• eBook
  • Οι εκατό αποχρώσεις της ΕΕ — Χαρτογραφώντας την πολιτική οικονομία των περιφερειών της ΕΕ

  • Βερόνικα Σούσοβα-Σαλμινεν , Dagmar Švendová , Tatiana Moutinho , Giuseppe Celi , Valentina Petrović | 24 Mar 22 | Posted under: περιφερειών της ΕΕ , Νότια Ευρώπη , Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη , Education
  • Το transform! europe παρουσιάζει μια συγκριτική μελέτη για τις οικονομικές, τις πολιτικές και ιδεολογικές πτυχές της περιφερειακότητας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

    Μπορείτε να βρείτε τον eBook με τα κείμενα στο κάτω δεξιό μέρος (έκδοση για τα κινητά τηλέφωνα) στα «Έγγραφα» (Αγγλικά, PDF).

    Η έρευνα βασίζεται στις διεπιστημονικές προσεγγίσεις που λαμβάνονται από τα οικονομικά, την πολιτική επιστήμη, την κοινωνιολογία και την ιστορία. Εστιάζει στην αλληλεπίδραση του οικονομικού συστήματος με την πολιτική καθώς και στην πολιτισμική και ιδεολογική διάσταση της περιφερειακότητας. Η δυναμική πυρήνα -περιφέρειας συνιστά μια προσέγγιση που αναλύει τις ανισότητες της εξουσίας και τις εξαρτήσεις από αυτήν. Η έρευνα επικεντρώνεται σε δύο περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης: τη Νότια Ευρώπη (Νότος) και την Κεντρική και Ανατολική, καθώς και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη (Ανατολή), δηλαδή, σε 17 κράτη μέλη της ΕΕ. Βασικός στόχος είναι να κατανοηθεί ο τρόπος με τον οποίο η δυναμική πυρήνα-περιφέρειας διαμορφώνει την ΕΕ.

    Επισκόπηση – Οι χαρτογραφημένες περιφέρειες της Ε

     

    Η έρευνα δείχνει ότι και οι δύο περιφέρειες της ΕΕ έχουν εξαρτημένη θέση όσον αφορά το κεφάλαιο, τις επενδύσεις και τις τεχνολογίες. Οι εξαρτήσεις τους αναπτύσσονται εντός οικονομιών που είναι δομημένες διαφορετικά. Οι οικονομίες των χωρών της Νότιας Ευρώπης, όταν ήρθαν αντιμέτωπες με την κρίση της δεκαετίας του 1970, σταμάτησαν ή επιβράδυναν πρόωρα τη διαδικασία εκβιομηχάνισης. Στα χρόνια που ακολούθησαν πήραν τον δρόμο της χρηματιστικοποίησης και της υπερδιόγκωσης των υπηρεσιών και του δημόσιου τομέα. Ο ανταγωνισμός από την Ανατολική περιφέρεια, στην οποία η επέκταση της παραγωγής ενδιάμεσων αγαθών για τη γερμανική μεταποιητική βιομηχανία εκτόπισε εν μέρει τους προμηθευτές του ευρωπαϊκού Νότου, συνέβαλε στην περαιτέρω αποδυνάμωση της ήδη εύθραυστης παραγωγικής βάσης της Νότιας Ευρώπης. Με τον τρόπο αυτό, η ενσωμάτωση της μιας περιφέρειας στην ΕΕ συνέβαλε στη μείωση της οικονομικής ανάπτυξης της άλλης. Αν εξετάσουμε την Ανατολική περιφέρεια της ΕΕ, θα δούμε ότι ακόμη και η βιομηχανική ανάπτυξη των πιο δυναμικών χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (κυρίως της ομάδας Βίσεγκραντ: Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Πολωνία και Σλοβακία) στηρίζεται στην αποκλειστική εξειδίκευση στην αυτοκινητοβιομηχανία, η οποία με τη σειρά της, είναι στενά ενσωματωμένη στη γερμανική αλυσίδα αξίας. Από την άλλη, η ανάπτυξη των λιγότερο δυναμικών χωρών της Ανατολικής Ευρώπης αντικατοπτρίζει, εν μέρει, ευπάθειες παρόμοιες με αυτές που συναντώνται στη Νότια περιφέρεια. 

    Στην πολιτική, παρατηρούμε πολλά προβλήματα που σχετίζονται με την περιφερειακότητα. Το κομματικό σύστημα και οι γραμμές της πολιτικής σύγκρουσης επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από την οικονομική κρίση του 2008 και στις δύο περιφέρειες. Ωστόσο, ενώ η Ανατολή βιώνει την ενίσχυση των δυνάμεων της λαϊκιστικής Δεξιάς με μεγάλη έμφαση στα ζητήματα ταυτότητας και στον «σοβινισμό της ευημερίας», στη Νότια Ευρώπη είδαμε την άνοδο νέων αριστερών πολιτικών επιλογών. Η άνοδος της Δεξιάς σε αυτές τις χώρες έχει «καθυστερήσει» και έχει σχετικά περιορισμένη ισχύ, λόγω της ισχυρής θέσης της Αριστεράς στην περιοχή. Η Ιταλία αποτελεί εξαίρεση, λόγω του ισχυρού δεξιού κινήματός της και της περιθωριοποίησης της Αριστεράς.
    Παρά το γεγονός ότι οι παραπάνω περιοχές αποτελούν μέρος της περιφέρειας της ΕΕ, οι διαφορές στις οικονομικές τους ανάγκες και τους πολιτικούς τους περιορισμούς, δημιουργούν σοβαρά εμπόδια στην οικοδόμηση μιας κοινής συμμαχίας. Ωστόσο, και οι δύο περιφέρειες φαίνονται πρόθυμες να συνάψουν συμμαχίες με τη Γερμανία και τη Γαλλία για μείζονα πολιτικά ζητήματα. Ο βαθμός εκπροσώπησης στα θεσμικά όργανα της ΕΕ αποκαλύπτει (εν μέρει) το περιφερειακό καθεστώς της Ανατολής και του Νότου. Και οι δύο περιφέρειες υποεκπροσωπούνται στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα οποία εξακολουθούν να κυριαρχούνται από τις χώρες του πυρήνα (ιδίως της Δυτικής Ευρώπης). Στην περίπτωση της Ανατολικής περιφέρειας, η έρευνα διαπιστώνει τη μαζική υποεκπροσώπηση στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, με εξαίρεση το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

    Όσον αφορά στην πολιτισμική και ιδεολογική διάσταση της περιφερειακότητας, η έρευνα δείχνει ότι η Νότια, η ΚΑΕ και η Νοτιοανατολική Ευρώπη εκλαμβάνονται ως Άλλοι, εξαιτίας των οριενταλιστικών στερεοτύπων.

    Hundred Shades of the EU. Mapping the Political Economy of the EU Peripheries
    by Giuseppe Celi, Valentina Petrović, Veronika Sušová-Salminen
    edited by Tatiana Moutinho, Dagmar Švendová
    commissioned by transform! europe
    eBook
    | ISBN 978-3-903343-16-0
    259 σελίδες | mάρτιος 2022

    Βρείτε την Περίληψη στα δεξιά/κάτω (έκδοση για κινητά) στην ενότητα «Έγγραφα» (αγγλικά, πορτογαλικά, ελληνικά, oυγγρικά, λιθουανικά, βουλγαρικά, τσεχικά, ιταλικά και πολωνικά, PDF).

    Οι μεταφράσεις της περίληψης στα ισπανικά και σερβοκροατικά θα είναι σύντομα διαθέσιμες.

    Βρείτε εδώ τον Πίνακα Περιεχομένων.

    Οι εκατό αποχρώσεις της ΕΕ — Παρουσίαση της έρευνας

    Ομιλητές/ριες:
    Veronika Sušová-Salminen, Ανώτερη ερευνήτρια αρμόδια για την ομάδα των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Μεταπτυχιακό στη Συγκριτική Ιστορία, Διδακτορικό στην Ανθρωπολογία/Πανεπιστήμιο του Καρόλου στην Πράγα. Εξειδίκευση: Ιστορία και Πολιτική της σύγχρονης Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, της Ρωσίας και του Μετασοβιετικού χώρου· εργάζεται ως ερευνήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιων Σπουδών (Ινστιτούτο Φιλοσοφίας της Τσεχικής Ακαδημίας Επιστημών) και ως αρχισυντάκτρια του ηλεκτρονικού περιοδικού !Argument.

    Giuseppe Celi, ανώτερος ερευνητής, υπεύθυνος για την ομάδα χωρών της   Νότιας Ευρώπης. Ιταλός οικονομολόγος, επί του παρόντος αναπληρωτής καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Φότζια. Συντονιστής του διδακτορικού προγράμματος Οικονομικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο της Φότζια και συντονιστής (για την Ιταλία) του μεταπτυχιακού προγράμματος Erasmus Mundus Economics of International Trade and European Integration. Πρόσφατα δημοσίευσε, μαζί με άλλους συγγραφείς, το βιβλίο: Crisis in the European Monetary Union. A core-periphery perspective.

    Valentina Petrović, ανώτερη ερευνήτρια, υπεύθυνη για την ομάδα των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Υποψήφια διδάκτωρ στο Τμήμα Πολιτικής Κοινωνιολογίας του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου της Φλωρεντίας. Μεταδιδακτορικό στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης. 

    Συντονίστριες:
    Tatiana Moutinho, συντονίστρια του transform! europe στο πρόγραμμα «Στρατηγικές συνεργασίας για τη Νότια Ευρώπη»;

    Dagmar Švendová, συντονίστρια του transform! europe στο πρόγραμμα: «Στρατηγική της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης». 

    Οι εκατό αποχρώσεις της ΕΕ — Πίνακας περιεχομένων

    List of abbreviations
    List of figures
    List of tables

    Preface, Tatiana Moutinho, Dagmar Švendová

    Executive summary, Giuseppe Celi, Valentina Petrović, Veronika Sušová-Salminen 

    Key findings
    Policy implications
    Overview – Mapped EU Peripheries

    Introduction, Giuseppe Celi, Valentina Petrović, Veronika Sušová-Salminen

    1. The EU and geographies of capitalism in Europe from a historical perspective
    2. Neoliberal globalization and Europeanisation
    2.1 From the Keynesian era to the neoliberal globalization
    2.2 Europeanisation and core-periphery relations in Europe
    3. Conceptualization, research questions and methodology
    3.1 Terminology and concepts
    3.2 Problem statement and research questions
    3.3 Methodological criteria and indicators
    4. Structure of the study

    PART I
    Chapter 1 – Southern Europe (SE – Spain, Italy, Portugal, Malta, Greece, Cyprus)
    , Giuseppe Celi

    1.1 Introduction
    1.2 Structure of the economy
    1.3 Debt, taxation and FDI
    1.4 Labour market and socio-economic conditions
    1.5 International trade
    1.6 Concluding remarks
    Appendix

    Chapter 2 – Central Eastern Europe (CEE – Czech Republic, Hungary, Slovakia, Poland, Estonia, Latvia, Lithuania), Veronika Sušová-Salminen

    2.1 Introduction
    2.2 Structure of the economy
    2.3 Debt, taxation and FDI
    2.4 Labour market and socio-economic conditions
    2.5 International trade
    2.6 Concluding remarks
    Appendix

    Chapter 3 – South-East Europe (SEE – Bulgaria, Croatia, Romania, Slovenia), Valentina Petrović

    3.1 Introduction
    3.2 Structure of the economy
    3.3 Debt, taxation and FDI
    3.4 Labour market and socio-economic conditions
    3.5 International trade
    3.6 Concluding remarks
    Appendix

    Chapter 4 – Trade networks and value chains, Giuseppe Celi

    4.1 Introduction
    4.2 The network of European trade between core and periphery
    4.3 Trade in value added
    4.4 A focus on the automotive industry in Europe
    4.5 Conclusions

    Chapter 5 – Comparison of the EU peripheries, Giuseppe Celi, Valentina Petrović, Veronika Sušová-Salminen

    5.1 Contextual comparison: historical discontinuities vs. continuities
    5.2 A comparison of the contemporary economic models
    5.3 Global financial crisis and its impacts - convergence and divergence trends in ther peripheries
    5.4 Dependent development and dependencies in the South and the East of the EU

    PART II
    Chapter 6 – The political manifestation of the core-periphery divide in the EU, Valentina Petrović, Veronika Sušová-Salminen

    6.1 Introduction
    6.2 The concept of cleavages and the left-right dimension
    6.3 The cleavage structure in the Western political space
    6.4 The cleavage structure in Europe’s periphery
    6.4.1 Cleavage structure in Southern Europe
    6.4.2 Cleavage structure in Central Eastern Europe
    6.4.3 Cleavages in South-East Europe
    6.4.4 Summary and comparison
    6.5 Divergent positions in funding and migration policy
    6.5.1 Funding policy in the EU
    6.5.2 Migration policy: divergent interests between Eastern and Southern Europe
    6.6 Coalition potential: what are the possibilities for cooperation between the Eastern and Southern regions?
    6.7 Representation of Southern and Eastern peripheries in EU leadership
    6.8 Conclusions

    PART III
    Chapter 7 – (Mis)representation and subalternity: discursive peripheralization in the hegemonic narratives of the core (and periphery), Veronika Sušová-Salminen

    Introduction: peripherality and alterity in the imaginative geography of Europe
    Case study 1: From Division to Di-Vision. Discursive strategies of the EU accession process
    After the EU enlargement
    Case Study 2: Beyond economy: othering and culturalization of the crisis in Greece
    Greece and its peripherality
    We, the hardworking and responsible – they, the lazy, corrupt Greeks
    The crisis in ‘Northern/Western’ eyes
    Comparison and conclusions

    Conclusions and policy implications, Giuseppe Celi, Valentina Petrović, Veronika Sušová-Salminen

    1. Introduction
    2. The eyes of history: chronology and geography
    3. Key findings: what are the key characteristics of the EU peripheral countries?

    3.1 The socio-economic dimension
    3.2 The political dimension
    3.3 The cultural and ideological dimension

    4. What is to be done?

    4.1 Is there an alternative to austerity in the face of crises?
    4.2 Policy implications

    Endnotes
    Bibliography
    Glossary
    Biographies


Related articles

περιφερειών της ΕΕ

Νότια Ευρώπη

Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη

Education