• Μελέτη για τα ακροδεξιά κόμματα απέναντι στην ευρωπαϊκή ενοποίηση
  • «Η Ευρώπη των Εθνών»

  • Nicolas Bechter | 24 May 19 | Posted under: Ευρωπαϊκή Ένωση , Ακροδεξιά
  • Οι ευρωπαϊκές εκλογές ενίσχυσαν τα ακροδεξιά κόμματα. Η παρούσα εργασία εξετάζει τις προεκλογικές διακηρύξεις πέντε ακροδεξιών κομμάτων, ενόψει των ευρωπαϊκών εκλογών και συγκρίνει τις θέσεις τους για την ΕΕ, την ευρωπαϊκή ενοποίηση και την «Ευρώπη» γενικά.

    Οι εκλογές για τη σύσταση του 9ου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έγιναν στα 28 κράτη μέλη της ΕΕ, από τις 23 ως τις 26 Μαΐου. Ανέδειξαν 751 ευρωβουλευτές, οι οποίοι εκπροσωπούν σχεδόν μισό εκατομμύριο ανθρώπους. Τα όσα συμβαίνουν με το Brexit καθιστούν, ασφαλώς, αυτές τις εκλογές ιδιαίτερες, αλλά στο επίκεντρο της ανάλυσής μας είναι μια άλλη πλευρά του ζητήματος: η αναμενόμενη ενίσχυση των ακροδεξιών κομμάτων και, ως εκ τούτου, η στενότερη συνεργασία τους στο πλαίσιο της νέας ομάδας του Ευρωκοινοβουλίου που ονομάζεται Ευρωπαϊκή Συμμαχία των Λαών και των Εθνών (EAPN) και που παρουσίασαν, ο Ματέο Σαλβίνι και άλλοι, στο Μιλάνο, στις 4 Απριλίου. Με δεδομένο ότι ένα στοιχείο προσδιορισμού της ακροδεξιάς είναι ο εθνικισμός, θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι οι πιθανότητες συνεργασίας τους είναι περιορισμένες, εξαιτίας του σοβινισμού και των μικροσυμφερόντων που τα χαρακτηρίζουν. Αλλά, τα τελευταία χρόνια έγιναν σημαντικές προσπάθειες για τη συνεργασία ανάμεσα στα κόμματα: σε επίπεδο Ευρωκοινοβουλίου, με τη δημιουργία των Ευρωομάδων, αλλά και σε επίπεδο άλλων -θεσμικών και μη- ομάδων. Αυτή η εργασία εξετάζει τις προεκλογικές διακηρύξεις πέντε ακροδεξιών κομμάτων, ενόψει των ευρωπαϊκών εκλογών και συγκρίνει τις θέσεις τους για την ΕΕ, την ευρωπαϊκή ενοποίηση και την «Ευρώπη» γενικά.


    Επιλέχθηκαν πέντε ακροδεξιά κόμματα:
    Το δανικό
    «Κόμμα του Δανικού Λαού» (DanskFolkeparti).
    Το ολλανδικό
    «Κόμμα για την Ελευθερία» (PartijvoordeVrijheid: PVV).
    Το γερμανικό «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (
    AlternativefürDeutschland: AfD).
    Η ιταλική Λέγκα
    (Lega).
    Ο γαλλικός «Εθνικός Συναγερμός» (
    RassemblementNational: RN).

    Παρότι αυτή η επιλογή φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, αυθαίρετη, πρέπει να κάνουμε ορισμένες διευκρινίσεις. Καταρχάς, η μελέτη δεν επιδιώκει να κάνει μια αναλυτική ή πλήρη επισκόπηση των ακροδεξιών κομμάτων της Ευρώπης. Η πολιτική επιστήμη καλύπτει εκτενώς αυτό το πεδίο. Επιπλέον, η μελέτη δεν επιδιώκει να δώσει μια πλήρη εικόνα της ιδεολογίας των εν λόγω κομμάτων. Επικεντρώνεται μόνο στις ιδεολογικές θέσεις τους για την Ευρώπη, την ευρωπαϊκή ενοποίηση, την ΕΕ κ.τ.λ. Πηγές της μελέτης θα είναι οι προεκλογικές διακηρύξεις των κομμάτων ενόψει των Ευρωεκλογών, οι γενικές τους διακηρύξεις, αν οι πρώτες δεν είναι διαθέσιμες, ή οι προγραμματικές τους ομιλίες αν δεν διαθέτουμε τίποτε από τα προηγούμενα. Τα προγράμματα των κομμάτων διαφέρουν πολύ στους στόχους και τις λεπτομέρειες: το πρόγραμμα της Εναλλακτικής για τη Γερμανία έχει, για παράδειγμα, 190 σελίδες. Εκτός αυτού, το κόμμα εξέδωσε ένα ειδικό προεκλογικό φυλλάδιο 88 σελίδων, ενόψει των Ευρωεκλογών. Το Κόμμα για την Ελευθερία, από την άλλη πλευρά, διαθέτει μια κομματική διακήρυξη μισής σελίδας και δεν εξέδωσε κανένα προεκλογικό φυλλάδιο. Το γεγονός αυτό καθιστά απαραίτητη, τη συμπερίληψη στη μελέτη των προγραμματικών λόγων, γιατί αλλιώς δεν θα ήταν δυνατή η σύγκριση.

    Αυτή είναι μόνο η μια όψη των διαφορών που εμφανίζουν οι παραδόσεις και οι πολιτικές κουλτούρες των ακροδεξιών κομμάτων, οι οποίες πρέπει να λαμβάνονται υπόψιν όταν αναλύουμε τις κομματικές τους διακηρύξεις και τα χαρακτηριστικά των αντίστοιχων πολιτικών συστημάτων και των πολιτικών και πολιτισμικών τους παραδόσεων.


    Επιπλέον, ας σημειωθεί ότι η ιδέα της Ευρώπης μπορεί να λάβει διάφορα περιεχόμενα. Η ίδια η ΕΕ και τα περισσότερα από τα μεγάλα κόμματα του κυρίαρχου ρεύματος προσπαθούν να ταυτίσουν την Ευρώπη με την ΕΕ. Αυτό συνεπάγεται τη συναίνεση στα δυτικά δημοκρατικά συστήματα, στη (νεο)φιλελεύθερη οικονομική και κοινωνική τάξη και τη βαθύτερη ένταξη των κρατών στην Ένωση. Όμως, τα περισσότερα ακροδεξιά κόμματα απορρίπτουν τη συγκεκριμένη ιδέα της Ευρώπης. Αλλά, εσχάτως, παρατηρείται μια αλλαγή. Στις προσπάθειες του Ματέο Σαλβίνι να συγκροτήσει μια νέα δεξιά Ευρωομάδα μετά τις εκλογές, η ρητορική μετατοπίζεται από τον αντιευρωπαϊσμό στην επιδίωξη της αλλαγής από τα μέσα. Με αυτήν την έννοια, η ΕΕ αποτελεί για την ακροδεξιά, τον καταχραστή της ιδέας της Ευρώπης, ενώ τα δεξιά κόμματα είναι οι πραγματικοί υπερασπιστές της. Αυτή η πρόσληψη της Ευρώπης, όμως, δεν είναι τελείως νέα, αντιθέτως, οικοδομείται πάνω στις ιδεολογικές παραδόσεις του φασισμού και του εθνικοσοσιαλισμού, που ισχυρίζονται ότι έσωσαν την Ευρώπη από τις «ορδές των εβραίων μπολσεβίκων της Ανατολής». Η πρόσληψη της Ευρώπης ήταν συχνά αντισημιτική, αποικιοκρατική και εθνικιστική. Επίσης, στο τέλος της δεκαετίας του 1960, στους κύκλους της νεοφασιστικής Νέας Δεξιάς (
    NouvelleDroite) αναπτύχθηκαν ιδέες περί μιας «νέας τάξης για την Ευρώπη», που σήμερα αποτελούν μέρος των αφηγημάτων της ακροδεξιάς προπαγάνδας, ως δήθεν απαραίτητης για την προστασία της Ευρώπης.