύτατους μετασχηματισμούς, που προς το παρόν αποκλείονται από την ατζέντα όσων διαμορφώνουν την πολιτική των κυβερνήσεων και των πολυμερών οργανισμών. Οι λαοί ζητούν αλλαγή του συστήματος, αντί για συνέχεια της ίδιας κατάστασης, άκριτη χρήση της τεχνολογίας και αγοραίους περιορισμούς στους οποίους πανίσχυρα συμφέροντα έχουν εγκλωβίσει την κλιματική ατζέντα.

    Τα κινήματα των λαών εμπεριέχουν ένα πλήθος εναλλακτικών οραμάτων για την κοινωνία και συγκεκριμένων βημάτων που πρέπει να γίνουν ώστε να προωθηθεί ένα αειφόρο μέλλον και ταυτόχρονα να αντιμετωπιστεί η κλιματική, η υδατική, η διατροφική και η οικονομική κρίση. Μια τέτοια αειφόρος μετάβαση θα ξεκινήσει με πολλές και διαφορετικές πρωτοβουλίες. Μερικά τέτοια βήματα είναι τα εξής:

    Διατροφική επάρκεια και οικολογική καλλιέργεια: Να υπερασπιστούμε το δικαίωμα των λαών, των κοινοτήτων και των χωρών να καθορίζουν τα δικά τους συστήματα παραγωγής, συμπεριλαμβανομένων των πρακτικών καλλιέργειας, αλιείας, διατροφής, υλοτομίας, που ανταποκρίνονται στις περιστάσεις από οικολογική, κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική άποψη. Η πρόσβαση των ανθρώπων, ιδίως των γυναικών, και ο έλεγχος επί των παραγωγικών πόρων, όπως η γη, οι σπόροι και το νερό, πρέπει να γίνονται σεβαστοί και να διασφαλίζονται. Η αγροτική παραγωγή πρέπει να βασίζεται κυρίως στην τοπική γνώση, στην κατάλληλη τεχνολογία, σε οικολογικά αειφόρες τεχνικές που δεσμεύουν διοξείδιο του άνθρακα στα διάφορα τοπικά συστήματα φυτών, που δεσμεύουν νερό και επιστρέφουν στο έδαφος περισσότερα θρεπτικά συστατικά απ’ όσα αφαιρούν. Η αγροτική παραγωγή και η παραγωγή τροφής πρέπει πρωτίστως να στρέφεται προς την ικανοποίηση τοπικών αναγκών, να ενθαρρύνει την επάρκεια, να προωθεί την τοπική απασχόληση και να ελαχιστοποιεί τη χρήση πόρων, τα απόβλητα και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

    Δημοκρατική ιδιοκτησία και έλεγχος της οικονομίας: Η εκ νέου οργάνωση των παραγωγικών μονάδων της κοινωνίας γύρω από πιο δημοκρατικές μορφές ιδιοκτησίας και διαχείρισης, ώστε να ικανοποιούνται οι βασικές ανθρώπινες ανάγκες, όπως η εργασία, η πρόσβαση σε νερό, στέγαση, γη, υγειονομική περίθαλψη και εκπαίδευση, η διατροφική επάρκεια και η οικολογική αειφορία. Οι δημόσιες πολιτικές πρέπει να διασφαλίζουν ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και τη διοχέτευση πόρων για τον αειφόρο μετασχηματισμό της βιομηχανίας, της γεωργίας και των υπηρεσιών.

    Ενεργειακή επάρκεια: Δραματική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, ιδίως στις πλουσιότερες χώρες, σε συνδυασμό με ένα μείγμα ανανεώσιμων και δημόσιων ενεργειακών πηγών, όπως η ηλιακή, η αιολική, η γεωθερμική, η μικρής κλίμακας υδροηλεκτρική, η κυματική και παλιρροιακή. Ανάπτυξη της εκτός δικτύου διανομής ηλεκτρισμού για να διασφαλιστεί η ενεργειακή τροφοδοσία των ανθρώπινων κοινοτήτων. Δημόσια ιδιοκτησία του ενεργειακού δικτύου.

    Οικολογικός σχεδιασμός των αστικών και αγροτικών ζωνών: Στόχος είναι μια ριζική μείωση των εισροών ενέργειας και πόρων και των εκροών αποβλήτων και ρύπανσης, με ταυτόχρονη ενθάρρυνση της σε τοπικό επίπεδο κάλυψης των βασικών αναγκών των πολιτών. Αστικός και περιφερειακός σχεδιασμός που θα βασίζεται στην κοινωνική δικαιοσύνη και την ισοτιμία των υπηρεσιών προς όλους, μειώνοντας τις ανάγκες μεταφοράς. Προώθηση του συστήματος δημόσιων μεταφορών, όπως οι ελαφριοί ή υψηλής ταχύτητας σιδηρόδρομοι και τα ποδήλατα, που θα μειώνει την ανάγκη για ιδιωτικά μέσα μεταφοράς και θα συμβάλλει στην αποσυμφόρηση των δρόμων, βελτιώνοντας την υγεία και μειώνοντας την κατανάλωση ενέργειας.

    Εκπαιδευτικοί, επιστημονικοί και πολιτιστικοί θεσμοί: Αναπροσανατολισμός της δημόσιας έρευνας και εκπαίδευσης έτσι ώστε να ικανοποιούνται οι ανάγκες των ανθρώπων και του περιβάλλοντος, και όχι με στόχο την ανάπτυξη ιδιωτικής και εμπορικά εκμεταλλεύσιμης τεχνολογίας, όπως συμβαίνει σήμερα. Η έρευνα και ανάπτυξη θα πρέπει να είναι πρωτίστως μια ανοιχτή και συνεργατική προσπάθεια για το κοινό συμφέρον της ανθρωπότητας. Κατάργηση των πατεντών πάνω σε ιδέες και τεχνολογίες. Θα πρέπει να ενθαρρύνεται η ίση και δίκαιη ανταλλαγή κατάλληλων τεχνολογιών, παραδοσιακής γνώσης και ιθαγενών καινοτόμων πρακτικών και ιδεών μεταξύ των χωρών.

    Τέλος στο μιλιταρισμό και τους πολέμους: Το σημερινό αναπτυξιακό μοντέλο, που βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα, οδηγεί στη βία, τον πόλεμο και τη στρατιωτική σύγκρουση για τον έλεγχο της ενέργειας, της γης, του νερού και άλλων φυσικών πόρων. Αυτό δείχνει ξεκάθαρα η με επικεφαλής τις ΗΠΑ εισβολή και κατοχή του Ιράκ και του Αφγανιστάν, όπως και η στρατιωτικοποίηση σε όλη την υφήλιο, σε περιφέρειες πλούσιες σε ορυκτά καύσιμα και άλλους φυσικούς πόρους. Οι χωρικοί και οι ιθαγενείς κοινότητες εκτοπίζονται βίαια για να ανοίξει ο δρόμος για καλλιέργειες αγροκαυσίμων. Τρισεκατομμύρια δολάρια δαπανώνται για το σύμπλεγμα της στρατιωτικής βιομηχανίας, κατασπαταλώντας έτσι τεράστιους υλικούς και ανθρώπινους πόρους που θα έπρεπε να αφιερώνονται στη θεμελίωση μιας αειφόρου μετάβασης.

    Κάνοντας βήματα προς τα μπρος, θα αποκτήσουμε και τη σχετική γνώση. Τα βήματα αυτά θα μας βοηθήσουν να πείσουμε την πλειονότητα των ανθρώπων ότι μια αειφόρος μετάβαση εμπεριέχει την επαγγελία μιας καλύτερης ζωής, που θα εκπληρώνει τις προσδοκίες όλων. Το κοινωνικό, το πολιτικό, το οικονομικό και το περιβαλλοντικό πεδίο αλληλοδιαπλέκονται άμεσα. Μια συνεκτική στρατηγική θα πρέπει επομένως να τα αντιμετωπίζει όλα, πράγμα που είναι όντως η κεντρική ιδέα πίσω από την έννοια της αειφόρου μετάβασης.

    Μία άποψη αυτής της έννοιας είναι η αποκατάσταση των τοπικών κοινοτήτων, αντί για την παγκόσμια αγορά, ως βασικών κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών μονάδων. Η κοινωνική συνοχή, η δημοκρατική συμμετοχή, η οικονομική λογοδοσία και η οικολογική υπευθυνότητα μπορούν να επιτευχθούν μόνο με την αποκατάσταση της λήψης αποφάσεων στη χαμηλότερη δυνατή βαθμίδα. Είναι ένα βασικό μάθημα που έχουμε πάρει από τις εθνοτικές κουλτούρες και τις τοπικές κοινότητες.

    Μία προσέγγιση που βασίζεται στις κοινότητες δεν έρχεται σε αντίθεση, ωστόσο, με την ανάγκη για εκτεταμένη διεθνή συνεργασία. Αντιθέτως, θα χρειαστεί ισχυρότερες συμμαχίες εντός και εκτός συνόρων, ανάμεσα σε άμεσους παραγωγούς στη γεωργία, την υλοτομία, την αλιεία και τη βιομηχανία. Συμμαχίες βασισμένες επίσης στην ισχύ της ισότητας των φύλων και στην αναγνώριση και υπέρβαση των σχέσεων ανισότητας σε όλα τα επίπεδα. Εμπεριέχει επίσης την ανάγκη για ισχυρότερες συμφωνίες περιφερειακής και διεθνούς συνεργασίας για τη διαχείριση των κοινών πόρων, όπως οι διασυνοριακοί υδάτινοι πόροι. Περαιτέρω, η διεθνής συνεργασία θα προωθήσει την πλήρη και αμοιβαία ανταλλαγή ιδεών, τεχνολογιών και γνώσεων, καθώς και έναν ανοιχτό διάλογο ανάμεσα σε διαφορετικές κουλτούρες, βασισμένο στον αμοιβαίο σεβασμό.

     

    5/ Δρόμοι της μετάβασης

     

    Πολλοί άνθρωποι εμπλέκονται στην πράξη στη δημιουργία μια πιο αειφόρου βιομηχανίας, γεωργίας, υλοτομίας και αλιείας, καθώς και στον ανανεώσιμο ενεργειακό τομέα. Αυτές οι πρωτοβουλίες εντός του συστήματος δημιούργησαν περαιτέρω συμμαχίες με άλλους τομείς της κοινωνίας, με συνδικάτα, καταναλωτές, κατοίκους των πόλεων, δασκάλους και ερευνητές, που όλοι τους αγωνίζονται για αειφόρους τρόπους ζωής.

     

    Ηνωμένα Έθνη και Συνδιάσκεψη των Μερών της Σύμβασης για την Κλιματική Αλλαγή (COP)

    Πρέπει να ασχοληθούμε με τις διαπραγματεύσεις των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή και την 15η Συνδιάσκεψη των Μερών (COP 15) στη Συνδιάσκεψη-Πλαίσιο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC). Τα συμπεράσματα από προηγούμενους γύρους των διαπραγματεύσεων δεν υπόσχονται πολλά. Παρά τα σχήματα υψηλού προφίλ για συντονισμένη δράση που εισήγαγε αρχικά, το 1992, η Συνδιάσκεψη-Πλαίσιο για την Κλιματική Αλλαγή του Ρίο ντε Τζανέιρο και αργότερα, το 1997, το Πρωτόκολλο του Κιότο, τα αποτελέσματα είναι ισχνά και τα προβλήματα δεν έχουν επιλυθεί. Στην πραγματικότητα, όλα βαίνουν επί τα χείρω, καθώς οι αρχές, οι στόχοι και τα χρονοδιαγράμματα της Συνδιάσκεψης και του Πρωτοκόλλου επέφεραν ελάχιστη πρόοδο.

    Τα ίδια μεγάλα εταιρικά συμφέροντα που σε μεγάλο βαθμό ευθύνονται για την κλιματική κρίση φαίνεται να έχουν τεράστια επιρροή στις κλιματικές πολιτικές σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο. Είμαστε απολύτως ενάντια σε αυτή την αντιδημοκρατική επιρροή των εταιρικών λόμπι στις σημερινές διαπραγματεύσεις της COP. Σε αντιπαράθεση με αυτή την κατάσταση καλούμε τα κράτη να δημιουργήσουν ένα μηχανισμό αξιολόγησης για όλες τις πολιτικές και τα εργαλεία πολιτικής υπό την UNFCCC, για να διασφαλιστούν περιεκτικές και αποφασιστικές πολυμερείς διαδικασίες στην COP, που θα άρουν υπαρκτές ανισότητες οι οποίες βασίζονται στο φύλο, στο χρώμα, στην ηλικία, στην αρτιμέλεια ή άλλες μορφές διάκρισης. Απαιτούμε η COP 15 να επιτύχει συμφωνία η οποία θα σημάνει την αρχή της αποκατάστασης της περιβαλλοντικής, κοινωνικής και οικονομικής ισορροπίας του πλανήτη, με μέσα που θα είναι οικολογικά, κοινωνικά και οικονομικά αειφόρα και δίκαια, και θα οδηγήσει τελικά σε μια νομικά δεσμευτική συμφωνία.

     

    Τα αιτήματά μας

    Απευθυνόμαστε στους ηγέτες της UNFCCC ζητώντας να δώσουν προτεραιότητα στα αιτήματα και τις εναλλακτικές προτάσεις των λαών.

    ·      Περιορισμός της χρήσης ορυκτών καυσίμων: Ζητάμε μια ξεκάθαρη πολιτική «αποξήλωσης» της εποχής των ορυκτών καυσίμων μέσα στα επόμενα 30 χρόνια, που θα πρέπει να εμπεριέχει μετρήσιμους δείκτες για κάθε πενταετία. Απαιτούμε άμεση μείωση στις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου των εκβιομηχανισμένων χωρών μέχρι το 2020 κατά τουλάχιστον 40% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990.

    ·      Αποκατάσταση και αποζημίωση για το κλιματικό χρέος και τα κλιματικά εγκλήματα: Απαιτούμε πλήρεις επανορθώσεις για τις νότιες χώρες και για όσες εξαθλιώθηκαν από τις βόρειες χώρες, τις πολυεθνικές και τους φορολογικούς παραδείσους. Έτσι, θα αποκατασταθούν εν μέρει ιστορικές αδικίες οι οποίες συνδέονται με την άνιση εκβιομηχάνιση και την κλιματική αλλαγή, που εκπορεύεται από τη γενοκτονία ιθαγενών εθνών, το διατλαντικό δουλεμπόριο, την εποχή της αποικιοκρατίας και των εισβολών. Η πολιτική αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από μια εξίσου ξεκάθαρη στρατηγική αποζημίωσης των εξαθλιωμένων λαών για το κλιματικό και ευρύτερα οικολογικό χρέος που βαραίνει τους πλουσιότερους. Θα πρέπει να ιδρυθεί ένα παγκόσμιο δημοκρατικό ταμείο που θα παρέχει ευθεία στήριξη στα θύματα της κλιματικής αλλαγής. Οι ανεπτυγμένες χώρες θα πρέπει να παρέχουν νέα, υποχρεωτική, επαρκή και αξιόπιστη χρηματοδότηση, αλλά και μη πατενταρισμένη τεχνολογία, έτσι ώστε οι αναπτυσσόμενες χώρες να μπορούν να προσαρμοστούν καλύτερα στις δυσμενείς κλιματικές επιπτώσεις και να προβούν σε μειώσεις της εκπομπής ρύπων. Αυτό θα επέτρεπε στις αναπτυσσόμενες χώρες να παίξουν το ρόλο τους στη χαλιναγώγηση της κλιματικής αλλαγής, ικανοποιώντας τις ανάγκες και τις προσδοκίες των λαών τους. Οι διεθνείς χρηματοπιστωτικοί θεσμοί και οι εμπορικοί μηχανισμοί δεν θα πρέπει να έχουν κανένα ρόλο σε αυτή την αποκατάσταση.

    ·      Άμεση παγκόσμια απαγόρευση αποψίλωσης στα αρχέγονα δάση και παράλληλη εφαρμογή ενός φιλόδοξου προγράμματος δενδροφύτευσης σε παγκόσμιο επίπεδο, που θα βασίζεται σε ντόπια και ποικίλα είδη, σε συνεργασία με τους ιθαγενείς πληθυσμούς και τις κοινότητες που εξαρτώνται από τα δάση. Στο ίδιο πλαίσιο, θα πρέπει να απαγορευτούν οι μεγάλης κλίμακας βιομηχανικές μέθοδοι αλιείας και να προωθηθεί η επιστροφή σε τοπικές και αειφόρες αλιευτικές πρακτικές. Τέλος, θα πρέπει να απαγορευτεί η αρπαγή γης από ξένα συμφέροντα και να γίνει πλήρως αποδεκτή η κυριαρχίας των λαών πάνω στους φυσικούς πόρους.

    ·      Εκφράζουμε την πλήρη αντίθεσή μας σε επίπλαστες και επικίνδυνες λύσεις –ξεκάθαρα προσανατολισμένες στην αγορά και επικεντρωμένες αποκλειστικά σε μια τεχνολογική διαχείριση των προβλημάτων– που προβάλλουν πολλές εταιρείες, κυβερνήσεις και διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί. Σ’ αυτές συμπεριλαμβάνονται η πυρηνική ενέργεια, τα αγροκαύσιμα, η δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα, οι μηχανισμοί καθαρής ανάπτυξης (Clean Development Mechanisms), το βιο-κάρβουνο, οι γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες που είναι ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή, η γεω-μηχανική και η μείωση εκπομπών από την αποψίλωση και υποβάθμιση των δασών (Reduced emissions from deforestation and forest degradation - REDD) όπως προσδιορίζονται σήμερα από την UNFCCC. Οι προτάσεις αυτές παράγουν νέες περιβαλλοντικές απειλές, χωρίς στην πραγματικότητα να προσφέρουν λύσεις για την κλιματική κρίση. Το εμπόριο και ο συμψηφισμός είναι εξίσου ψευδεπίγραφα και άδικα εργαλεία, διότι μεταχειρίζονται έναν κοινό πλανητικό πόρο –την ατμόσφαιρα– σαν προϊόν που μπορεί κανείς να κατέχει και να εμπορεύεται. Μέχρι τώρα, το σύστημα δεν έχει αποδείξει τις αρετές του, και επιτρέποντας στις πλούσιες χώρες να αντισταθμίζουν τις υποχρεώσεις τους για μείωση της ρύπανσης έχει διατηρήσει τη σημερινή άδικη και μη βιώσιμη κατάσταση.

    ·      Δίκαιος φόρος στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα: Στη θέση του σημερινού καθεστώτος για τις μεταβιβάσιμες άδειες εκπομπής (tradable emission quotas) απαιτούμε έναν δίκαιο φόρο στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Οι πόροι από αυτόν το φόρο θα πρέπει να επιστρέφονται με δίκαιο τρόπο στους ανθρώπους και ένα μέρος τους να χρησιμοποιείται ως αποζημίωση και ως συμβολή στη χρηματοδότηση της προσαρμογής και της άμβλυνσης των προβλημάτων. Κάτι τέτοιο ωστόσο δεν μπορεί να υποκαταστήσει την αποπληρωμή του ήδη συσσωρευμένου κλιματικού χρέους. Αυτή η αποζημίωση και χρηματοδότηση θα πρέπει να είναι χωρίς όρους και ελεύθερη από αγοραίους μηχανισμούς και χρηματοπιστωτικούς θεσμούς. Η μείωση των εκπομπών θα πρέπει να ενθαρρυνθεί με έναν κλιμακούμενο, διαφανή φόρο άνθρακα, μαζί με άμεσες ρυθμίσεις που θα διαμορφώνουν τη φάση αποδέσμευσης από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ θα ενθαρρύνεται η ασφαλής, καθαρή και ανανεώσιμη ενέργεια.

    ·      Πολυμερείς οργανισμοί και πολυεθνικές εταιρείες: Άδικοι, μη αειφόροι και χωρίς υποχρέωση λογοδοσίας παγκόσμιοι οικονομικοί και χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, η Παγκόσμια Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, περιφερειακές αναπτυξιακές τράπεζες και εμπορικές συμφωνίες, θα πρέπει να αντικατασταθούν από δημοκρατικούς και δίκαιους θεσμούς που θα λειτουργούν σύμφωνα με τη Χάρτα των Ηνωμένων Εθνών, η οποία σέβεται την κυριαρχία των ανθρώπων επί των πόρων και προωθεί την αλληλεγγύη μεταξύ λαών και εθνών. Θα


Related articles