• Ανοιχτή Επιστολή
  • Για τον σεβασμό της ιστορικής μνήμης στην Ευρώπη

  • 09 Nov 19 Posted under: Ιστορικός αναθεωρητισμός , Ευρωπαϊκή Ένωση , Aριστερά , Iστορία
  • Το διοικητικό συμβούλιο του δικτύου transform! europe συνέταξε μια ανοιχτή επιστολή, με αντικείμενο το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: «Η Ευρώπη πρέπει να θυμάται το παρελθόν της προκειμένου να οικοδομεί το μέλλον της». Το προαναφερθέν ψήφισμα εγκρίθηκε από την πλειοψηφία των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

    Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εγκρίθηκε με μεγάλη πλειοψηφία στις 19 Σεπτεμβρίου, με αντικείμενο τη «σημασία της ιστορικής μνήμης για το ευρωπαϊκό μέλλον», συνιστά πολιτικό και πολιτισμικό λάθος και πρέπει να απορριφθεί κατηγορηματικά.

    Πρέπει, καταρχάς, να πούμε ότι τα θεσμικά και πολιτικά όργανα δεν νομιμοποιούνται να εγκρίνουν καμιά αναθεώρηση της Ιστορίας, στηριζόμενα στην απόφαση μιας πλειοψηφίας. Μια αληθινή δημοκρατία δεν πρέπει να επιτρέπει τη χρήση της ιστορίας, όταν αυτή γίνεται με πρόθεση την αναθεώρηση των κυριότερων ιστορικών γεγονότων του περασμένου αιώνα, προκειμένου να αποτελέσουν όπλα που θα χρησιμοποιηθούν στις πολιτικές μάχες του παρόντος.

    Κατά δεύτερον, όσα λέγονται στο ψήφισμα για την ιστορία του εικοστού αιώνα περιέχουν απαράδεκτα λάθη και μονομερείς στρεβλώσεις και θεωρήσεις. Σύμφωνα με αυτά, το σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ της 23ης Αυγούστου 1939, μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και της Ναζιστικής Γερμανίας, «έστρωσε τον δρόμο για το ξέσπασμα του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου». Η παραπάνω διατύπωση παραλείπει κάθε αναφορά στις φιλελεύθερες δημοκρατίες, οι οποίες ευνόησαν με τη στάση τους τον ναζιστικό επεκτατισμό. Έναν επεκτατισμό που ξεκίνησε -το αργότερο- με την επέμβαση στην Αιθιοπία (1935) και τον Ισπανικό Εμφύλιο, ο οποίος προκλήθηκε για να στηρίξει το ακροδεξιό πραξικόπημα του στρατηγού Φράνκο (1936), και συνεχίστηκε με την προσάρτηση της «Αυστρίας» στη Γερμανία, στις 12 Μαρτίου 1938, τη διάσκεψη του Μονάχου το 1938 (κατευνασμός) και τον ακόλουθο διαμελισμό της Τσεχοσλοβακίας, όχι μόνο από τη Γερμανία, αλλά και από την Πολωνία και την Ουγγαρία.    

    Επιπλέον, το ψήφισμα δεν αναφέρεται στην τεράστια συμβολή που είχε, στη νίκη επί του Ναζισμού, η Σοβιετική Ένωση (με περισσότερους από 20 εκατομμύρια νεκρούς), καθώς και όλοι εκείνοι οι άνθρωποι που, τόσο στην Ευρώπη όσο και σε όλο τον κόσμο, καθοδηγούμενοι από τα ιδανικά και τα σύμβολα των ποικίλων τάσεων του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος, πολέμησαν ενάντια στα στρατεύματα του Χίτλερ και των συμμάχων του. Το ψήφισμα «ξεχνά» τον Ιταλό κομμουνιστή Αλτιέρο Σπινέλι, που ήταν πολιτικός κρατούμενος από το 1927 μέχρι το 1943 και συνδημιουργός του Μανιφέστου του Βεντοτένε, τον άνθρωπο που έγινε ευρέως γνωστός ως ένας εκ των ιδρυτών της ευρωπαϊκής ενοποίησης και, ως εκ τούτου, σωστά δόθηκε το όνομά του σε ένα από τα κτίρια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

    Αναφέρεται στο Άουσβιτς χωρίς να λέει ότι το απελευθέρωσε, μαζί και τους κρατούμενούς του οι οποίοι προορίζονταν για φυσική εξόντωση, ο σοβιετικός στρατός. Ή, ξεχνά σκόπιμα ότι σε πολλές χώρες (μεταξύ αυτών και στη Γαλλία και την Ιταλία, αλλά όχι μόνο) οι κομμουνιστές αποτέλεσαν τη βασική συνιστώσα της Αντίστασης απέναντι στον ναζισμό και τον φασισμό, συμβάλλοντας αποφασιστικά στην ήττα του και στην αναγέννηση της συνταγματικής δημοκρατίας η οποία κατοχύρωσε εκ νέου τις πολιτικές, τις  συνδικαλιστικές, τις πνευματικές και τις θρησκευτικές ελευθερίες. Για να μην αναφέρουμε την αποφασιστική στήριξη που τα κομμουνιστικά κράτη και τα κομμουνιστικά ιδανικά πρόσφεραν στον αγώνα ολόκληρων λαών κατά της καταπίεσης και, κάποιες φορές, της σκλαβιάς της αποικιοκρατίας.    

    Το να θυμόμαστε αυτά τα γεγονότα, που το ψήφισμα σκοπίμως παραλείπει, δεν σημαίνει ότι αγνοούμε ή σιωπούμε για τις ντροπιαστικές όψεις αυτού που αποκαλείται «σταλινισμός», για τα λάθη και τη φρίκη που σημάδεψαν το σοβιετικό στρατόπεδο. Αλλά τα λάθη και η φρίκη δεν μπορούν να σβήσουν την ακόλουθη, θεμελιώδη, διάκριση: όταν ο ναζισμός/φασισμός γέννησε μια αμείλικτη δικτατορία, ακυρώνοντας κάθε έννοια δημοκρατίας, ελευθερίας, κάθε έννοια ανθρωπιάς, διώκοντας, ακόμη και δια της οργανωμένης φυσικής εξόντωσης, τις θρησκευτικές, τις εθνικές, τις πολιτισμικές και τις σεξουαλικές μειονότητες, προσπαθούσε απλώς να εφαρμόσει στην πράξη το πρόγραμμά του το οποίο είχε ανακοινώσει δημόσια. Όταν, αντιθέτως, τα κομμουνιστικά καθεστώτα, τόσο πριν όσο και μετά από τον πόλεμο, παραβίαζαν με ανεπίτρεπτο τρόπο τη δημοκρατία και την ελευθερία, πρόδιδαν τα ίδια τους τα ιδανικά, τις αξίες και τις υποσχέσεις τους. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να μας κάνει να διερωτηθούμε, να σκεφτούμε και να το ερευνήσουμε αλλά -λαμβάνοντας υπόψιν τη συμβολή των κομμουνιστών και της ΕΣΣΔ στην ήττα του ναζισμού- δεν επιτρέπει με κανένα τρόπο την εξίσωση του ναζισμού με τον κομμουνισμό, πράγμα που είναι η βασική πρόθεση του εν λόγω ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ούτε την ταύτιση του κομμουνισμού με τον σταλινισμό, όπως αρκετά συχνά κάνει το ψήφισμα, γιατί ο κομμουνισμός δημιούργησε μια μεγάλη ποικιλία ρευμάτων σκέψης και πολιτικής εμπειρίας.

    Αυτές οι διαστρεβλώσεις και οι παραλείψεις δεν μπορούν να αποτελέσουν τη βάση μιας «κοινής μνήμης», ούτε βέβαια ενός κοινού εγχειριδίου ιστορίας που θα διδάσκεται στα σχολεία, όπως προτείνεται. Δεν μπορούν να αποτελέσουν την πλατφόρμα για τη δημιουργία μιας «ευρωπαϊκής ημέρας μνήμης για τα θύματα των ολοκληρωτικών καθεστώτων», όπως επιδιώκει το ψήφισμα. Ούτε μπορούν να αποτελέσουν κριτήριο για την κατάργηση «ιστορικών μνημείων και τόπων (πάρκων, πλατειών, οδών, κ.ά.)», με την πρόφαση της μάχης κατά του ολοκληρωτισμού, αδιακρίτως. Αντιθέτως, στην πραγματικότητα οδηγούν στη διαγραφή των πιο ξάστερων και πιο διάφανων σελίδων της ιστορίας των ανθρώπων που συνέβαλαν, με τη θυσία τους, στην ήττα του ναζισμού και του φασισμού.

    Σημειώνουμε ότι το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περιέχει, αναπόφευκτα, και κάποιες διατυπώσεις που αντισταθμίζουν τη βασική του πρόθεση: επιβεβαιώνει την επιθυμία του να πολεμήσει κατά της «παλινδρόμησης στον φασισμό, τον ρατσισμό, την ξενοφοβία και τις άλλες μορφές έλλειψης ανοχής». Αλλά οι αιτιολογημένες αναφορές του στη μάχη κατά του ρατσισμού και του φασισμού δεν μπορούν να στηρίζονται στη στρεβλή και εσφαλμένη χρήση της ιστορίας, ούτε στην πρόδηλη πρόθεση διαγραφής της ιστορίας μιας θεμελιώδους συνιστώσας του αντιφασιστικού αγώνα: των κομμουνιστών. Οι λαοί της Ευρώπης δεν πρέπει να το επιτρέψουν αυτό.   

     

     

    Υπογράφοντες/ουσσες

     

    Last nameNameInstitutionCountry
    BaierWalterPolitical Coordinator transform! europeAT
    EdlingerFritz AT
    MugrauerManfredAlfred Klahr SocietyAT
    ArtinianArto member of the Institute for Critical Theories of Supermodernity; Borough of Manhattan Community College – City University of New YorkBG / USA
    DeyanovDeyanInstitute for Critical Theories of Supermodernity, SofiaBG
    DeyanovaLilianaSofia University St. Kliment OhridskiBG
    TsonevaJanaCentre for Collective Intervention, SofiaBG
    ArsenijevićDamirUniversity of TuzlaBiH
    GrigorovEmilLaval Universtiy QuebecCA
    BiračDimitrije   CRO
    Čakardić Ankica University of ZagrebCRO
    ĐuraškovićStevoUniversity of ZagrebCRO
    HorvatinčićSanjaUniversity of ZagrebCRO
    HromadžićHajrudin University of RijekaCRO
    JovićDejanUniversity of Zagreb, former Croatian President advisorCRO
    KapovićMateUniversity of ZagrebCRO
    KlasićHrvoje University of ZagrebCRO
    MikulićBorislav University of ZagrebCRO
    PeovićKatarinaUniversity of RijekaCRO
    HudečekJiříCharles University of PragueCZ
    KellerJanformer MEP SD; University of OstravaCZ
    Švihlíková Ilona  CZ
    BidetJacquesphilosopher; University of Paris-NanterreFR
    De CockLaurencehistorianFR
    LarrèreMathildehistorian; University of Parix XIIIFR
    LaurentPierresenior Secretary General of the French Communist Party (PCF)FR
    Le HyaricPatrickChairman of the board and Director of L'HumanitéFR
    MartelliRogerhistorian and Director of RegardsFR
    SèveLucienphilosopherFR
    WurtzFrancissenior Chairman of the group of the European United Left - Nordic Green Left (GUE/NGL)FR
    AzzelliniDarioCornell UniversityGER/USA
    BudenBoris Bauhaus University, WeimarGER
    DahnDanielawriter  GER
    DemirovićAlexUniversity of FrankfurtGER
    DeppeFrankUniversity of MarburgGER
    DörreKlausUniversity of JenaGER
    ErnstCorneliaMEP, Party of the European LeftGER
    GysiGregorPresident of the Party of the European LeftGER
    KesslerMarioUniversity of PotsdamGER
    RillingRainerUniversity of MarburgGER
    WolfFrieder OttoFree University of BerlinGER
    AthanasiouAthinaPanteion University of AthensGR
    BenvenisteRikaUniversity of ThessalyGR
    DouzinasCostasDirector Birkbeck Institute for the Humanities, Birkbeck UniversityGR / UK
    GolemisHarisScientific and Strategic Advisor of transform! europeGR
    KarpozilosKostisDirector Contemporary Social History Archives (ASKI)GR
    SpourdalakisMichalisDean School of Economics & Politics, National and Kapodistrian University of AthensGR
    VaiouDinaNational Technical University of Athens GR
    Krausz TamásEötvös Loránd University BudapestHU
    ArtnerAnnamariaAcademy of SciencesHU
    TamásGáspár MiklósCentral European University Budapest/ViennaHU / AT
    AcerboMaurizioSecretary Partito della Rifondazione ComunistaIT
    AbramoCinziaUniversity of PerugiaIT
    AttardiGiuseppeUniversity of PisaIT
    AttardoEldaUniversity of MilanoIT
    Bertinotti Fausto former President of the Italian parliamentIT
    Boscaino Marina  IT
    CarellaDonata MariaUniversity of RomeIT
    Castellina Luciana journalist, former MP and MEPIT
    Ciofi Paolo Honoary President of Futura Umanitá. Associazione per la Storia e la Memoria of the Italian Communist Party (PCI)IT
    CollottiEnzo historianIT
    Conti Davide historianIT
    CutrufelliRosa MariaauthorIT
    Di LuzioFlaviaUniversity of BolognaIT
    Di QuartoFrancescoUniversity of PalermoIT
    FalàLeilaUniversity of BolognaIT
    Favilli Paolo  IT
    Ferrara Gianni former MPIT
    Ferrero Paolo Vice President of the Party of the European LeftIT
    Forenza Eleonora former MEPIT
    Fratoianni Nicola MP and Secretary of Sinistra ItalianaIT
    GagliassoElenaUniversity of RomeIT
    Gianni Alfonso former MPIT
    LaveniaVincenzoUniversity of BolognaIT
    LeviGiovanniUniversity of VeneziaIT
    LicausiLucianoUniversity of SienaIT
    LiguoriGuido University of Calabria, President of the International Gramsci SocietyIT
    MarianiGiorgioUniversity of RomeIT
    Maselli Citto film directorIT
    Melandri Lea  IT
    Menapace Lidia former Senator and member of the Italian resistanceIT
    MencarelliFabioUniversity of PisaIT
    MicheliMaria RitaUniversity of PerugiaIT
    MincerAleksander (Olek)University of GenovaIT
    Modonesi Massimo Universidad Nacional Autónoma de MexicoIT
    MordentiRaulUniversity of RomeIT
    MoreaRobertoboard member of transform! europeIT
    Musacchio Roberto former GUE/NGL MEPIT
    Napoletano Pasqualina former GUE/NGL MEPIT
    NatoliClaudioUniversity of CagliariIT
    OkićTijana University of PisaIT
    Petrella Riccardo economist and political scientistIT
    Pomeranzi Bianca  IT
    PrevitaliFrancoUniversity of MilanoIT
    PunzoLuigiUniversity of CassinoIT
    Quercioli MincerLauraUniversity of GenovaIT
    Rinaldi Rosa National Secretary Partito della Rifondazione ComunistaIT
    RioloClaudioUniversity of PalermoIT
    Rodano Giulia former regional councilor IT
    RomitelliValerioUniversity of BolognaIT
    RuggieriFrancaUniversity of Rome IIIIT
    RuiMarinaUniversity of GeneveIT
    SampaoloGiovanniUniversity of RomeIT
    SolianiRiccardoUniversity of GeneveIT
    SpagnoloLuigiUniversity of SienaIT
    SpinnlerHansUniversity of MilanoIT
    SuvinDarko McGill University IT
    Tortorella Aldo Honorary President Associazione per il Rinnovamento della SinistraIT
    ViolanteFrancescoUniversity of FoggiaIT
    VitielloOndinaUniversity of PadovaIT
    Voza PasqualeUniversity Aldo Moro, BariIT
    ZuninoFrancoAssociazione Ricreativa Culturale Italiana (Arci), Associazione Nazionale di Amicizia Italia-CubaIT
    KolozovaKaterinaInstitute for Social Sciences and Humanities, SkopjeNMK
    CardinaMiguelResearcher at the Centre for Social Studies (CES), University of Coimbra PT
    de Sousa SantosBoaventurasociologist, Emeritus Professor at Economy Faculty and Emeritus Director of the Centre for Social Studies (CES), University of Coimbra; Distinguished Legal Scholar at the University of Wisconsin-Madison; Global Legal Scholar at the University of WarwickPT
    Flunser PimentelIrenehistorian and researcher at the Institute of Contemporary History (IHC), Universidade Nova de LisboaPT
    LoffManuelhistorian, Professor at the Department of History and Political Studies, University of PortoPT
    BreznikMajaUniversity of Ljubljana and Peace InstituteSLO
    KirnGalUniversity of DresdenSLO/GER
    KržanMarkoInstitute for Workers' StudiesSLO
    MesecLukaparty coordinator LevicaSLO
    MočnikRastkoUniversity of LjubljanaSLO
    PiškurBojanaModern Galery, LjubljanaSLO
    Tomić Violetaparty coordinator LevicaSLO
    VrečkoAstaUniversity of LjubljanaSLO
    Alonso MonteroXesúsformer President of the Royal Galician Academy, University of SantiagoESP
    Andrade BlancoJuanUniversidad de Extremadura (Extremadura University)ESP
    AragónMarianoAssociació Catalana D’Investigacions Marxistes ESP
    Barrio Alonso ÁngelesProfesor of Contemporary History, University of CantabriaESP
    Bueno LluchManuelTrabajador Del Archivo Histórico De Ccoo De Andalucía, Excoordinador Sección De Historia FimESP
    Duarte MontserratÁngelProfesor of Contemporary History, University of CórdobaESP
    Erice SebaresFranciscoProfesor of Contemporary History, University of OviedoESP
    Ferrer GonzálezCristianProfesor of Contemporary History, Autonomous University of BarcelonaESP
    Gallego MargaleffFerranProfessor of Contemporary History, Autonomous University of BarcelonaESP
    Gálvez BiescaSergioarchivero, doctor en historia, Madrid ESP
    Ginard I FeronDavidProfesor Titular De Historia Contemporánea, Universitat de les Illes BalearesESP
    Gómez AlénJoséCatedrático Jubilado De Historia De Enseñanza MediaESP
    Hernández SánchezFernandoProfesor of Contemporary History, Universidad Autónoma de MadridESP
    Hernández SandoicaElenaProfesor of Contemporary History, Complutense University of MadridESP
    Hinojosa DuránJoséProfesor De Historia De Enseñanza Media, Doctor En Historia, ExtremaduraESP
    López LópezPedroProfesor of Contemporary History, Complutense University of MadridESP
    Mainer BaquéJuanCatedrático Jubilado, Coordinador De La Federación IcariaESP
    MolineroCarmeProfesor of Contemporary History, Autonomous University of BarcelonaESP
    Núñez Díaz-BalartMirtaProfesor of History of Social Communication, Complutense University of MadridESP
    Puig ValverdúGuillemProfesor de Historia Contemporánea, Universitat Rovira i VirgiliESP
    Martín RamosJosep Lluís  Professor of Contemporary History, Autonomous University of BarcelonaESP
    Robledo Hernández RicardoProfessor of Contemporary History, University of Salamanca/ Pompeu Fabra UniversityESP
    Santidrián AriasVíctorProfesor De Historia De Enseñanza Media, Doctor En Historia, GaliciaESP
    Sanz HoyaJuliánProfessor of Contemporary History, University of ValenciaESP
    SazIsmaelProfessor of Contemporary History, University of ValenciaESP
    Suárez CortinaManuelProfessor of Contemporary History, University of CantabriaESP
    Vadillo MuñozJuliánProfesor De Historia Contemporánea, Universidad Carlos IIIESP
    Vega SombríaSantiagoProfesor De Historia Contemporánea, Complutense Universidad of MadridESP
    Viñas MartínÁngel Catedrático Jubilado De Economía Aplicada Y De Historia Contemporánea, Complutense Universidad de MadridESP
    Ysàs Solanes PereProfessor of Contemporary History, Autonomous University of BarcelonaESP
    BakićJovo University of BelgradeSRB
    BalunovićFilipfaculty for Media and Communication, University of BelgradeSRB
    KuljićTodorUniversity of Belgrade SRB
    Manojlović PintarOlgahistorian at the Institute for Recent History of Serbia, President of the Reconstruction Women's Fund Managing BoardSRB
    MatkovićAleksandarRegional Science Center, Novi Sad and University of BelgradeSRB
    PantićRadefaculty of Media and Communication, Singidunum University, BelgradeSRB
    SamardžićMiroslavZrenjanin Social ForumSRB
    ŠtiksIgorfaculty for Media and Communication, BelgradSRB
    FraserNancy

    New School NYC

    USA
    del Arco Blanco Miguel ÁngelProfesor Titular de Historia Contemporánea, Universidad de GranadaESP
    San Francisco Matilde EiroaProfesor Titular de Historia Contemporánea, Universidad Carlos III de MadridESP
    Sánchez Pérez FranciscoFranciscoProfesor Titular de Historia Contemporánea, Universidad Carlos III de Madrid

    ESP

     

    GarcíaCarmenUniversity of OviedoESP

Related articles

Ιστορικός αναθεωρητισμός

Ευρωπαϊκή Ένωση

Aριστερά

Iστορία