• Μια ματιά στα πρόσφατα απρόσμενα γεγονότα στην Ισπανία
  • Οι δέκα ημέρες που άλλαξαν την Ισπανία – ή πώς ανατρέπεται μια δεξιά κυβέρνηση με μια πρόταση μομφής

  • Μάργκα Φερρέ | 05 Jun 18 | Posted under: Spanien
  • Την 1η Ιουνίου, ο Πέδρο Σάντσεθ, Γενικός Γραμματέας του Σοσιαλιστικού Κόμματος (PSOE), χωρίς να είναι καν μέλος του κοινοβουλίου, προκηρύχθηκε νέος πρόεδρος της Ισπανίας μετά την επιτυχία της πρότασης μομφής που κατέθεσε κατά της κυβέρνησης του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (ΡΡ) και του Ραχόι. Δέκα μέρες πριν κανείς δεν είχε διανοηθεί κάτι τέτοιο.

    Τι συνέβη αυτές τις δέκα μέρες;

    Κατά τη γνώμη μου, επρόκειτο για συνδυασμό τριών πραγμάτων: μιας δικαστικής απόφασης, ενός διδάγματος από το πρόσφατο πολιτικό παρελθόν και μιας τολμηρής πολιτικής απόφασης.

    Ας πάμε δυο χρόνια πίσω, στις 20 Δεκεμβρίου 2015: ημέρα των πρώτων εθνικών εκλογών με τη συμμετοχή στα ψηφοδέλτια δυο νέων κομμάτων, των Podemosκαι των Ciudadanos (το πρώτο αριστερό, το δεύτερο φιλο-νεοφιλελεύθερο). Το εκλογικό αποτέλεσμα δεν επέτρεπε σε κανένα κόμμα να σχηματίσει κυβέρνηση, αν δεν συγκροτούσε κάποια δύσκολη συμμαχία. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα έπαιξε τότε διπλό παιχνίδι: από τη μια διερεύνησε την πιθανότητα συμφωνίας με τους Ciudadanos και, από την άλλη, με τους Podemos. Τελικά, το εγχείρημα αποδείχθηκε αδύνατο. Οι Podemos δεν βοήθησαν, απαιτώντας να μπουν στη νέα κυβέρνηση και να αναλάβουν συγκεκριμένα υπουργεία, χωρίς καμιά διαπραγμάτευση. Η Ενωμένη Αριστερά (IzquierdaUnida) (δεν είχε κάνει ακόμη καμιά συμφωνία με τους Podemos) προσπάθησε να φέρει όλες τις προοδευτικές δυνάμεις γύρω από το τραπέζι, σε μια τελευταία προσπάθεια να αποφευχθούν νέες εκλογές, αλλά μάταια. Το αποτέλεσμα ήταν να μείνει η Ισπανία χωρίς κυβέρνηση επί εννέα μήνες, μέχρι τις νέες εκλογές στις 26 Ιουνίου. Στις εκλογές αυτές λίγα άλλαξαν, εκτός από δυο πράγματα: μια συμφωνία στους κόλπους της Δεξιάς, μεταξύ του Λαϊκού Κόμματος και των Ciudadanos, και μια τεράστια διαμάχη στο εσωτερικό του Σοσιαλιστικού Κόμματος, ανάμεσα στην παλαιά φρουρά που ήθελε να στηρίξει τη δεξιά κυβέρνηση και τον Πέδρο Σάντσεθ και τους δικούς του, που ήθελαν να εξακολουθήσει η κατά μέτωπο επίθεση στο Λαϊκό Κόμμα. Τελικά, νίκησε η παλαιά φρουρά και ο Μαριάνο Ραχόι εκλέχθηκε πρόεδρος της Ισπανίας με τις ψήφους των Ciudadanosκαι την αποχή του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Ο Πέδρο Σάντσεθ παραιτήθηκε.

    Μπροστά σε αυτό το αδιέξοδο, φούντωσε και το ζήτημα της ανεξαρτησίας της Καταλονίας. Κάνοντας χρήση του φόβου για διάλυση του κράτους, τα κόμματα της Δεξιάς (Λαϊκό Κόμμα και Ciudadanos), έκρυψαν όλα τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα της χώρας κάτω από το χαλί της «ενότητας της Ισπανίας», θέμα το οποίο χρησιμοποίησε το Λαϊκό Κόμμα και για να σιγάσει τη λαϊκή κατακραυγή κατά της διαπλοκής.   

    Η διαπλοκή

    Στις 24 Μαΐου εκδόθηκε η δικαστική απόφαση για μια από τις πιο γνωστές υποθέσεις διαπλοκής στο Λαϊκό Κόμμα. Δεν εξέπληξε τόσο το γεγονός ότι η απόφαση ήταν καταδικαστική, όσο η αυστηρότητά της: 28 άτομα που σχετίζονται με το Λαϊκό Κόμμα καταδικάστηκαν σε περισσότερα από 350 χρόνια φυλάκισης συνολικά. Σύμφωνα με τη δικαστική απόφαση, το Λαϊκό Κόμμα είναι μια οργάνωση που εισπράττει κέρδη και δέχεται δωροδοκίες από και για συμβόλαια του δημοσίου και, στη συνέχεια, χρησιμοποιεί τα χρήματα αυτά για να χρηματοδοτεί τις προεκλογικές της εκστρατείες. Η χώρα ξεχείλισε από οργή, γιατί δεν επρόκειτο για άλλη μια περίπτωση υπονοιών και υποθέσεων. Ένας δικαστής (πολύ συντηρητικός, όπως οι περισσότεροι δικαστές στην Ισπανία και αλλού) δήλωσε ότι το Λαϊκό Κόμμα είναι μια διεφθαρμένη οργάνωση και ότι η κατάθεση του Προέδρου Ραχόι στο δικαστήριο στερούνταν πειστικότητας. Ήταν μια δικαστική απόφαση που στην ουσία έλεγε ότι η χώρα κυβερνάται από μια μαφιόζικη σπείρα.  

    Ήταν η κατάλληλη στιγμή, και ο Πέδρο Σάντσεθ το κατάλαβε. Έθεσε αμέσως τα πράγματα σε κίνηση με ένα επικίνδυνο τέχνασμα: χωρίς να συμβουλευτεί κανέναν, χωρίς καμία συμφωνία, ανακοίνωσε την πρόταση μομφής κατά του προέδρου Ραχόι. Οι UnidosPodemos (η αριστερή συμμαχία μεταξύ των Podemos και της Ενωμένης Αριστεράς), που διδάχθηκαν από την εμπειρία του 2016, υποστήριξαν αμέσως και άνευ όρων την πρόταση μομφής, χωρίς ανταλλάγματα. Προτεραιότητα τώρα είχε να ανατραπεί η διεφθαρμένη δεξιά. Οι Ciudadanos, οι οποίοι εμφάνιζαν ανοδική τάση στις δημοσκοπήσεις, απομονώθηκαν γιατί πρότειναν νέες εκλογές. 

    Το Σοσιαλιστικό Κόμμα έχει 84 βουλευτές και η συμμαχία UnidosPodemos 71. Χρειάζονταν, επομένως, επιπλέον βουλευτές για να επιτευχθεί η απόλυτη πλειοψηφία των 176 βουλευτών. Η στήριξη έπρεπε να έρθει από τους δεξιούς Βάσκους και Καταλανούς αυτονομιστές. Τότε, ο Πέδρο Σάντσεθ αντέδρασε σωστά και στην κατάλληλη στιγμή: δεν έκανε καμιά διαπραγμάτευση μαζί τους -δεν μπορούσε άλλωστε, γιατί οι σοσιαλιστές ψηφοφόροι είναι βαθιά εναντίον της οποιασδήποτε απόσχισης-. Αλλά, μαζί με τη στήριξη των UnidosPodemos, επένδυσε τα πάντα στην αντίδραση των κομμάτων αυτών, θέτοντάς τους μπροστά στο δίλημμα αν θα στήριζαν την πρόταση μομφής ή αν θα γίνονταν συνένοχοι μιας διεφθαρμένης κυβέρνησης της δεξιάς που είχε επιφέρει το χάος στην Καταλονία.

    Και έπιασε. Την τελευταία στιγμή, οι Βάσκοι εθνικιστές ψήφισαν την πρόταση μομφής, καθιστώντας τον Πέδρο Σάντσεθ Πρόεδρο της Ισπανίας.

    Η πολιτική σκηνή της Ισπανίας τινάχτηκε στον αέρα μέσα σε μια βδομάδα, αφήνοντας πίσω ένα πολιτικό πτώμα, το Λαϊκό Κόμμα, και ένα θύμα, τους Ciudadanos οι οποίοι, έχοντας ψηφίσει υπέρ του Λαϊκού Κόμματος, δηλαδή της διαπλοκής, θεωρούνται πλέον ένα φτιαχτό κόμμα με ακροδεξιά αντανακλαστικά. Αυτή τη στιγμή μαίνεται ο πόλεμος ανάμεσα στα κόμματα της Δεξιάς, γεγονός που είναι θετικό και για την Αριστερά και για τη χώρα. Τι να σκέφτεται άραγε ο Μακρόν, που στήριξε τους Ciudadanos, που γελοιοποιήθηκαν με την ομιλία τους στη Βουλή, γεμάτη μίσος για τους Καταλανούς και του Βάσκους, τη στιγμή που η χώρα αποζητά τον διάλογο και τον κοινό λόγο προκειμένου να λύσει το ζήτημα των συνόρων της;

    Και τώρα τι;

    Δεν ξέρουμε. Παρά την πρόταση των UnidosPodemos να συμμετέχουν στην κυβέρνηση, το Σοσιαλιστικό Κόμμα αποφάσισε να σχηματίσει μια κεντροαριστερή σοσιαλιστική κυβέρνηση μειοψηφίας. Το πόσο αριστερή θα είναι δεν μπορεί ακόμη να προσδιοριστεί, αλλά η σύγκρουση που έχει ανοίξει το Σοσιαλιστικό Κόμμα με τους Ciudadanos καθιστά αδύνατη την παραδοσιακή ταξική στρατηγική της χρησιμοποίησης των Ciudadanosως τζόκερ, προκειμένου να υπάρχει πάντα ένα δεξιό κόμμα-άλλοθι στις πολυκομματικές κυβερνήσεις.   

    Ο κόσμος είναι στην πλειονότητά του πολύ ευχαριστημένος που βλέπει τους πολιτικούς της διαπλοκής εκτός κυβέρνησης. Μια νέα περίοδος ξεκινά για την Ισπανία, παρότι δεν είναι καθόλου σίγουρο αν μπορεί να αλλάξει κάτι στην οικονομία. Αλλά, τώρα είναι ευκαιρία για τους UnidosPodemos  να συνεργαστούν με το Σοσιαλιστικό Κόμμα για να εξασφαλίσουν την αριστερή στροφή σε ορισμένα θέματα. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα δεν είναι αριστερό, όσον αφορά την οικονομική πολιτική του, αλλά υπερασπίζεται κάποιες αριστερές αξίες όπως: η ισότητα των φύλων, οι πολιτικές κατά των διακρίσεων και η διατήρηση του δημόσιου τομέα. Παρότι αυτά δεν αρκούν για τους αριστερούς του δικού μας χώρου, είναι σαφώς ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση.     

    Το παράδειγμα της Πορτογαλίας είναι πολύ κοντινό για να το αγνοήσουμε, και το γεγονός ότι ο Πέδρο Σάντσεθ χρειάζεται τους βουλευτές των UnidosPodemos, ανοίγει ένα παράθυρο, αλλά δεν ξέρουμε ακόμη τι θα αποδώσει. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι είναι καλό να ανατρέπεται μια διεφθαρμένη κυβέρνηση και ότι η ιστορία δεν είναι κάτι στατικό και αμετάβλητο. Γιατί την ιστορία τη γράφουν οι λαοί. 

     

     

    Μετάφραση από τα αγγλικά: Καλλιόπη Αλεξοπούλου 


Related articles