Πηγή: Haymarket Publishers
  • 29 Μάιος 2021 - 30 Μάιος 2021
  • online
  • Διαδικτυακό Συνέδριο
  • Ο σοσιαλισμός στην Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη και ο αυστρομαρξισμός

  • Ο αυστρομαρξισμός είναι ένα σύνολο κειμένων της μαρξιστικής θεωρίας που αναπτύχθηκαν από διανοούμενους οι οποίοι είχαν στενές σχέσεις με το πολυεθνικό Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα της Αυστρίας. Αποκαλούμενος και «μικρή Διεθνής», τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα δημιούργησε τον απαραίτητο πολιτιστικό και πνευματικό χώρο επώασης για τα σοσιαλιστικά κινήματα της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας και των κρατών που τη διαδέχθηκαν.  

    Μετά τη διάλυση της Αυτοκρατορίας, ο αυστρομαρξισμός επηρέασε το Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα Αυστρίας, ένα μαζικό κόμμα που στόχευε στη δημιουργία μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας με δημοκρατικά μέσα. Έγινε διάσημος για τα επιτεύγματά του στον δήμο της «Κόκκινης Βιέννης». Απομακρύνθηκε τόσο από τη μαρξιστική ορθοδοξία όσο και από τον μπολσεβικισμό, και αργότερα από τον δογματισμό της Τρίτης Διεθνούς. Ο πιο διακεκριμένος εκπρόσωπός του, ο Ότο Μπάουερ, παρουσίασε τις θέσεις του ρεύματος σε ένα μικρό βιβλίο με τον τίτλο Μπολσεβικισμός ή Σοσιαλδημοκρατία. Το ίδιο και ο Μαξ Άντλερ, στο φυλλάδιο του Πολιτική και Σοσιαλδημοκρατία, όπου τοποθετείται κοντά στα γραπτά της Ρόζας Λούξεμπουργκ.  

    Στα κράτη που διαδέχθηκαν την Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία, Ουγγαρία, Τσεχοσλοβακία, Πολωνία και Γιουγκοσλαβία, εμφανίστηκαν ανεξάρτητα σοσιαλιστικά, σοσιαλδημοκρατικά και αργότερα κομμουνιστικά κόμματα τα οποία, ωστόσο, έφεραν ακόμη στοιχεία από την κοινή θεωρητική τους κληρονομιά. Η εποχή του Ψυχρού Πολέμου οδήγησε σε μια διπολική πρόσληψη του μαρξισμού: ήταν η σοβιετική ορθοδοξία έναντι του δυτικού μαρξισμού, με σημείο αναφοράς σε μεγάλο βαθμό τα γραπτά του Αντόνιο Γκράμσι. Η κεντροευρωπαϊκή εκδοχή του μαρξισμού έπεσε σε λήθη, ειδικά μετά την κατάρρευση του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού».  

    Σε ένα άρθρο σύνταξης, που γράφτηκε το 1926, για την Arbeiterzeitung, την εφημερίδα του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, ο Ότο Μπάουερ έκανε για τους αναγνώστες του μια σύντομη εισαγωγή στον αυστρομαρξισμό:

    «Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, μια ομάδα νεαρών Αυστριακών συντρόφων που εργάζονταν στον ακαδημαϊκό χώρο άρχισε να χρησιμοποιεί το όνομα «Αυστρομαρξιστές». Ήταν οι: Μαξ Άντλερ, Καρλ Ρένερ, Ρούντολφ Χίλφερντινγκ, Γκούσταβ Έκσταϊν, Ότο Μπάουερ, Φρήντριχ Άντλερ και μερικοί άλλοι». 

    Σε αυτές τις σύντομες γραμμές αναφέρει μόνο τους άνδρες. Ωστόσο, υπήρξαν και επιφανείς γυναίκες που διαμόρφωσαν το θεωρητικό σώμα του αυστρομαρξισμού και συνέβαλαν σημαντικά στην πνευματική οξύτητα και πολυπλοκότητά του. Τα έργα των Κέτε Λάιχτερ, Τερέζ Σλέσινγκερ, Άντελαϊντ Ποπ, Μαρί Γιαχόντα και Ελέν Μπάουερ είναι ακόμη ελάχιστα γνωστά στο διεθνές ακαδημαϊκό κοινό. 

    Οι αυστρομαρξιστές αντιμετώπισαν ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων μέσα στις μεταβαλλόμενες συγκυρίες της εποχής τους -όπως το «εθνικό ζήτημα» στο πλαίσιο μιας πολυεθνικής αυτοκρατορίας ή τα προβλήματα σε σχέση με τον ρόλο του κράτους στην οικονομία μετά την οικονομική αναταραχή του τέλους της δεκαετίας του 1920. Έπρεπε να μάθουν να εφαρμόζουν τη μαρξιστική ερμηνεία της ιστορίας σε σύνθετα φαινόμενα όπου δεν αρκούσε μια επιφανειακή χρήση των μαρξιστικών μεθόδων. 

    Ο αυστρομαρξισμός ήταν εξαρχής διεθνιστικός. Αποτέλεσε την κοινή ρίζα και πρόσφερε μια κοινή γλώσσα στη μαρξιστική παράδοση της Κεντρικής και, σε ένα βαθμό, της Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Αντλώντας στοιχεία και από τους Καντ και Μαχ, ο αυστρομαρξισμός ενέπνευσε με τη σειρά του άλλους, όπως ο Χανς Κέλσεν, θεμελιωτής της Καθαρής θεωρίας του Νόμου, ο Άλφρεντ Άντλερ και ο Σίγκμουντ Φρόιντ.

    Όταν πέρασε τις πύλες των αυστριακών πανεπιστημίων, ήρθε σε αντιπαράθεση με την Αυστριακή Οικονομική Σχολή και τους πιο επιφανείς θεωρητικούς της, Λούντβιχ φον Μίζες και Φρήντριχ φον Χάγεκ, οι θεωρίες των οποίων επανήλθαν πανηγυρικά στη δημοσιότητα με τη νεοφιλελεύθερη επανάσταση της δεκαετίας του 1980. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι οι θεωρίες της Αυστριακής Οικονομικής Σχολής εξακολουθούν να αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του παγκόσμιου νεοφιλελευθερισμού. Οι διαφωνίες των δύο σχολών σκέψης τη δεκαετία του 1920 και στις αρχές της δεκαετίας του 1930 αφορούν θέματα υψίστης σημασίας σήμερα. 

    Το συνέδριο καλωσορίζει την κυκλοφορία της αγγλικής μετάφρασης του βιβλίου του Ότο Μπάουερ: "Η αυστριακή επανάσταση", που επιμελήθηκαν ο Έρικ Κανεπά και ο Βάλτερ Μπάϊερ.

     

    Antal Attila: The Impact of Vienna Circle and Austro-Marxism on Hungary

    Barbara Serloth: Käthe Leichter and the Austro-Marxist: The Dilemma of Womanhood and Intellectuality

    Dunja Larise: Helene Bauer against Ludwig Mises on Marginal Utility Theory

    Engelbert Stockhammer: Woytinsky, Hilferding and the Fiscal Orthodoxy of Interwar Social Democracy

    [Translate to Greek:]

    [Translate to Greek:]

    Michael Krätke: The Great Transformations of the Bourgeois State

    [Translate to Greek:]

    [Translate to Greek:]

    Petra Unger: „Where Have All the Women Gone?“

    Stefan Gužvica: Sima Marković, The Austro-Marxist Who Wasn't

    Una Blagojević: The Ambiguities of the Austro-Marxist Legacy in Interwar and Postwar Yugoslavia

    Walter Baier: Austro-Marxism and Democratic Socialism Today


Πρόγραμμα

 

Σάββατο, 29 Μαϊου

Πάνελ για τη Θεωρία του Κράτους και τον Αυστρομαρξισμό

9:30 – 10:00: Υποδοχή και εισαγωγή 

10:00 – 10:30:  The great transformations of the bourgeois state. A reminder of some unjustly forgotten innovations in the political theory of Marxism, Michael Krätke 

10:30 – 10:45: Συζήτηση

10:45 – 11:00: Διάλειμμα για καφέ

11:00 – 11:30: Otto Bauer, from the critique of nationalism to the contestation of the colonial order,  Jean–Numa Ducange 

11:30 – 11:45: Συζήτηση

11:45 – 12:15: Austro–Marxism and Democratic Socialism Today,  Walter Baier 

12:15 – 12:30: Συζήτηση

Πάνελ για την Αυστριακή Σχολή και τον Αυστρομαρξισμό

14:00 – 14:30: The Other Austrian School, Michael Krätke

14:30 – 14:45: Συζήτηση

14:45 – 15:30: Helene Bauer against Ludwig Mises on Marginal Utility Theory, Dunja Larise

15:30 – 15:45: Συζήτηση

15:45 – 16:00: Διάλειμμα για καφέ

16:00 – 16:30: Woytinsky, Hilferding and the fiscal orthodoxy of interwar social democraty,  Engelbert Stockhammer 

16:30 – 16:45: Συζήτηση

 

Κυριακή, 30 Μαϊου

Πάνελ για τον Αυστρομαρξισμό και την Ανατολική Ευρώπη

10:00 – 10:30: Sima Marković, The Austro–Marxist Who Wasn't ,  Stefan Gužvica

10:30 – 10:45: Συζήτηση

10:45 – 11:00: Διάλειμμα για καφέ

11:00 – 11:30: The Heritage of "Neoliberal" Monarchy: The Impact of Vienna Circle and Austro–Marxism on Hungary,  Antal Attila

11:30 – 11:45: Συζήτηση

11:45 – 12:15: The Ambiguities of the Austro–Marxist Legacy in Interwar and Postwar Yugoslavia: Receptions, Adaptations, and the Contestation of ConceptsUna Blagojević

12:15 – 12:30: Συζήτηση

Πάνελ για τις Γυναίκες του Αυστρομαρξισμού

13:30 – 14:00: Marianne Pollak,  Marion Löffler

14:00 – 14:15: Συζήτηση

14:15 – 14:45: (Ο τίτλος θα ανακοινωθεί σύντομα), Petra Unger

14:45 – 15:00: Συζήτηση

15:00 – 15:15: Διάλειμμα για καφέ

15:15 – 15:45: (Ο τίτλος θα ανακοινωθεί σύντομα), Barbara Serloth

15:45 – 16:00: Συζήτηση

16:00: Λήξη του συνεδρίου