• Ποιος θα κερδίσει στις ευρωεκλογές της Λιθουανίας;

  • Andrius Bielskis | 17 Apr 19 | Posted under: Lithuania , Central and Eastern Europe , Εκλογές , Aριστερά
  • Ανάλυση από την οργάνωση-μέλος του transform! της πολιτικής κατάστασης στη Λιθουανία, η οποία θα διαμορφώσει το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών.

    Για να απαντήσουμε σε αυτό το μάλλον υποθετικό ερώτημα, πρέπει να εξετάσουμε τον αστερισμό των κυριότερων πολιτικών δρώντων της Λιθουανίας.

    Καταρχάς, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, τον Οκτώβριο του 2016, η Λιθουανική Ένωση Αγροτών και Πρασίνων (LPGU), με επικεφαλής τον Ράμουνας Καρμπάουσκις και τον Σαούλιους Σκβερνέλις (σημερινός πρωθυπουργός της Λιθουανίας), πέτυχε μια αποφασιστική νίκη. Κέρδισε 56 από τις 141 έδρες του κοινοβουλίου, και μαζί με το Λιθουανικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (LSDP), το οποίο έλαβε 17 έδρες, κατόρθωσε να σχηματίσει κυβέρνηση πλειοψηφίας το Νοέμβριο του 2016. Αυτό όμως που ακολούθησε αργότερα - στα τέλη του 2017 - ήταν η διάσπαση του LSDP. Ο νέος δημοκρατικά εκλεγμένος ηγέτης του, Γκιντάουτας Παλούκας  (που εκπροσωπεί τη σύγχρονη αριστερή πτέρυγα του κόμματος, και δεν είναι βουλευτής) έπεισε το κόμμα ότι η καλύτερη δυνατή κίνηση που θα μπορούσε να κάνει ήταν να αποχωρήσει από τον κυβερνητικό συνασπισμό. Το βασικό επιχείρημα ήταν ότι το LPGU ιδεολογικά δεν είναι ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, και επομένως δεν είναι καλό για το LSDP να παραμείνει στην εξουσία με μια πολιτικά και κοινωνικά συντηρητική οργάνωση. Η κίνηση δεν πήγε καλά, με τους πιο ηλικιωμένους βουλευτές του LSDP να επαναστατούν κατά της απόφασης του κόμματος να εγκαταλείψει τον κυβερνητικό συνασπισμό και να ιδρύουν ένα νέο πολιτικό κόμμα με το όνομα Λιθουανικό Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα (LSDLP).

    Το αποτέλεσμα αυτής της διάσπασης είναι σημαντικό γιατί αποδυνάμωσε το LSDP, που ήταν το μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα στη Λιθουανία. Ωστόσο, μια θετική πλευρά αυτής της εξέλιξης ήταν ότι αυτοί που αποχώρησαν από το LSDP ήταν τα οπορτουνιστικά στοιχεία του κομματικού μηχανισμού, η παλιά νομενκλατούρα, με αποτέλεσμα το κόμμα να γίνει πιο «καθαρό» ιδεολογικά. Αν και θα ήταν λάθος να συγκρίνουμε τον Γκιντάουτας Παλούκας με τον Τζέρεμι Κόρμπιν, ο στόχος του είναι να ανανεώσει το LSDP σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές σοσιαλιστικές αξίες και αρχές.

    Εκτός από το κόμμα Αγροτών και Πρασίνων (η εκλογική δύναμη του οποίου, σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, βρίσκεται στο 28%) και το LSDP (που φαίνεται να υποστηρίζεται από το 13% περίπου του εκλογικού σώματος), το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης είναι οι το συντηρητικό «Ένωση της Πατρίδας-Λιθουανοί Χριστιανοδημοκράτες» (με ποσοστό που εκτιμάται ότι θα φτάσει το 24%). Αν λοιπόν πιστέψουμε αυτά τα δημοσκοπικά ευρήματα, που φυσικά μπορεί να αλλάξουν σημαντικά στην πορεία, οι πιθανότεροι νικητές των ευρωεκλογών θα είναι οι Αγρότες και Πράσινοι που μπορούν να ελπίζουν ότι θα έχουν τρεις, ή αν είναι τυχεροί, τέσσερις έδρες στο ευρωκοινοβούλιο. Το δεύτερο μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα πιθανόν να είναι οι συντηρητικοί με δύο ή τρεις έδρες, ενώ το LSDP μπορεί να ελπίζει ότι θα έχει μία ή δύο έδρες. Οι υπόλοιπες τρεις ή τέσσερις από τις έντεκα συνολικά έδρες του ευρωκοινοβουλίου που ανήκουν στη Λιθουανία πιθανότατα θα κατανεμηθούν μεταξύ του Εργατικού Κόμματος (που βρίσκεται επί του παρόντος στην τέταρτη θέση), του Κόμματος Νόμου και Δικαιοσύνης, και ενδεχομένως των φιλελεύθερων, γεγονός μάλλον αμφίβολο μετά το καταστροφικό σκάνδαλο διαφθοράς του 2016. Επίσης, είναι πολύ πιθανό να κερδίσει μία έδρα το κόμμα της πολωνικής μειοψηφίας.

    Μια άλλη ενδιαφέρουσα πτυχή αυτών των εκλογών είναι ο ρόλος των λεγόμενων εκλογικών επιτροπών. Επί των ημερών της σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης-που ήταν στην εξουσία από το το 2012 έως το 2016-πέρασε στη βουλή ένας νόμος που επιτρέπει στις εκλογικές επιτροπές να συμμετέχουν στις εκλογές μαζί με τα καθιερωμένα παραδοσιακά κόμματα. Ωστόσο, αυτή η αλλαγή στον εκλογικό νόμο είναι αμφιλεγόμενη. Από τη μια πλευρά, η δικαιολόγησή του, ή τουλάχιστον η ρητορική που τον στηρίζει, ήταν ότι θα φέρει τη δημοκρατία στο λαό. Η ιδέα είναι ότι τα καθιερωμένα πολιτικά κόμματα είναι υπερβολικά άκαμπτα, εσωστρεφή και όχι αρκετά δημοκρατικά ώστε να επιτρέπουν σε ενεργούς νέους να συμμετέχουν στην πολιτική και στη δημοκρατική αυτοδιαχείριση της πολιτείας. Ακόμα κι αν αυτό είναι αλήθεια - όντως, η συμμετοχή των πολιτών στα πολιτικά κόμματα της Λιθουανίας είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη - η αλλαγή αυτή μπορεί να είναι πλήγμα για εκείνα τα κόμματα που πολιτεύονται με βάση μια ορισμένη ιδεολογία.

    Μια εκλογική επιτροπή είναι, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό, το όχημα για εγωκεντρικούς ή περιθωριακούς πολιτικούς που είτε εγκατέλειψαν τους συντρόφους τους είτε εκδιώχθηκαν από τις οργανώσεις τους. Όποιος έχει ή νομίζει ότι έχει ένα επαρκές συμβολικό κεφάλαιο μπορεί να οργανώσει τους οπαδούς του και απλώς να εγγραφεί ως «επίτροπος» στην Κεντρική Εκλογική Επιτροπή. Το αποτέλεσμα είναι ότι σήμερα υπάρχουν επτά εκλογικές επιτροπές που συμμετέχουν στις εκλογές του Μαΐου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Έξι από αυτές φέρουν στον τίτλο τους τα ονόματα των επικεφαλής τους. Μεταξύ αυτών είναι ο Πέτρας, ένας ανένταχτος ομοφοβικός, ο Βιτάουτας Ρατζβίλας, και ο Άρβιντας Γιουοζάιτις, ένας υποστηρικτής του φασισμού που υποστηρίζει ότι η Λιθουανία πρέπει να κλείσει τα σύνορά της, το Τραίνο της Άουσρα Μαλντικιένε (δεν είναι αστείο, έτσι ονόμασε την εκλογική επιτροπή μια εκκεντρική καθηγήτρια οικονομικών), αλλά και ο πρόεδρος Ρολάντας Πάκσας που είχε αποπεμφθεί στο παρελθόν από τη θέση του. Φυσικά, είναι απίθανο ότι κάποια από αυτές τις εκλογικές επιτροπές θα εκπροσωπηθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ωστόσο, η ύπαρξή τους αυξάνει το ιδεολογικό χάος που βασιλεύει στη σημερινή Λιθουανία.

    Έτσι, ένα από τα χαρακτηριστικά των προσεχών ευρωεκλογών είναι η έλλειψη ιδεολογικού και πολιτικού προσανατολισμού. Εκτός από τους σοσιαλδημοκράτες δεν φαίνεται να υπάρχουν πολιτικά κόμματα που να κινητοποιούν τους υποστηρικτές τους στη βάση κάποιας παραδοσιακής πολιτικής ιδεολογίας, την οποία μπορούν στη συνέχεια να μετασχηματίσουν σε δημόσια πολιτική. Η Λιθουανική Ένωση Αγροτών και Πρασίνων είναι ένα κοινωνικά συντηρητικό πολιτικό κόμμα με μια υποτιθέμενη κεντροαριστερή οικονομική πολιτική. Υποστηρίζει το πολιτισμικά συντηρητικό πρόγραμμα των «παραδοσιακών οικογενειακών αξιών» (αντι-LGBT), τον «αρμονικό» και υγιεινό τρόπο ζωής, τις λιθουανικές παγανιστικές ρίζες κ.α. Ωστόσο, επικρίνει (ή τουλάχιστον επέκρινε στο παρελθόν) τη μαζική μετανάστευση από τη Λιθουανία, τη φτώχεια στην ύπαιθρο, τους χαμηλούς μισθούς του δημοσίου τομέα, και έχει υποσχεθεί να εισαγάγει έναν προοδευτικό φόρο εισοδήματος. Όμως, οι κεντροαριστερές θέσεις του για την οικονομία - και ιδιαίτερα για την προοδευτική φορολογία - αμφισβητήθηκαν τόσο από τον κ. Σκρενέλις, τον πρωθυπουργό, όσο και από τον κ. Σάποκα, τον υπουργό Οικονομικών ο οποίος είναι νεοφιλελεύθερος. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο κ. Καρμπάουσκις, ηγέτης του LPGP, είναι πολυεκατομμυριούχος και ο μεγαλύτερος γαιοκτήμονας στη Λιθουανία, ο οποίος ασφαλώς δεν εκπροσωπεί τα συμφέροντα του λιθουανικού αγροτικού πληθυσμού. Έτσι, το LPGP μπορεί να συγκριθεί με το κόμμα Νόμου και Δικαιοσύνης (PiS) στην Πολωνία: οι κοινωνικές και οικονομικές του πολιτικές και η ρητορική του είναι ειδικά προσαρμοσμένες στην εξυπηρέτηση της «Οικογένεια»» και των «ιερών» αξιών, και κρίνεται στο κατά πόσο το καταφέρνει αυτό.

    DetailΠαρά τον πολιτικό και ιδεολογικό αποπροσανατολισμό της λιθουανικής πολιτικής, είναι απίθανο οι Λιθουανοί να εκλέξουν ευρωσκεπτικιστές πολιτικούς στο ευρωκοινοβούλιο. Αν και υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι ο δεξιός λαϊκισμός είναι σε άνοδο, η Λιθουανία παραμένει μια πολύ φιλοευρωπαϊκή χώρα.


Related articles