• DIY(«Καν’ το μόνη σου») φεμινιστικά δίκτυα στην Ευρώπη

  • 27 Jan 12 Posted under: Φεμινισμός
  •  

    Είτε μιλάτε για μεμονωμένες πράξεις αντίστασης, για οργανωμένες προσπάθειες, για προγράμματα τέχνης, για αυτοδιαχειριζόμενα κοινωνικά πειράματα, ακόμη και για την καθημερινή ονειροπόληση που διευρύνει τον πνευματικό ορίζοντα, όλα αυτά, κατά την άποψή μου, μετασχηματίζουν την κοινωνία και βοηθούν να οραματιστούμε μια νέα.

     

    Τέα Χβάλα (Σλοβενία), δημιουργός zineκαι συνδιοργανώτρια του φεστιβάλ RedDawns

     

     

     

    ODo-It-Yourself(«Καν’ το μόνη σου») φεμινισμός είναι ένας όρος που περιγράφει και ενοποιεί διάφορες μορφές φεμινισμού. Αντλώντας από τις γενεαλογίες του πανκ, των κινημάτων βάσης και των τεχνολογιών του ύστερου καπιταλισμού, το κίνημα αυτό δένει την πολιτική του λαιφστάιλ με την εναλλακτική πολιτισμική δικτύωση. Εστιάζει στις καθημερινές πράξεις αντίστασης και εξουσίας. Ο DIY φεμινισμός καταλύει τις αυτάρεσκες πεποιθήσεις ότι ο φεμινισμός και η κοινωνική αλλαγή δεν βρίσκονται πλέον στην ημερήσια διάταξη των νέων.

    Προερχόμενος από ένα αποκαλούμενο μετα-φεμινιστικό περιβάλλον, ο DIY φεμινισμός συνιστά μια μικροπολιτική φεμινιστική απάντηση σε επίπεδο βάσης απέναντι στον καταναλωτικό καπιταλισμό και την κρατική εξουσία. Αυτό το φεμινιστικό κίνημα αντλεί από το πολιτιστικό ρεύμα της πολιτικής προοικονομίας –να πραγματώνεις δηλαδή την αλλαγή που επιθυμείς να δεις στον κόσμο– και διαχέεται μέσω της συναισθηματικής οικονομίας του πάθους, της ευχαρίστησης, της φιλίας και της οικοδόμησης κοινοτήτων. Όπως δηλώνει η Νίνα Νίτζεν, δημιουργός zine[*] από το Βέλγιο, «Ο DIY φεμινισμός αφορά όσες θεωρούν το φεμινισμό κομμάτι του εαυτού τους και προβαίνουν σε αλλαγές, όσο μικρές και αν μοιάζουν αρχικά. Αυτό σημαίνει ότι δεν περιμένουν τους “άλλους”, τους “επαγγελματίες” ή τους πολιτικούς να κάνουν τον κόσμο φιλικότερο προς τις γυναίκες και να λύσουν τα σχετικά με το σεξισμό προβλήματα». Οι DIYφεμινιστικές δράσεις παίρνουν πολλές μορφές, αλλά συνήθως περιλαμβάνουν ακτιβιστικά μέσα ενημέρωσης και ταινίες, καταλήψεις κτιρίων, αντάρτικη τέχνη, ομάδες συζητήσεων, συντονισμό εργαστηρίων, διάχυση της πολιτικής στη μουσική και τις θεατρικές παραστάσεις, κοινή αξιοποίηση δεξιοτήτων, οργάνωση διαδηλώσεων και διαμαρτυριών και αναζήτηση μιας όσο το δυνατόν μεγαλύτερης αυτάρκειας. Οι διάφορες εκδηλώσεις συχνά αποτελούν προσωρινές ή εφήμερες παρεμβάσεις. Η δημιουργία αυτόνομων ζωνών, όπως τα φεστιβάλ και οι συγκεντρώσεις, είναι αναπόσπαστο τμήμα του DIY φεμινισμού. Τέτοιες εκδηλώσεις είναι μεταξύ άλλων τα FeministHealthGathering (HB), Rdeãe zore / RedDawnsFestival (Σλοβενία), LoveKillsFestival (Ρουμανία), Femfest(Κροατία) και Ladyfest (διεθνές). Οι αντικαπιταλιστικές τάσεις είναι εγγενώς συνδεδεμένες με αυτές τις προσπάθειες. Η κουλτούρα που παράγεται ατομικά/συλλογικά, η πολιτική, η ψυχαγωγία και η εργασία θεωρούνται ιδανικά, και η μη κερδοσκοπική εθελοντική/ακτιβιστική εργασία αποτελεί πηγή ζωής για το κίνημα.

    Αυτό το άρθρο εξετάζει κάποιες από τις βασικές έννοιες και τα κίνητρα πίσω από τον DIYφεμινισμό και πλαισιώνεται από τα λόγια και τα κείμενα των ίδιων των ακτιβιστριών· από συνεντεύξεις και αποσπάσματα άρθρων που δημοσιεύεται στο  GirrrlZineNetwork(www.grrrlzines.net) και την ηλεκτρονική πλατφόρμα Grassroots Feminism: Transnational Archives, Resourcesand Communities (www.grassrootsfeminism.net), οι DIYφεμινίστριες, οι διοργανωτές, οι δημιουργοί zinesκαι οι αγκιτάτορες μοιράζονται την έμπνευσή τους, το πάθος και τα οράματα της κοινωνικής δικαιοσύνης. Με χαρακτηριστική καχυποψία απέναντι στα κόμματα ή τη συμβατική πολιτική, οι νέες αυτές φεμινίστριες επιλέγουν τη σφαίρα της αυτόνομης πολιτιστικής παραγωγής για να αγωνιστούν. Έτσι, η δικτύωση, η ανταλλαγή πληροφοριών, η συνεργασία, η συνειδητοποίηση και η δημιουργικότητα αποτελούν προνομιακούς τρόπους έκφρασής τους. Ως παράδειγμα αυτών των τάσεων, το παρόν κείμενο βασίζεται στον τρόπο που οι DIYφεμινίστριες χρησιμοποιούν τις αυτοεκδόσεις των δικτύων zines.

     

    Προσωπική και κοινοτική ενδυνάμωση χωρίς την παρουσία ειδικών

     

    Το να έχει κανείς τα δικά του μέσα ενημέρωσης είναι εξαιρετικής σημασίας για οποιοδήποτε κοινωνικό κίνημα. Οι DIYφεμινίστριες επικοινωνούν με μικρής κλίμακας αντιεμπορικές εκδόσεις, όπως zines, περιοδικά, και μπλογκ. Αποκλεισμένες από τα κυρίαρχα μέσα και τις συμβατικές εξουσιαστικές δομές, οι νέες γυναίκες και τα διαφυλικά άτομα σφυρηλατούν κανάλια επικοινωνίας με τα εργαλεία και το λογισμικό που διαθέτουν. Οι υπολογιστές, οι ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές ή τα κινητά με κάμερα, τα φωτοτυπικά μηχανήματα είναι οι τεχνολογίες της καθημερινής ζωής που έχουν επιστρατευτεί. Με την ιδιοποίηση των εργαλείων του καπιταλισμού, αυτά τα ενεργά άτομα ελπίζουν να διαδώσουν τα αντικαταναλωτικά μηνύματα της πολιτιστικής δράσης «κάν’ το μόνη σου»  και της ανταλλαγής πληροφοριών. Τα zines, για παράδειγμα, είναι μικρής κλίμακας περιοδικά ή μπροσούρες, που γράφονται, σχεδιάζονται, εικονογραφούνται, εκδίδονται και διακινούνται από τους δημιουργούς τους σε μη εμπορική βάση. Συχνά, εφαρμόζοντας χαμηλού κόστους αισθητική και φτηνές εκτυπώσεις, τα zinesλειτουργούν ως μέσα στα οποία μπορούν να διαμοιράζονται ατομικές και συλλογικές φωνές, καλλιτεχνικές δημιουργίες, πολιτικός σχολιασμός και πόροι. Λειτουργούν ως κανάλι δημοκρατικών μέσων ενημέρωσης και ως μέσο  δικτύωσης «από τα κάτω».

     

    Ο καθένας μπορεί να γράφει σε zines και με τον τρόπο αυτό να συνεισφέρει σε ένα είδος μη ακαδημαϊκής / μη επαγγελματικής, αλλά εξαιρετικά πολύτιμης DIY πολιτικής θεωρίας και ιστορίας. Με τον τρόπο που στη δεκαετία του 1970 οι φεμινίστριες οι οποίες δεν συμφωνούσαν με την ανδροκρατία στα πανεπιστήμια και τις υπηρεσίας υγείας, ξεκίνησαν δικά τους τμήματα ανταλλαγής δεξιοτήτων και κέντρα υγείας που διοικούσαν γυναίκες, τα zines μπορούν να επαναφέρουν τον έλεγχο των πληροφοριών στα χέρια της καθεμιάς. Τα zines μπορούν να λειτουργήσουν ως εναλλακτικό συμμετοχικό μέσο για να μεταδώσουν στην κοινωνία εναλλακτικές απόψεις, οι οποίες δεν υπάρχουν στα μέσα ενημέρωσης του κυρίαρχου ρεύματος.

    - Nina Njisten (Βέλγιο)

     

    Τα zines, ως μια DIY πρακτική, είναι η πολύ ορατή έκφραση του «η καθεμία μπορεί». Είναι μια δυνατότητα να μοιράζεσαι και να διαδίδεις πληροφορίες, ιδέες και γνώση και ένα μέσο αυτομόρφωσης. Είναι επίσης ένας τρόπος σύνδεσης με ανθρώπους και ιδέες.

    - Κολεκτίβα LoveKills(Ρουμανία)

     

    Όντας μια σημαντική πλευρά των DIYφεμινιστικών κινημάτων, τα zines αμφισβήτησαν την προκατάληψη ότι οι σύγχρονες νέες φεμινίστριες ενδιαφέρονται αποκλειστικά για τις προσωπικές ιστορίες ή την ατομική δράση. Τα zinesαντιπαρατίθενται για θέματα όπως ο βιασμός, η οικογενειακή βία, οι καμπάνιες ενάντια στις απελάσεις, η περιβαλλοντική δράση, τα δημόσια σχολεία, οι ριζοσπαστικές ιστορίες, η αυτονομία της υγείας, ο αντιρατσισμός και η αναπηρία / ειδικές ικανότητες. Ενώ πολλά zines συντάσσονται από άτομα, μερικά, όπως το Erinyen (Γερμανία), το LoveKills (Ρουμανία), το BloodyMary (Τσεχία) και το Rag(Ιρλανδία) παράγονται από κολεκτίβες που δουλεύουν με μη ιεραρχικές διαδικασίες. Αυτές οι κολεκτίβες χρησιμοποιούν τα zines τους για να προωθήσουν δύσκολες συζητήσεις, την αλληλοκριτική και τη συνειδητοποίηση. Ως τέτοιες, οι εκδόσεις του DIYφεμινιστικού κινήματος μπορούν να γίνουν αντιληπτές ως σημαντικά κανάλια διαφοροποίησης στη συνεχή προσπάθεια για κοινωνική αλλαγή, όχι μόνο όσον αφορά το ριζοσπαστικό περιεχόμενο και τις πληροφορίες που διαδίδουν, αλλά και τις μεθόδους εργασίας μέσω των οποίων διαμορφώνονται.

     

     

    Δουλεύοντας από το περιθώριο

     

    Σύμπτωμα μιας ευρύτερης πολιτικής δυσφορίας απέναντι στους συμβατικούς πολιτικούς και τις κρατικές παρεμβάσεις, οι DIYφεμινίστριες κινητοποιούνται από μια αίσθηση αυτοοργάνωσης σε επίπεδο βάσης:

     

    Σκέφτομαι ότι πρέπει να αλλάξουμε ολόκληρο τον τρόπο που οικοδομούμε τις κοινότητές μας προκειμένου να αλλάξουμε την κοινωνία και να ξεκινήσουμε από εκεί. Για αρχή, γυναίκες/τρανς/queers χρειάζονται την ισότητα, αλλά χωρίς να πρέπει να αφομοιωθούν στην ετεροφυλόφιλη κοινωνία προκειμένου να την κατακτήσουν ή να συμβιβάσουν τις ταυτότητές τους… Πρέπει να γίνει με τους όρους μας, όχι σύμφωνα με το πατριαρχικό κράτος, που θεωρεί ότι ξέρει τι είναι καλύτερο για μας και μας προσφέρει μπιχλιμπίδια για να μας κατευνάσει… Χρειάζεται να αυτοοργανωθούμε, να κάνουμε πράγματα για μας και να μη στηριζόμαστε σε άλλους που αδιαφορούν για μας και που στην πραγματικότητα θέλουν να μας ελέγξουν και να μας εξουσιάσουν.

    MissTerScratch(Μ. Βρετανία)

     

    Αν και μπορούν να δημιουργηθούν στρατηγικές συμμαχίες ανάμεσα σε DIYφεμινιστικές ομάδες και θεσμικά όργανα, συμβατικές πολιτικές ομάδες, αριστερίστικες οργανώσεις, χώρους του κυρίαρχου ρεύματος και κυβερνήσεις, πολλά από αυτά τα ενεργά στελέχη έχουν κουραστεί από τις δομές και τους κανονισμούς που οριοθετούν τις ενέργειές τους. Προτιμούν να αυτοοργανωθούν ώστε να μην αλλοιωθεί το μήνυμά τους, να μη συμβιβαστούν για να το καταστήσουν «εμπορεύσιμο» ή να συμπράξουν ώστε να το κάνουν λιανά. Φυσικά, οι DIYκοινότητες συνεχίζουν να διαμελίζονται από την καταπίεση που δομεί σε μεγάλο βαθμό την κοινωνία. Πάρα πολύ συχνά, αυτά τα δίκτυα κάνουν εντεινόμενες απόπειρες για άρση των προνομίων. Η κομίστα Ιου Μοργενμεύφελ (ΗΒ) θεωρεί ότι ενώ αναπόφευκτα εμφανίζονται προβλήματα, η άτυπη οργάνωση των DIYφεμινιστικών δικτύων και η έλλειψη «κομματικής γραμμής» δημιουργούν ευκαιρίες για μη λογοκριμένη κριτική και παρέμβαση: «Φυσικά, οποιαδήποτε υποκουλτούρα έχει τα όριά της, από τους κινδύνους συν-επιλογής έως τα δημογραφικά θέματα και από το πώς δημιουργούνται οι ανισότητες της κοινωνίας έως το πόσο προσιτή μπορεί να είναι μια σκηνή. Πάντα ωστόσο θεωρούσα ότι τα zines έχουν μεγάλη δυνατότητα να υπερκεράσουν κάποιους από τους περιορισμούς αυτούς, καθώς βασίζονται σε μια μορφή έκφρασης και όχι σε μια ομοιογενή κοινότητα».

     

    Δημιουργώντας εναλλακτικούς χώρους

     

    Ούσες στα περιθώρια του κυρίαρχου ρεύματος πολιτικής στράτευσης, οι DIYφεμινίστριες κινητοποιούνται από την πεποίθηση ότι καθεμιά  μας μπορεί να γίνει φορέας της κοινωνικής αλλαγής, να διαμορφώσει σχέσεις εξουσίας και να διαρρήξει κριτικά το statusquo. Η σημασία της δημιουργίας εναλλακτικών χώρων, μακριά από τη λογική του καπιταλισμού και την ετεροκανονιστική πατριαρχία, υπονομεύει την DIY φεμινιστική οργάνωση. Ένας παράγοντας με μεγάλη επιρροή στις DIY φεμινιστικές τροχιές είναι η παράδοση του πανκ φεμινιστικού κινήματος RiotGirrrl, που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ στις αρχές του 1990 και εξελίχθηκε σε μεταβατικό φαινόμενο. Το RiotGirrrl, που κατά κύριο λόγο αγκάλιαζε νέες γυναίκες από την εφηβεία ως τα τριάντα τους, συνιστούσε κάλεσμα για πολιτική συνειδητοποίηση. Ενθάρρυνε τις ταυτίσεις που εγκαθιστούσαν γερά το φεμινισμό στην καθημερινή ζωή των νέων γυναικών. Είδε κορίτσια και νέες γυναίκες να εγκαθιδρύουν φιλίες, πολιτικές συμμαχίες και συλλογική στήριξη σε πολλά πεδία και σε διάφορα πλαίσια, και προώθησε την αντίληψη ότι κάθε κορίτσι χρειάζεται να βρει τους όρους να εκδηλώσει το θυμό του, ώστε να επαναδιεκδικήσει τη ζωή του. Το RiotGirrrlεπίσης χαρακτηρίζει τον DYIφεμινισμό ως μια ανοιχτή πρόσκληση στα κορίτσια να παραγάγουν τη δική τους μουσική, την δική τους κουλτούρα και τα δικά τους μέσα:

     

    Το κίνημα των RiotGirrrls, που εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1990 μέσα στο αγγλοσαξονικό πανόραμα, καθιερώθηκε ως σημείο αναφοράς [για το DIYφεμινιστικό κίνημα]: αν δεν σου αρέσει αυτό που βλέπεις γύρω σου, κάν’ το μόνης σου· δεν χρειάζεσαι μεγάλες υποδομές για να κάνεις κάτι. Αρκεί να πιάσεις το νήμα μιας παράδοσης παραγωγής ανεξάρτητων πλαισίων και χώρων δουλειάς που προικίζουν τις γυναίκες με δύναμη.

    Erreakzioa-Reacción (Ισπανία)

     

    Αυτή η έκκληση για στράτευση, εγγενής στο RiotGirrrl, απευθύνεται στις νέες γυναίκες και τις queers, που έχουν αποξενωθεί από τα στερεότυπα ή την περιρρέουσα κατάσταση του φεμινισμού. Ο φεμινισμός του RiotGirrrlκαι του DIY επιτρέπουν σε καθέναν ανά τον κόσμο να γίνει πολιτικός, είτε αυτό σημαίνει να γράφει σε zines, να ανταλλάσσει γράμματα με γυναίκες που δεν έχει συναντήσει ποτέ σε διαφορετικές πόλεις/χώρες, ή να κολλά τα βράδια αφίσες υπέρ των γυναικών. Ο φεμινισμός του RiotGrrrlκαι του DIY γίνονται η πρώτη επαφή με άναρχες, αυτοοργανωμένες μορφές άμεσης δράσης. Αυτός ο εναλλακτικός χώρος και το διαδίκτυο δημιουργούν ένα γόνιμο έδαφος για να οικοδομήσουν οι γυναίκες νέες συμμαχίες και δεσμούς και να διευρύνουν προσωπικές ενέργειες αντίστασης σε δουλειά σε επίπεδο κοινότητας.

     

    Αλληλεγγύη και δικτύωση

     

    Κάποιες DIYφεμινιστικές ομάδες δρουν σε συνεργασία με διεθνείς ομάδες γυναικών, όπως η πολωνική αναρχοφεμινιστική ομάδα Emancpunx. Από το 1996, που δημιουργήθηκε, η συλλογικότητα αυτή δείχνει έμπρακτα την αλληλεγγύη της σε γυναίκες από το Αφγανιστάν, μαζεύοντας χρήματα από τέκνο-πάρτι. Χαρακτηριστικότερο στα δίκτυα αυτά είναι ότι η αλληλεγγύη παίρνει τη μορφή της δημιουργίας προσωπικών δεσμών στην DIYσκηνή, καλλιεργώντας ιδιαιτέρως φιλίες και ανταλλαγές. Οι DIYφεμινίστριες πιστεύουν ότι η κοινωνική αλλαγή μπορεί να προέλθει από μικρές κοινές δράσεις και ότι τα χαμηλής κυκλοφορίας zines μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο:

     

    Συνηγορώντας υπέρ της επανάστασης, προάγοντας τη συνειδητοποίηση, αμφισβητώντας την εξουσία, σπάζοντας τη σιωπή, νομίζω ότι τα zines μπορούν να έχουν σημαντική επίδραση. Και ίσως όλα να ξεκινάνε από το άτομο που κρατά τα zines στα χέρια του/της και επαναστατεί ενάντια στους καταπιεστές. Στη συνέχεια, μπορείτε να βρείτε κι άλλα άτομα που επαναστατούν, να “συμμαχήσετε” και να συμπράξετε. Ξεκινήσαμε, για παράδειγμα, πριν από λίγα χρόνια εκδίδοντας ένα zine. Στη συνέχεια, η συντακτική ομάδα μετατράπηκε σε αναρχοφεμινιστική συλλογικότητα και έτσι μπορούμε, μαζί, να κάνουμε τις ιδέες πράξη.

    -LoveKills(Ρουμανία)

     

    Οι συλλογικότητες LoveKillsαναγνωρίζουν τα όρια του DIY τρόπου οργάνωσης, αλλά πιστεύουν ότι η δουλειά αυτή είναι χρήσιμη για να τροφοδοτήσει ευρύτερες κουλτούρες κοινωνικής αλλαγής: «Η δουλειά μας είναι ορατή κυρίως στη μικρή μας “σκηνή”/κίνημα και όχι σε μεγάλη κοινωνική κλίμακα. Αλλά καθώς στοχεύουμε στον αναρχισμό, και καθώς βλέπουμε τον αναρχισμό ως πανταχού παρόντα, πιστεύουμε βαθιά ότι ακόμα και η παραμικρή προσπάθεια έχει σημασία και συμβάλλει». Κατανοώντας ότι ο όρος DIYμπορεί στην πραγματικότητα να λειτουργήσει παραπλανητικά, εκδηλώσεις όπως το QueerFestτης Κοπεγχάγης μιλούν και για το DIT, το DoItTogether(«Καν’ το μαζί με άλλους /ες »).

    Όπως είδαμε, οι DIYφεμινίστριες δημιουργούν αυτόνομους και προσωρινούς χώρους, μέσα ενημέρωσης, γεγονότα, παρεμβάσεις και δράσεις για να μεταβάλουν τους συμβολικούς κώδικες και να προωθηθούν τα άτομα ως φορείς της κοινωνικής αλλαγής. Κανονικοποιούν τα εργαλεία του καπιταλισμού και τα δίκτυα για επικοινωνία, ενόσω δημιουργούν μια αποτελεσματική κοινότητα για την αμφισβήτηση της παγκοσμιοποίησης και του καταναλωτικού καπιταλισμού με χειροποίητες, ερασιτεχνικές, πειραματικές και αφιλοκερδείς υπηρεσίες, αγαθά και μορφές ακτιβισμού. Επιστρέφοντας στην αποκεντρωμένη οργάνωση του κινήματος για τη γυναικεία απελευθέρωση, αλλά κρατώντας αποστάσεις από τις καθολικευτικές εκκλήσεις στην κοινή «γυναικεία ουσία» και απελευθέρωση, οι DIYφεμινίστριες συνηθίζουν να μη δρουν σε ευρεία κοινοτική κλίμακα σε πληθώρα θεμάτων. Αντίθετα, κινητοποιούνται μέσα από εναλλακτικές κουλτούρες και δίκτυα που σχετίζονται με queer σεξουαλικότητες και έμφυλες εκδηλώσεις, οι οποίες και συντηρούνται από την πολιτική του στιλ και διαχέονται μέσω των νέων μέσων και τεχνολογιών.

    Όπως δηλώνει η Ραφαέλα Ντράζικ, εκδότρια της κροατικής έκδοσης Unzine, ένα από τα ισχυρότερα κίνητρα για τον DIYφεμινισμό είναι η αναγνώριση ότι «το να κάνεις τους ανθρώπους να συνειδητοποιούν» είναι το πρώτο βήμα για να τους κάνεις «να σκέφτονται και να δρουν». Ο DIYφεμινισμός αιχμαλωτίζει τη φαντασία πολλών νέων γυναικών και queers, καθώς τους επιτρέπει να γίνουν φορείς της κοινωνικής αλλαγής με τους ελάχιστους πόρους που διαθέτουν. Ο DIYφεμινισμός συντηρείται ως ένα δίκτυο εναλλακτικής κουλτούρας που εμπλέκεται συναισθηματικά στη δημιουργία υποστηρικτικών κοινοτήτων κοινών ενδιαφερόντων, πληροφοριών και άμεσης δράσης.

     

    Η εργασία για αυτή τη μελέτη ενισχύθηκε από το πρόγραμμα FeministMediaProductioninEurope (P21187-G20) του Αυστριακού Ταμείου για τις Επιστήμες (FWF).

     

     

    Πηγές

     

    Chidgey, Redκαι ElkeZobl, «Morgenmuffel», συνέντευξη με την Isyαπό τη Μ. Βρετανία στο GrassrootsFeminism, http://www.grassrootsfeminism.net/cms/node/119 , 2009.

    Chidgey, Red και Elke Zobl, «Taking up deserved space», συνέντευξη με την MissTerScratch από τη Μ. Βρετανία στο Grassroots Feminism, http://www.grassrootsfeminism.net/cms/node/132 , 2009.

    Chidgey, Red και Elke Zobl,«Making valuable DIY theory and herstory through zines», συνέντευξη με την Nina από το Βέλγιο στο Grassroots Feminism, http://www.grassrootsfeminism.net/cms/node/141 , 2009.

    Chidgey, Red και Elke Zobl,«Love is a perverted feeling…», συνέντευξη με την αναρχοφεμινιστική Κολεκτίβα Love Kills από τη Ρουμανία στο Grassroots Feminism,http://www.grassrootsfeminism.net/cms/node/161 , 2009.

    Erreakzioa-Reacción, Here and now! New forms of feminist action, κατάλογος έκθεσης, Μπιλμπάο, έκδοση της Sala Rekalde, 2008.

    Jimenez Haydee και Elke Zobl, «The Curved/Stripburger/Psst…: Artfully transforming society», συνέντευξη με την Tea από τη Σλοβενία στο Grrrl Zine Network, http://www.grrrlzines.net/interviews/tea_thcurved.htm , 2008.

    Jimenez Haydee και Elke Zobl,«Unzine. More than words», συνέντευξη με την Rafaela Drazic στο Grrrl Zine Network, http://www.grrrlzines.net/interviews/unzine.htm , 2008.

     

     

     



    [*]zine: συντομογραφία της λέξης magazine(περιοδικό) ή fanzine, που αναφέρεται σε αυτοέκδοση μικρής κυκλοφορίας


Related articles