• Ανάλυση
  • Πώς μπορούμε να νικήσουμε; Οι λαϊκές τάξεις, κεντρικό στοιχείο του αγώνα κατά των απελάσεων των προσφύγων από το Ισραήλ

  • Dov Khenin , Uri Weltmann | 12 Feb 19 | Posted under: Israel , Ρατσισμός/Μετανάστευση , Aριστερά , Συνδικάτα και κοινωνικά κινήματα
  • Ο Μαρξ, στο έργο του Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτηερμηνεύει την άνοδο ενός αντιδραστικού δημαγωγού ως έκφραση της όξυνσης των κοινωνικών αντιθέσεων στη Γαλλία των μέσων του 19ου αιώνα. Όπως και σήμερα, οι συντηρητικές τάσεις που ενυπάρχουν στις λαϊκές τάξεις, έπαιξαν και εκεί κεντρικό εργαλειακό ρόλο. Η επιλογή, τότε, της αντιδραστικής λύσης συνδεόταν βαθιά με την αδυναμία άρθρωσης μιας προοδευτικής εναλλακτικής πρότασης.

    Η ανάλυση του Μαρξ είναι τελείως επίκαιρη στις μέρες μας, γιατί σε όλο τον κόσμο παρατηρείται μια άνοδος της επιθετικής πολιτικής Δεξιάς, η οποία αντλεί τη δύναμή της από τη στήριξη των λαϊκών τάξεων, μέσα από, μεταξύ άλλων, μια πολιτική εθνικιστικού εκφοβισμού. Και όπως έδειξε ο Μαρξ, το κλειδί για τη νίκη δεν βρίσκεται στη στρατηγική υπεράσπισης της υφιστάμενης κοινωνικής τάξης, αλλά στη στρατηγική οικοδόμησης μιας προοδευτικής εναλλακτικής πρότασης που να μπορεί να προσελκύσει τις λαϊκές τάξεις.  

    Αναλύοντας τον πρόσφατο αγώνα που δόθηκε στο Ισραήλ κατά της απέλασης των αιτούντων πολιτικού ασύλου, θα καταδείξουμε τις διαφορές των δυο στρατηγικών και τα πλεονεκτήματα της δεύτερης. Αλλά, πριν να ασχοληθούμε με τον αγώνα, ας παρουσιάσουμε εν συντομία το γενικό πολιτικό πλαίσιο.

    Η γενικότερη πολιτική κατάσταση

    Η ισραηλινή κοινωνία δεν είναι ένα ομοιογενές μπλοκ αλλά -όπως και στον υπόλοιπο κόσμο -μια ταξική κοινωνία με κοινωνικές αντιθέσεις. Η πλειονότητα των Ισραηλινών υποφέρουν εξαιτίας των υφιστάμενων συνθηκών, επομένως, έχουν αντικειμενικό συμφέρον να αλλάξουν την πραγματικότητα στην οποία ζουν. Με έναν υπέρογκο στρατιωτικό προϋπολογισμό και τη διαρκώς αυξανόμενη κατανομή οικονομικών πόρων στο εποικιστικό πρόγραμμα, οι Ισραηλινοί πολίτες αποτελούν θύματα των περικοπών των κοινωνικών δαπανών εδώ και σχεδόν δυο δεκαετίες. Το Ισραήλ κατατάσσεται ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ με τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής φτώχιας, ή φτώχιας μεταξύ των υπερήλικων πολιτών, καθώς και οικονομικής ανισότητας. Η οικιστική κρίση δυσκολεύει τις συνθήκες ζωής των Ισραηλινών, ανεξαρτήτως κοινωνικής θέσης, το δημόσιο σύστημα υγείας στερείται πόρων και υποκαθίσταται από ακριβές ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας, ενώ το κόστος της εκπαίδευσης των παιδιών συνεχίζει να είναι απαγορευτικό για πολλές οικογένειες.  

    Αυτή η πραγματικότητα βρίθει αντιθέσεων, που μπορούν να επιφέρουν μια δυναμική αλλαγής, σαν εκείνη που είδαμε το καλοκαίρι του 2011, όταν ένα μαζικό κίνημα κοινωνικής διαμαρτυρίας είχε ξεσπάσει στο Ισραήλ. Θα εστιαστούμε σε μια ανάλογη δυναμική η οποία γεννήθηκε στις αρχές του 2018, όταν ένα κυβερνητικό σχέδιο απέλασης από το Ισραήλ των Αφρικανών αιτούντων ασύλου ήρθε αντιμέτωπο με μια ισχυρή λαϊκή αντίδραση. Όταν η αντίδραση αυτή πλαισιώθηκε από μια σοσιαλιστική προοπτική, κατάφερε να λυγίσει το χέρι της κυβέρνησης και να καταγράψει μια νίκη.  

    Η ανάλυση του συγκεκριμένου παραδείγματος εξυπηρετεί δυο σκοπούς. Πρώτον, να τονίσει ότι ακόμα και μέσα στο Ισραήλ –που ορισμένες φορές θεωρείται, από τα έξω, ένα αμετανόητο στρατοκρατούμενο κράτος- οι προοδευτικές και αριστερές δυνάμεις μπορούν να υπερισχύσουν έναντι μιας ισχυρής δεξιάς κυβέρνησης. Και, δεύτερον, γιατί η πολιτική διαμάχη για το προσφυγικό αποκτά παντού ιδιαίτερη σημασία. Το θέμα των προσφύγων και του τρόπου με τον οποίο οι διαφορετικοί πολιτικοί φορείς το διαχειρίζονται αποτελεί κεντρικό ζήτημα σε πολλές χώρες.

    Η κοινωνική διαστρωμάτωση: πρόσφυγες και Μιζραχί

    Ας παρουσιάσουμε όμως, εν συντομία, την κατάσταση των προσφύγων στο Ισραήλ. Περίπου 40.000 Αφρικανοί πρόσφυγες και αιτούντες ασύλου ζουν στο Ισραήλ. Οι περισσότεροι από αυτούς έχουν δραπετεύσει από την κτηνώδη δικτατορία της Ερυθραίας ή τον εμφύλιο πόλεμο του Σουδάν. Πολλές χιλιάδες από αυτούς -άνδρες και γυναίκες- έχουν περάσει από στρατόπεδα βασανισμού, όπου βρέθηκαν κρατούμενοι κατά τη διάρκεια της μακράς και δύσκολης δραπέτευσής τους.

    Οι Αφρικανοί πρόσφυγες καταφθάνουν στο Ισραήλ εδώ και μια δεκαετία. Οι Ισραηλινές αρχές όμως, ξεκίνησαν να εξετάζουν τις αιτήσεις παροχής ασύλου μόλις το 2013. Και ενώ στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής, έχουν γίνει δεκτές πάνω από 60% των αιτήσεων που υπέβαλαν οι Σουδανοί πρόσφυγες και σχεδόν 90% των αιτήσεων όσων προέρχονταν από την Ερυθραία, στο Ισραήλ έγιναν δεκτές λιγότερες από είκοσι. Όχι 20%, αλλά λιγότερες από 20 αιτήσεις, παρέχοντας ως εκ τούτου, το νομικό καθεστώς του πρόσφυγα σε ισάριθμους Αφρικανούς αιτούντες ασύλου.

    Προκειμένου να προσθέσει την προσβολή στο τραύμα αυτών των ανθρώπων, η κυβέρνηση ενθάρρυνε την πλειονότητα των αιτούντων ασύλου που φτάνουν στο Ισραήλ να εγκατασταθούν στις φτωχικές, εργατικές συνοικίες του Νοτίου Τελ-Αβίβ. Αποτελεί κοινή πρακτική, κάθε φορά που κάποιοι αιτούντες ασύλου διασχίζουν παράνομα τα σύνορα με την Αίγυπτο, να υποβάλλονται σε καθεστώς κράτησης για μικρό διάστημα και στη συνέχεια να επιβιβάζονται σε ένα λεωφορείο που τους ξεφορτώνει -κυριολεκτικά- στο Νότιο Τελ-Αβίβ. Έτσι, στο Νότιο Τελ-Αβίβ, δημιουργήθηκαν την τελευταία δεκαετία κοινότητες Σουδανών και Ερυθραίων προσφύγων.  

    Η κυβέρνηση δεν κατευθύνει τυχαία την πλειονότητα των αιτούντων ασύλου σε αυτές τις συνοικίες. Ενώ το Τελ-Αβίβ είναι η πλουσιότερη και πιο ανεπτυγμένη πόλη του Ισραήλ, το Νότιο Τελ-Αβίβ αποτελεί, εδώ και δεκαετίες, την πίσω αυλή του. 

    Οι περισσότεροι από τους παλιούς κατοίκους των συνοικιών του Νοτίου Τελ-Αβίβ είναι φτωχοί Εβραίοι Μιζραχί (που ορισμένες φορές αποκαλούνται Σεφαραδίτες), δηλαδή, Εβραίοι προερχόμενοι από αραβικές χώρες όπως το Μαρόκο, το Ιράκ ή η Υεμένη, και όχι από ευρωπαϊκές, από τις οποίες κατάγονται οι Ασκενάζι.

    Οι Μιζραχί του Ισραήλ υφίστανται συστηματικές διακρίσεις -κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές- και την απαξίωση της πλούσιας πολιτιστικής τους κληρονομιάς, ενώ τα παιδιά τους στέλνονται κυρίως σε θρησκευτικά σχολεία που τα αποκλείουν από την ανώτερη εκπαίδευση και τα προωθούν σε χαμηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Οι συνοικίες των Μιζραχί κατάντησαν παραγκουπόλεις. Ξέρουμε πολύ καλά ότι στο καπιταλιστικό σύστημα η ταξική εκμετάλλευση συνδέεται στενά με τις εθνοτικές διακρίσεις, και το Ισραήλ δεν αποτελεί εξαίρεση στον παραπάνω κανόνα.  

    Οι υποδομές στις συνοικίες του Νοτίου Τελ-Αβίβ καταρρέουν. Οι κατοικίες είναι χαμηλής ποιότητας και οι συνθήκες κατοίκησης επιδεινώνονται. Τα σχολεία υποχρηματοδοτούνται και είναι ποιοτικά υποβαθμισμένα. Η διάθεση δημοτικών κονδυλίων στην ανάπτυξη ή τον πολιτισμό είναι ελλιπής. Οι γειτονιές του Νοτίου Τελ-Αβίβ έχουν γίνει κέντρο εμπορίας ναρκωτικών, πορνείας και τράφικινγκDetail. Η κατάσταση παραμένει ίδια εδώ και πολλά χρόνια, πριν ακόμη από την άφιξη των Αφρικανών αιτούντων ασύλου.

    Η εκστρατεία της Δεξιάς

    Επομένως, όταν οι Αφρικανοί πρόσφυγες άρχισαν να έρχονται στο Ισραήλ, εξυπηρετούσε τις αρχές να τους εγκαταστήσουν στο Νότιο Τελ-Αβίβ και να μετατρέψουν ένα ήδη ιδιαίτερα μειονεκτικό και κοινωνικά αποκλεισμένο τμήμα της πόλης σε τόπο όπου η ζωή έγινε ακόμα πιο δύσκολη. Η πολιτική Δεξιά εκμεταλλεύτηκε αμέσως την ευκαιρία: ακροδεξιοί πολιτικοί προσπάθησαν να ξεσηκώσουν τους κατοίκους των συνοικιών κατά των Αφρικανών προσφύγων και των οργανώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα που τους παρείχαν βοήθεια.

    Άλλοι δεξιοί πολιτικοί, τόσο σε τοπικό όσο και σε εθνικό επίπεδο, προσπάθησαν να εκμεταλλευθούν τις σκληρές συνθήκες που αντιμετώπιζαν οι παλιοί κάτοικοι του Νότιου Τελ-Αβίβ, αποδίδοντας τα προβλήματά τους, όχι στην κυβερνητική πολιτική, αλλά στην παρουσία των αιτούντων ασύλου. Για πολύ καιρό, η τακτική αυτή αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματική για την προβολή των πολιτικών της Δεξιάς -που είναι οι πιο φανατικοί υπερασπιστές των συμφερόντων του κεφαλαίου και εφαρμόζουν τα πιο σκληρά μέτρα λιτότητας- ως υπερασπιστών του λαού. Και ποιοι ήταν οι εχθροί του λαού; Όχι αυτοί που είναι στην εξουσία, όχι αυτοί που παίρνουν τα μέτρα και διαχειρίζονται τους οικονομικούς πόρους που μπορούν να αλλάξουν τις συνθήκες ζωής στις κοινωνικά αποκλεισμένες συνοικίες, αλλά οι ανθρωπιστικές οργανώσεις που βοηθούν τους πρόσφυγες και οι φιλελεύθερες ελίτ των ακαδημαϊκών κύκλων και των ΜΜΕ που τους υποστηρίζουν.

    Είναι σημαντικό να τονίσουμε, ότι οι φιλελεύθερες ελίτ έκαναν, συνήθως, τα στραβά μάτια μπροστά στις ταλαιπωρίες των φτωχών Μιζραχί του Νοτίου Τελ-Αβίβ. Και αυτό το εκμεταλλεύθηκε δεόντως η Δεξιά, η οποία παρουσιάστηκε όχι ως αιτία, αλλά ως λύση του προβλήματος. Το γεγονός ότι η πολιτική των Φιλελευθέρων -σχεδόν εξ’ ορισμού- αποστασιοποιείται από τις υλικές συνθήκες ζωής των λαϊκών στρωμάτων, χρησιμοποιείται από τους δεξιούς λαϊκιστές σε διάφορες περιστάσεις, προς ίδιον όφελος.

    Ο Νετανιάχου έπαιξε το ίδιο το παιχνίδι και μάλιστα με επιτυχία. Στο τέλος του 2017, σε μια πολύ προβεβλημένη επίσκεψή του στο Νότιο Τελ-Αβίβ, ανακοίνωσε ότι «το Νότιο Τελ-Αβίβ θα ξαναγίνει μέρος του Κράτους του Ισραήλ». Ο Νετανιάχου, που δεν έχει κάνει το παραμικρό στα δέκα χρόνια της θητείας του για να αλλάξει τις κοινωνικές συνθήκες στο Νότιο Τελ-Αβίβ, παρουσιαζόταν αίφνης ως μέγας σωτήρας. Σύντομα έγινε γνωστό ότι η κυβέρνηση ετοίμαζε ένα σχέδιο απέλασης των προσφύγων δια της βίας σε κάποια αδιευκρίνιστη Αφρικανική χώρα, ενδεχομένως την Ουγκάντα ή τη Ρουάντα, με τις κυβερνήσεις των οποίων διαπραγματευόταν τους χρηματικούς όρους της μετεγκατάστασής τους. 

    Οι διαμαρτυρίες των Φιλελευθέρων και των ριζοσπαστών

    Ακολούθησε ηθική κατακραυγή, ενώ πάρα πολλοί Ισραηλινοί -κυρίως νέοι, πολιτικά ανένταχτοι- στρατεύθηκαν σε δεκάδες δράσεις που στρέφονταν κατά του κυβερνητικού σχεδίου απέλασης. Μια φοιτητική πρωτοβουλία με την ονομασία: «Σταματήστε την Απέλαση» ένωσε τις δυνάμεις της με πιο παλιές ανθρωπιστικές οργανώσεις και με τις ΜΚΟ που είχαν βοηθήσει τους πρόσφυγες τα προηγούμενα χρόνια. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι εντάχθηκαν σε κάθε είδους δράση κατά της απέλασης.

    Αυτό το καινοφανές κοινωνικό κίνημα υπεράσπισης των προσφύγων ήταν μια ευπρόσδεκτη και αξιοσημείωτη εξέλιξη. Αλλά όσο η ρητορική που χρησιμοποιούσε ήταν ηθικολογική και η προοπτική που προωθούσε φιλελεύθερη, ήταν πολύ εύκολο για τη Δεξιά να το απομονώσει και να το νικήσει πολιτικά. Στην πολιτική, όποιος διαμορφώνει τον τρόπο που τίθεται το εκάστοτε ζήτημα μπορεί να ρυθμίσει και το πολιτικό πεδίο. Αν το ερώτημα που τίθεται είναι: «Αγαπάς τον λαό σου, τους φτωχούς Μιζραχί κατοίκους του Νοτίου Τελ-Αβίβ και, άρα, τάσσεσαι υπέρ της απέλασης των Αφρικανών ‘εισβολέων’;» ή «Είσαι ένας Ασκενάζι, σνομπ και ελιτιστής, που αγαπά τους Αφρικανούς περισσότερο από τον ίδιο τον λαό σου;», τότε φυσικό είναι να κερδίσει η κυβέρνηση. 

    Για να την εμποδίσουμε, έπρεπε να αναδιαμορφώσουμε το πολιτικό πεδίο, θέτοντας στο επίκεντρο ένα διαφορετικό ζήτημα. Δηλώνοντας ότι δεν είμαστε μια πολιτική δύναμη που τοποθετείται έξω από τον λαό, αλλά ότι αποτελούμε μέρος του. Επαναλαμβάνοντας το επιχείρημα ότι δεν είναι ο λαός αυτός που τάσσεται κατά των προσφύγων -εμείς, ωστόσο, είμαστε με το μέρος τους- αλλά η ίδια η κυβέρνηση που είναι ενάντια στο λαό, και ο λαός είμαστε εμείς.

    Αλλά η λαϊκιστική δεξιά εξίσωση δεν ανατρεπόταν, όσο το κυρίαρχο ρεύμα του κινήματος κατά των απελάσεων αγνοούσε τα πραγματικά προβλήματα των φτωχών κατοίκων του Νοτίου Τελ-Αβίβ, τους αληθινούς τους φόβους, τις αληθινές τους δυσχέρειες. Όσο το κίνημα εξακολουθούσε να τους θεωρεί φανατισμένους αντιδραστικούς και όχι θύματα της υφιστάμενης κατάστασης, όσο οι φτωχοί Μιζραχί κάτοικοι του Νοτίου Τελ-Αβίβ θεωρούνταν «απαράδεκτοι» αντί να αντιμετωπίζονται ως πραγματικά ισότιμα ανθρώπινα όντα, οι ζωές των οποίων μας ενδιαφέρουν εξίσου με εκείνες των προσφύγων, και ως πιθανοί σύμμαχοί μας, το κίνημα ήταν καταδικασμένο να αποτύχει και οι δεξιοί λαϊκιστές θα υπερίσχυαν.   


    Το κίνημα, όμως, δεν ηττήθηκε. Αυτή τη φορά, οι δεξιοί λαϊκιστές δεν υπερίσχυσαν. Σημαντικό ρόλο στην επιτυχία έπαιξε μια νέα πρωτοβουλία που γεννήθηκε στο Νότιο Τελ-Αβίβ, της οποίας ηγούνταν Μιζραχί φεμινίστριες που δραστηριοποιούνταν επί χρόνια στις γειτονιές τους. Επικεφαλής της πρωτοβουλίας -με την ονομασία «Το Νότιο Τελ-Αβίβ Κατά της Απέλασης» ήταν η Σούλα Κεσέτ, παλιά ακτιβίστρια της κοινότητας Μιζραχί. Στην αρχή, επρόκειτο για μια πολύ μικρή ομάδα με ένα μεγάλο μήνυμα: τάσσονταν κατά της απέλασης των Αφρικανών προσφύγων, καταγγέλλοντας την ψεύτικη δημαγωγία της κυβέρνησης και δηλώνοντας ότι οι συνοικίες τους ζούσαν από χρόνια σε συνθήκες παραμέλησης και κοινωνικού αποκλεισμού, πολύ πριν οι πρώτοι πρόσφυγες πατήσουν το πόδι τους στο Νότιο Τελ-Αβίβ. Δεν αρκέστηκαν μόνο στην αλληλεγγύη προς τους Αφρικανούς γείτονές τους, με τους οποίους ζουν στους ίδιους δρόμους και τα ίδια κτίρια, αλλά κατέδειξαν και τα ισχυρά οικονομικά συμφέροντα που επιθυμούν την απέλασή τους. Αυτή τη στιγμή, είναι σε εξέλιξη μια διαδικασία γοργής ανάπλασης του Νοτίου Τελ-Αβίβ, με εκκενώσεις των παλαιών κτιρίων από τους ενοίκους τους, προκειμένου να κατεδαφιστούν και να χτιστούν στη θέση τους καινούριες πολυκατοικίες πολυτελών διαμερισμάτων, που θα είναι προσιτά μόνο σε πλούσιους. Προκειμένου να υλοποιηθεί η οικοδόμηση αυτών των ψηλών πολυτελών πολυκατοικιών, διενεργείται η αναγκαστική εκκένωση και κατάσχεση των κατοικιών σε πολλές συνοικίες του Νοτίου Τελ-Αβίβ, με τον παράλληλο αποκλεισμό των παλιών Μιζραχί κατοίκων, που επιβάλλουν τα συμφέροντα των κτηματομεσιτών και οι δυνάμεις της αγοράς.  

     «Στεκόμαστε Μαζί»

    Η εμφάνιση αυτής της μικρής, αλλά πολύ σημαντικής πρωτοβουλίας είχε τη δυναμική να μετατοπίσει τη συζήτηση που διεξαγόταν γύρω από το θέμα της απέλασης. Αλλά για να αναπτυχθεί αυτή η δυναμική, χρειαζόταν οργανωτική ικανότητα και πολιτική προοπτική. Αυτοί οι δυο παράγοντες θα συνέβαλαν στην αλλαγή του προσανατολισμού του κινήματος κατά των απελάσεων. Και τους προσκόμισε το κίνημα βάσης «Στεκόμαστε Μαζί», του οποίου ο ρόλος υπήρξε κεντρικός.

    Το «Στεκόμαστε Μαζί» είναι ένα λαϊκό κίνημα βάσης Εβραίων και Αράβων ακτιβιστών που οργανώνονται, τόσο σε τοπικό όσο και σε εθνικό επίπεδο στο Ισραήλ, γύρω από εκστρατείες για την ειρήνη, την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη, με στόχο να αποκτήσουν δύναμη και να αλλάξουν την Ισραηλινή κοινωνία. Toκίνημα, που δημιουργήθηκε πριν από τρία χρόνια, ήταν πίσω από κάποιες από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις της ισραηλινής Αριστεράς τον τελευταίο καιρό. Αντιμετωπίζει την πραγματικότητα μέσα από την οπτική του σοσιαλισμού και, ως εκ τούτου, είναι σε θέση να δει τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στα ποικίλα πολιτικά ζητήματα της ισραηλινής κοινωνίας: ζητήματα κατοχής και ειρήνης, ρατσισμού και ισότητας, νεοφιλελεύθερης λιτότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης. 

    Το κίνημα «Στεκόμαστε Μαζί», γρήγορα συνειδητοποίησε ότι για να ανατρέψει την εξίσωση της λαϊκιστικής Δεξιάς, έπρεπε να θέσει την πρωτοβουλία «Το Νότιο Τελ-Αβίβ Κατά της Απέλασης» στην προμετωπίδα του αγώνα. Το «Στεκόμαστε Μαζί» οργάνωσε μεγάλες, ανοιχτές συγκεντρώσεις στο Τελ-Αβίβ, την Ιερουσαλήμ και αλλού, καλώντας το κοινό να συμμετάσχει σε μια νέα εκστρατεία που δημιούργησε, με την ονομασία «Με το Νότιο Τελ-Αβίβ – Κατά της Απέλασης». Στις συγκεντρώσεις αυτές, στις οποίες συμμετείχαν εκατοντάδες άνθρωποι, παρουσιάστηκε το περίγραμμα της νέας στρατηγικής που πρότεινε το κίνημα: να τραβήξουν το χαλί κάτω από τα πόδια της Δεξιάς, καταρρίπτοντας τη φαινομενικά φυσιολογική συσχέτιση της απέλασης με τη στήριξη του Νοτίου Τελ-Αβίβ.

    Εκατοντάδες πανό κρεμάστηκαν στα παράθυρα και τα μπαλκόνια όλων των συνοικιών του Νοτίου Τελ-Αβίβ, με το σλόγκαν: «Το Νότιο Τελ-Αβίβ Κατά της Απέλασης». Μέσα σε λίγο διάστημα, ο δημόσιος χώρος στις γειτονιές του Νοτίου Τελ-Αβίβ άλλαξε όψη, με όλο και περισσότερα πανό στα μπαλκόνια και τα σπίτια. Το αποτέλεσμα ήταν εκπληκτικό: ενώ πριν στους δρόμους κυριαρχούσαν γκράφιτι με ακροδεξιά σλόγκαν που ζητούσαν την απέλαση όλων των Αφρικανών, το μήνυμα άλλαξε. Η δημόσια συζήτηση άρχισε να μετατοπίζεται. Ο κόσμος -μαζί με τα ΜΜΕ- άρχισε να συνειδητοποιεί ότι μεγάλο μέρος των κατοίκων του Νοτίου Τελ-Αβίβ ήταν κατά του κυβερνητικού σχεδίου απέλασης των Αφρικανών.

    Οι ακτιβιστές του «Στεκόμαστε Μαζί» άρχισαν να προσεγγίζουν τις συνοικίες του Βορείου Τελ-Αβίβ, να πηγαίνουν πόρτα-πόρτα και να μιλούν με ανθρώπους στους δρόμους και τα εμπορικά κέντρα. Τους πρότειναν να υπογράψουν ένα δημόσιο κάλεσμα στο οποίο δήλωναν ότι οι πρόσφυγες είναι ευπρόσδεκτοι στις γειτονιές του Βορείου Τελ-Αβίβ και ότι ζητούν τα έσοδα από τα δημοτικά τέλη της περιοχής τους να χρησιμοποιηθούν για την επισκευή των υποδομών και την ανάπτυξη των συνοικιών του Νοτίου Τελ-Αβίβ. Χιλιάδες άνθρωποι υπέγραψαν το κάλεσμα, που πήρε δημοσιότητα και απέδειξε το ακριβώς αντίθετο από τους ισχυρισμούς της Δεξιάς: ότι η πραγματική ελίτ, τα συμφέροντα της οποίας είναι αντίθετα προς τα συμφέροντα των κατοίκων του Νοτίου Τελ-Αβίβ, δεν είναι η μεσαία ή η ανώτερη τάξη του Βορείου Τελ-Αβίβ, ούτε οι Αφρικανοί πρόσφυγες, αλλά εκείνοι που είναι στην εξουσία, στον δήμο και την κυβέρνηση, και που έχουν τη δυνατότητα να αλλάζουν τις προτεραιότητες και να κάνουν επενδύσεις στο Νότιο Τελ-Αβίβ, χωρίς να δίνουν δεκάρα για αυτούς που ζουν εκεί. Εκείνοι που επιλέγουν να παρακινούν και να υποδαυλίζουν την υστερία κατά των προσφύγων για να αποπροσανατολίζουν τον κόσμο από τις αντιλαϊκές τους πολιτικές.  

    Όλες αυτές οι προσπάθειες κορυφώθηκαν με μια μεγάλη συγκέντρωση, άνω των 20.000 ανθρώπων, στην καρδιά του Νοτίου Τελ-Αβίβ, τελείως διαφορετική από ανάλογες συγκεντρώσεις που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια. Ενώ εκείνες γίνονταν στο κέντρο του Τελ-Αβίβ, ετούτη εδώ έγινε στις γειτονιές που ζουν οι πρόσφυγες, μαζί με τους κοινωνικά αποκλεισμένους παλιούς κατοίκους. Ενώ στο παρελθόν οι ομιλητές ήταν φιλελεύθεροι ακαδημαϊκοί ή διάσημοι ηθοποιοί του κινηματογράφου και του θεάτρου που υποστηρίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, αυτή τη φορά ήταν άνθρωποι που ζουν στις γειτονιές -κυρίως γυναίκες- τόσο πρόσφυγες, όσο και Μιζραχί ακτιβιστές. Ενώ στο παρελθόν οι συγκεντρώσεις οργανώνονταν από επαγγελματικές ΜΚΟ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αυτή τη φορά τη διοργάνωση είχε η πρωτοβουλία «Το Νότιο Τελ-Αβίβ Κατά της Απέλασης», με την υποστήριξη του κινήματος «Στεκόμαστε Μαζί» και άλλων. 

    Συμπέρασμα

    Μέσα από μια εκστρατεία βάσης και με την αναθεώρηση, τόσο της στρατηγικής του κινήματος κατά των απελάσεων όσο και του τρόπου που τα ΜΜΕ παρουσίαζαν το ζήτημα, τα θεμέλια του κυβερνητικού σχεδίου απέλασης άρχισαν να καταρρέουν. Η αναμενόμενη εύκολη νίκη του Νετανιάχου, αποδείχθηκε πολύ πιο περίπλοκη πολιτικά, καθώς στο στρατόπεδο κατά των απελάσεων προσήλθαν και τμήματα της κοινωνίας που θεωρούσε ότι ήταν στο πλευρό του. Πολιτικοί από κεντρώα και κεντροαριστερά κόμματα που στην αρχή στήριζαν τον Νετανιάχου, συνειδητοποίησαν πού φυσά ο άνεμος και τάχθηκαν κατά της απέλασης. Ακόμη και μέσα στην ίδια τη συμμαχία του εκδηλώθηκαν ρήξεις γύρω από το ζήτημα των προσφύγων. Όλο αυτό οδήγησε στην υποχώρησή του Νετανιάχου, σε μια συνέντευξη Τύπου που έδωσε στις αρχές Απριλίου του 2018, στην οποία ανακοίνωσε την απόσυρση του σχεδίου αναγκαστικής απέλασης των προσφύγων στην Ουγκάντα και τη Ρουάντα. Ήταν μια στροφή 180 μοιρών από τη θέση που είχε πάρει λίγους μήνες πριν και μια τεράστια νίκη του κινήματος κατά των απελάσεων. Παρόλο που η πίεση της Ακροδεξιάς εξακολουθεί να εμποδίζει την εξεύρεση πραγματικών λύσεων για το ζήτημα των Αφρικανών προσφύγων στο Ισραήλ, το σχέδιο απέλασης έχει, προς το παρόν, αποσυρθεί.

    Η πιο πάνω εμπειρία μας διδάσκει ότι όταν, αντί να αρκεστούμε στα ηθικολογικά επιχειρήματα της ελιτίστικης-φιλελεύθερης ρητορικής, υιοθετήσαμε μια αριστερή σοσιαλιστική πολιτική, καταφέραμε να ανατρέψουμε το σχέδιο της λαϊκιστικής Δεξιάς. 

    Ακολουθώντας τη μαρξιστική ανάλυση της 18ης Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη επιλέξαμε, αντί να ενδώσουμε στις συντηρητικές τάσεις των λαϊκών τάξεων, να αναδείξουμε τα προοδευτικά τους στοιχεία.

    Η ανάλυση του Μαρξ, μαζί με την εμπειρία από τα σοσιαλιστικά και κομμουνιστικά κινήματα του 20ού αιώνα, μας διδάσκουν ότι οι πολιτικές που μπορούν να κινητοποιούν μεγάλα στρώματα των λαϊκών τάξεων εξακολουθούν να είναι το κλειδί για την επιτυχία των προοδευτικών κινημάτων, σε όλο τον κόσμο.

    Θα μπορέσουμε, άραγε, να το εφαρμόσουμε;

     

    Μετάφραση από τα αγγλικά: Καλλιόπη Αλεξοπούλου

     

     

    Please find the full version (pdf) on the right.


Related articles

Israel

Ρατσισμός/Μετανάστευση

Aριστερά

Συνδικάτα και κοινωνικά κινήματα