• EuroMemorandum 2022
  • Παγιδευμένη ανάμεσα στην κρίση του covid-19 και τον πόλεμο στην Ουκρανία: η ΕΕ το 2022

  • 05 Sep 22 Posted under: Covid-19 , Oικολογία , Πόλεμος και ειρήνη , Παραγωγικός Μετασχηματισμός
  • Το φετινό EuroMemorandum δεν επικεντρώνεται μόνο στην αποτυχία της ΕΕ να επιδιώξει μια πολυμερή συνεργασία για την αντιμετώπιση της πανδημίας του Covid-19. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία σηματοδοτεί άλλη μια δραματική καμπή για το ίδιο το διεθνές σύστημα και κυρίως για την πολιτική και οικονομική ανάπτυξη της ΕΕ.

    Η πανδημία του Covid-19 καθόρισε το 2021, όπως και το προηγούμενο έτος. Ο κόσμος έχει ήδη περάσει από τρία μεγάλα κύματα μετάδοσης του covid-19 και τη στιγμή που γράφεται το παρόν EuroMemorandum, ένα τέταρτο κύμα μετάδοσης που προκαλείται από τη νέα παραλλαγή Όμικρον, με πρόσφατα ανακαλυφθείσες υποπαραλλαγές της μαίνεται σε όλη την Ευρώπη. Ο covid-19 είχε βαθύ αντίκτυπο στις παγκόσμιες συνθήκες διαβίωσης και στην ευρωπαϊκή οικονομία. Ενώ το 2020 το ΑΕΠ της ΕΕ συρρικνώθηκε κατά 5,9 %, το 2021 τα μακροοικονομικά μεγέθη βελτιώθηκαν κάπως με όλα τα κράτη μέλη να επιστρέφουν σε θετικούς ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ. Ωστόσο, η απασχόληση και οι πραγματικοί μισθοί υστερούν σε σχέση με την αύξηση της παραγωγής. Η ανεργία κορυφώθηκε στο 8,6% τον Σεπτέμβριο του 2020, από 7,4% τον Σεπτέμβριο του 2019, αλλά έκτοτε εμφανίζει πτωτική τάση. Ενώ η ευρεία εφαρμογή των μέτρων διατήρησης της απασχόλησης και παρόμοιων μέτρων συγκράτησαν την ανεργία, οι απώλειες του εισοδήματος που προέκυψαν ήταν, παρά ταύτα, σημαντικές. Η απώλεια του μέσου εισοδήματος από την απασχόληση σε επίπεδο ΕΕ εκτιμήθηκε, για το 2020, σε -7,2%, με μεγάλες διακυμάνσεις μεταξύ των χωρών και άνιση επιβάρυνση των ευάλωτων ομάδων. Το εύρημα αυτό επιβεβαιώνει το γενικό σχήμα, ότι η πανδημία πλήττει τις περιφέρειες και τους ποικίλους οικονομικούς τομείς με διαφορετική ισχύ, δημιουργώντας ή εντείνοντας τις υφιστάμενες αποκλίσεις σε ολόκληρη την ΕΕ.

    Η ΕΕ απέτυχε δραματικά να απαιτήσει μια πολυμερή συνεργασία για την αντιμετώπιση της πανδημίας του Covid-19. Αντιθέτως, τα κορυφαία βιομηχανικά κράτη, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ, έδωσαν προτεραιότητα στην προμήθεια των δικών τους πληθυσμών με εμβόλια. Η οικονομική στήριξη από πλευράς ΕΕ, ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ, που εξήγγειλε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τον Ιούνιο του 2021, για τη δημιουργία της δυνατότητας παραγωγής εμβολίων στην Αφρική είναι σε μεγάλο βαθμό συμβολική. Ωστόσο, η αποτυχία οικοδόμησης μιας αποτελεσματικής πολυμερούς συνεργασίας δεν περιορίζεται μόνο στην αντιμετώπιση της πανδημίας, αλλά εκτείνεται και σε άλλους καίριους τομείς, μεταξύ των οποίων το πολύ σημαντικό ζήτημα του κλίματος. Η Διάσκεψη των Μερών της Σύμβασης-Πλαισίου για την Κλιματική Αλλαγή (COP 26 από τις 31 Οκτωβρίου έως τις 11 Νοεμβρίου 2021 στη Γλασκώβη) είχε μέτρια αποτελέσματα. Η τελευταία έκθεση της IPPC (ΟΠΕΡ: Ολοκληρωμένη Πρόληψη και Έλεγχος της Ρύπανσης) που δημοσιεύθηκε στα τέλη Φεβρουαρίου 2022, τονίζει ότι, εάν οι χώρες δεν κλιμακώσουν σημαντικά τα μέτρα καταπολέμησης της κλιματικής κρίσης μέσα στα επόμενα χρόνια, θα είναι αδύνατο να επιτευχθεί ο βασικός στόχος του περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5 ° Κελσίου έως το 2100. Επιπλέον, το πράσινο ξέπλυμα καίριων μέτρων, όπως η πρόσφατη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ταξινομηθούν το φυσικό αέριο και η πυρηνική ενέργεια στις πράσινες τεχνολογίες γεφύρωσης, απειλεί να υπονομεύσει οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδο.

    Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η οποία ξεκίνησε στις 24 Φεβρουαρίου 2022, σηματοδοτεί δραματική καμπή για το ίδιο το διεθνές σύστημα και κυρίως για την πολιτική και οικονομική ανάπτυξη της ΕΕ. Οι σκληρές οικονομικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν στη Ρωσία, καθώς και η μαζική στρατιωτική υποστήριξη από τις ΗΠΑ, την ΕΕ και άλλους στην Ουκρανία, μπορεί να φαίνονται δικαιολογημένες από την κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου από τη ρωσική κυβέρνηση. Παρά ταύτα, τα μέτρα αυτά μπορεί να συμβάλουν στην κλιμάκωση του πολέμου και να επιδεινώσουν τον κίνδυνο μιας ολοκληρωτικής στρατιωτικής σύγκρουσης στην οποία θα εμπλέκονται τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ. Για να αποφευχθεί η υλοποίηση ενός τέτοιου σεναρίου, είναι επείγον να επανεξεταστεί το μέτρο των κυρώσεων και, πάνω απ' όλα, να ενταθούν οι διπλωματικές προσπάθειες για την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης.

    Γενικότερα, η ΕΕ θα πρέπει να επανεξετάσει τον στρατηγικό προσανατολισμό της και να αντισταθεί στην παρόρμηση για επανεξοπλισμό και στρατιωτικοποίηση. Απέναντι στον αστερισμό των πολλαπλών κρίσεων και της κλιματικής έκτακτης ανάγκης, η ΕΕ, αλλά και η διεθνής κοινότητα γενικότερα, πρέπει να επικεντρώσουν το πολιτικό και οικονομικό τους κεφάλαιο στην προώθηση μιας αποτελεσματικής διεθνούς συνεργασίας και στην οικοδόμηση της ειρήνης.

    Πάνω από 100 οικονομολόγοι και κοινωνικοί επιστήμονες από όλη την Ευρώπη και πέραν αυτής δήλωσαν την υποστήριξή τους στο νέο EuroMemorandum (κάντε κλικ εδώ για τον κατάλογο των υπογραφόντων).

    Μπορείτε να βρείτε το EuroMemo για λήψη στα δεξιά/κάτω (έκδοση για κινητά) στα 'Έγγραφα' (Αγγλικά, PDF).

    Το EuroMemorandum 2022 είναι επίσης διαθέσιμο στα:

    Γερμανικά: Zwischen Coronakrise und Ukraine-Krieg: Die EU im Jahr 2022

    Περιλήψεις του EuroMemorandum είναι διαθέσιμες στα:

    Γαλλικά: Prise entre la crise du Covid-19 et la guerre en Ukraine: l’UE en 2022

    Ελληνικά: Παγιδευμένη ανάμεσα στην covid-19 και στον πόλεμο στην Ουκρανία: η ΕΕ το 2022

    Πολωνικά: Kryzys Covid-19 i wojna w Ukrainie: UE w 2022 r. między młotem a kowadłem

    Γερμανικά: Gefangen zwischen der Covid-19 Krise und dem Krieg in der Ukraine: die EU im Jahr 2022

    Ιταλικά: Tra Covid-19 e guerra in Ucraina: l'Unione Europea nel 2022 

    Πίνακας περιεχομένων 

    1. Εισαγωγή
    2. Η μετάβαση σε μια νέα οικονομία μετά την πανδημία – Το μακροοικονομικό πλαίσιο
    3. Κοινωνική πολιτική και πολιτική απασχόλησης
    4. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και ο ρόλος της ΕΕ

    Για περαιτέρω ανάγνωση:

    EuroMemorandum 2021 — A post-Covid 19 global-local agenda for a socio-ecological transformation in Europe


Related articles