• Οι ευρωεκλογές στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας

  • Stephen Hopkins | 11 Apr 19 | Posted under: Ιρλανδία , Εκλογές , Aριστερά
  • Ανάλυση συνεργάτη του transform! του πολιτικού τοπίου στην Ιρλανδία, της θύελλας του Brexit, και των ευρωεκλογών.

    Ιστορικά, τα δύο κυρίαρχα κόμματα των εθνικών εκλογών στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, το Fianna Fáil (FF) και το Fine Gael (FG), κυριαρχούν και στις αναμετρήσεις για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ). Το 2014, τo FG και το FF έλαβαν το καθένα το 22,3% των ψήφων. Από το σύνολο των 11 εδρών, το FG κέρδισε τις 4 , όσες ακριβώς είχε και το 2009. Το FF, όμως, κατάφερε να κερδίσει μόνο 1 έναντι των 3 που είχε το 2009 λόγω του τρόπου που χειρίστηκε τις τεχνικές ιδιομορφίες του ιρλανδικού εκλογικού συστήματος. Οι ευρωβουλευτές του FG συμμετέχουν στην ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος. Τα δεινά του FF αυξήθηκαν περισσότερο όταν ο ευρωβουλευτής του, Μπράϊαν Κρόουλι , διαγράφτηκε από το κόμμα επειδή αρνήθηκε να συνεργαστεί με την ευρωομάδα της Συμμαχίας Φιλελευθέρων Δημοκρατών για την Ευρώπη (ALDE) και εντάχθηκε στην ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών Μεταρρυθμιστών, με αποτέλεσμα το FF να μείνει χωρίς εκπροσώπηση στην ευρωβουλή. Στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του 2014, η κυβέρνηση στο Δουβλίνο αποτελούνταν από έναν συνασπισμό του FG και των Εργατικών, με το δεύτερο και μικρότερο κόμμα, δηλαδή τους Εργατικούς, να τιμωρείται αυστηρά στις εκλογές γι’ αυτήν την κυβερνητική συμμετοχή, με τα ποσοστά του να μειώνονται στο μισό σε σύγκριση με το 2009 (5,3% έναντι 13,9% ), ενώ έχασε και τις 3 έδρες του (Quinlan and Okolikj, 2016).

    Το 2014, το ριζοσπαστικό εθνικιστικό κόμμα, Sinn Féin (το όνομα μεταφράζεται περίπου ως «Εμείς οι ίδιοι»), είχε τις καλύτερες επιδόσεις του σε ευρωεκλογές με ποσοστό 19,5% και 3 έδρες (από καμία το 2009). Οι βουλευτές του SF στο ευρωκοινοβούλιο συμμετέχουν στη συνομοσπονδιακή ομάδα της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς/Βόρειας Πράσινης Αριστεράς (GUE/NGL), αν και το κόμμα έχει σαφώς μια διαφορετική ιδεολογική κληρονομιά από τα περισσότερα (πρώην) κομμουνιστικά κόμματα που ίδρυσαν την ομάδα το 1989, αποχωρώντας παλαιότερη ομάδα των Κομμουνιστών και των Συμμάχων τους. Τις απομένουσες 3 έδρες το 2014 τις κέρδισαν ανεξάρτητοι, κάτι που έδειξε ότι στα μάτια του ιρλανδικού λαού όλα τα καθιερωμένα κυβερνώντα κόμματα ήταν συνυπεύθυνα για τις δραματικές οικονομικές συνθήκες που επικρατούν στην χώρα από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και μετά. Πράγματι, το συνολικό ποσοστό ψήφων για το FF, το FG και τους Εργατικούς ήταν 49,9%, χαμηλότερο από ποτέ. Οι Quinlan και Okolikj ισχυρίζονται ότι, παρά το πακέτο διάσωσης της ΕΕ και του ΔΝΤ το 2010, και την προσδοκία ότι η στάση των ψηφοφόρων απέναντι στην ΕΕ θα άλλαζε το 2014, στην πραγματικότητα τα αποτελέσματα επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από τις εγχώριες προτεραιότητες και οι ψηφοφόροι τιμώρησαν στις ευρωεκλογές τα κυβερνώντα κόμματα για τις αδικίες του προγράμματος λιτότητας που ήταν τότε σε πλήρη εξέλιξη. Η προσέλευση στις ευρωεκλογές το 2014 ήταν 52,4% (από 59% το 2009), και πάλι υψηλότερη από τον μέσο όρο σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.

    Η σύγχρονη πολιτική σκηνή

    Από το 2016 το FineGael ηγείται μιας μειοψηφικής κυβέρνηση στο Δουβλίνο, διαθέτοντας περίπου το ένα τρίτο των συνολικών εδρών στο κοινοβούλιο (50 από τις 158). Νέος πρωθυπουργός από τον Ιούνιο του 2017 είναι ο Λέο Βαράντκαρ, η κυβέρνηση του οποίου βρίσκεται σε επισφαλή θέση βασιζόμενη στη στήριξη του FF για την υπερψήφιση βασικών νομοθετικών αλλαγών. Το FF διαθέτει 44 έδρες, σημαντικά περισσότερες από τις μόλις 20 που είχε το 2011. Το SF αύξησε και πάλι σημαντικά την εκπροσώπησή του, κερδίζοντας 23 έδρες (9 το 2011), αν και το ποσοστό του (13,8% ) ήταν μια απογοήτευση για το κόμμα, και κάτω από τις προσδοκίες. Οι Εργατικοί ήταν για άλλη μια φορά ο μεγάλος ηττημένος των εκλογών με μόνο 7 έδρες (κάτω από τον τεράστιο αριθμό των 26 εδρών των προηγούμενων εκλογών). Οι Ανεξάρτητοι έχουν 18 έδρες (πολύ περισσότερες από τις 6 των προηγούμενων εκλογών), ενώ η αριστερόστροφη «Συμμαχία κατά της λιτότητας/Οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη» κατάφερε να κερδίσει 6 έδρες (2 περισσότερες από τις προηγούμενες εκλογές).

    Οι τελευταίοι 18 μήνες στην ιρλανδική πολιτική σκηνή χαρακτηρίστηκαν σε μεγάλο βαθμό από δύο εξαιρετικά σημαντικές εξελίξεις: Πρώτον, από τον αντίκτυπο και την αβεβαιότητα που δημιούργησε το δημοψήφισμα στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2016 με την απόφαση εξόδου από την ΕΕ, και τις ενδεχόμενες οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις της στην Ιρλανδία. Ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα θεωρείται η διασυνοριακή διάσταση του Brexit που επηρεάζει τη σχέση Βόρειας και Νότιας Ιρλανδίας. Υπήρξαν πολλές εικασίες σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις της εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου στα, μήκους 500 χιλιομέτρων, σύνορα μεταξύ της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, και έγιναν δύσκολες διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της κυβέρνησης του Δουβλίνου και της κυβέρνησης του Λονδίνου με στόχο να αποφευχθούν οι «αυστηροί» τελωνειακοί συνοριακοί έλεγχοι που ενδεχομένως θα δημιουργήσουν οικονομική και κοινωνική αναστάτωση. Τη στιγμή που γράφεται αυτό το κείμενο παραμένει αδιευκρίνιστο πότε (ή ακόμα και αν) θα πραγματοποιηθεί το Brexit, και επίσης εάν θα είναι δυνατό να διατηρηθεί η «αόρατη διάσταση» των συνόρων που καθιερώθηκε με την «ειρηνευτική διαδικασία» στα τέλη της δεκαετίας του 1990 . Οι επιπτώσεις της εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ χωρίς μια συνολική συμφωνία για την οικονομία και το εμπόριο της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας μπορεί να είναι σοβαρές ή ακόμη και καταστροφικές. Το σχέδιο μιας συμφωνίας αποχώρησης, το οποίο θα προβλέπει τη δυνατότητα να παραμείνει στην πράξη όλη η Ιρλανδία στον τελωνειακό χώρο της ΕΕ σε περίπτωση που η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμφωνήσουν για τη μελλοντική εμπορική τους σχέση κατά τη σχεδιαζόμενη μεταβατική περίοδο, έχει απορριφθεί επανειλημμένως στη βρετανική Βουλή των Κοινοτήτων.

    Η αναταραχή που προκάλεσε το δημοψήφισμα στον εγγύτερο γείτονα της Ιρλανδίας είναι απίθανο να μετριαστεί σύντομα, και η πολιτική ζωή στο Δουβλίνο καθορίζεται σε σημαντικό βαθμό από την ανάγκη να προσπαθήσουμε να μετριάσουμε τα χειρότερα πιθανά αποτελέσματα αυτής της ανεπιθύμητης απόφασης. Για το SF, ωστόσο, το Brexit και η αυξανόμενη αβεβαιότητα σχετικά με τη σχέση της Βόρειας Ιρλανδίας με το υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να θεωρηθεί μια καλή ευκαιρία: αναπάντεχα, το κόμμα μπόρεσε να θέσει στο επίκεντρο του πολιτικού διαλόγου την ίδια την ύπαρξη των συνόρων και τη δυνατότητα δημοψηφίσματος για να αλλάξει το συνταγματικό καθεστώς της Βόρειας Ιρλανδίας (δημοψήφισμα για την «ένωση της χώρας»). Μετά τη Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής ή Συμφωνίας του Μπέλφαστ, το 1998, και μέχρι το αποτέλεσμα του Brexit το 2016, παρά τις μεγαλύτερες δυνατές προσπάθειες του SF, το θέμα των συνόρων είχε εξαφανιστεί από την κεντρική πολιτική ατζέντα στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας. Φαίνεται ότι για πολλούς, και στις δύο πλευρές των συνόρων, το ζήτημα είχε «λυθεί», ή τουλάχιστον ένα μεγάλο μέρος της έντασης και των παθών δεν υπήρχε πια στη συζήτηση. Σήμερα όμως κυριαρχεί η αβεβαιότητα, και το SF θεωρεί ότι, ως το μοναδικό σημαντικό παν-ιρλανδικό κόμμα, είναι σε θέση να προωθήσει την κυρίαρχη πολιτική του φιλοδοξία (επί της ουσίας το βασικό λόγο ύπαρξής του), δηλαδή τον τερματισμό της διαίρεσης της Ιρλανδίας, και της δημιουργίας ενός ενιαίου κράτους στο νησί.

    Η δεύτερη σημαντική εξέλιξη το 2018 στην Ιρλανδία ήταν η διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την κατάργηση της όγδοης τροποποίησης του Συντάγματος (που ψηφίστηκε το 1983), η οποία είχε απαγορεύσει σχεδόν πλήρως τις αμβλώσεις. Το αποτέλεσμα ήταν ότι τα δύο τρίτα των ψηφοφόρων υποστήριζαν ξεκάθαρα την κατάργηση της συνταγματικής τροποποίησης, και η κυβέρνηση του FG κατέθεσε στη βουλή, στα τέλη του 2018, νόμο για την εφαρμογή αυτής της κρίσιμης αλλαγής στην κοινωνική πολιτική της Ιρλανδίας (σύμφωνα με αυτόν το νόμο, επιτρέπεται ο τερματισμός της εγκυμοσύνης υπό ιατρική επίβλεψη μέχρι και τη συμπλήρωση 12 εβδομάδων κύησης). Μετά το δημοψήφισμα του 2015 που καθιέρωσε το γάμο των ομοφυλοφίλων, το δημοψήφισμα του 2018 επιβεβαίωσε την διάχυτη εντύπωση ότι η παραδοσιακή εξουσία του συντηρητικού καθολικισμού στη Ιρλανδία βρίσκεται σε σαφή υποχώρηση, και ότι σύντομα θα μπει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Ενδεικτικό της αναταραχής που προκλήθηκε στους συντηρητικούς κύκλους της χώρας, είναι ότι ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του SF, Πέανταρ Τόϊμπιν, τέθηκε σε διαθεσιμότητα από το κόμμα του επειδή ψήφισε κατά της νομοθεσίας, και στη συνέχεια παραιτήθηκε, δημιουργώντας ένα νέο κόμμα, το Aontú (στα ιρλανδικά σημαίνει «Ενότητα») το οποία θα συμμετάσχει τόσο στις ευρωεκλογές, καθώς και στις δημοτικές εκλογές του Μαϊου.

    Τον Νοέμβριο του 2018, οι ψηφοφόροι επανεξέλεξαν με μεγάλη πλειοψηφία, για δεύτερη επταετή θητεία, τον Μάϊκλ Ντ. Χίγκινς ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Οι εκλογές ήταν μια μεγάλη απογοήτευση για το SF. Η υποψήφια του κόμματος, Λίαντ Νι Ριάντα (βουλευτρια του Νότου) πήρε μόλις το 6,4% των ψήφων, ποσοστό μικρότερο από το μισό εκείνου που είχε πάρει στην αντίστοιχη εκλογή του 2011 ο υποψήφιος του κόμματος Μάρτιν Μακ Γκίνες.

    Προεπισκόπηση των ευρωεκλογών

    Οι δημοτικές εκλογές θα διεξαχθούν ταυτόχρονα με τις ευρωεκλογές, γεγονός που μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση ενός σχετικά υψηλού ποσοστού συμμετοχής. Αν υποτεθεί το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετάσχει στις ευρωεκλογές, ο αριθμός των εδρών για την Δημοκρατία της Ιρλανδίας θα αυξηθεί από 11 σε 13. Σύμφωνα με το νέο εκλογικό νόμο, η χώρα θα χωριστεί σε τρεις εκλογικές περιφέρειες (Δουβλίνο με 4 έδρες, Midlands/North/West επίσης με 4 έδρες, Νότος με 5 έδρες). Και τα δύο μεγάλα κόμματα είναι απρόθυμα να επιλέξουν υποψηφίους που είναι βουλευτές στην Κάτω Βουλή (TD) ή στην Άνω Βουλή (Seanad), καθώς αυτό δυνητικά θα δημιουργούσε δυσκολίες στη μελλοντική επανεκλογή τους. Έτσι, το δημόσιο προφίλ των υποψηφίων των FG και FF δεν είναι ιδιαίτερα ισχυρό, κάτι που μπορεί να αποτελέσει πλεονέκτημα για τους ανεξάρτητους και τα μικρότερα κόμματα. Στο Δουβλίνο, ο μοναδικός βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που είναι ξανά υποψήφιος είναι ο Λιν Μπόϊλαν (SF), με αποτέλεσμα το αποτέλεσμα των εκλογών να είναι λιγότερο προβλέψιμο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Μαρέιντ Μακ Γκίνες (FG) θα είναι και πάλι υποψήφια στην περιοχή Midlands/North/ West. Η Μακ Γκίνες είναι αρκετά γνωστή λόγω της συμμετοχής της στις διαπραγματεύσεις για το Brexit, ενώ υπήρξε και αντιπρόεδρος του απερχόμενου ευρωκοινοβουλίου (εκλέχτηκε για πρώτη φορά το 2004). Στα αριστερά του πολιτικού φάσματος, το SF αναμένεται να διατηρήσει τη δύναμη που είχε το 2014, ενώ το Εργατικό Κόμμα παραμένει σε ύφεση και είναι απίθανο να εκπροσωπηθεί στην ευρωβουλή. Η συμμαχία με το νέο όνομα «Αλληλεγγύη/Οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη» είναι μάλλον απίθανο να σημειώσει σημαντική πρόοδο στις ευρωεκλογές, αλλά μπορεί να διατηρήσει τις δυνάμεις της στα δημοτικά συμβούλια (έχει 23 συμβούλους). Η συμμαχία είναι μια δυναμική οργάνωση που συνενώνει δύο τροσκιστικά κόμματα, το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κίνημα (PBP) και το Σοσιαλιστικό Κόμμα (την πρώην «Συμμαχία κατά της λιτότητας», που μετονομάστηκε σε «Αλληλεγγύη» το 2017). Ιστορικά, τα κόμματα αυτά ήταν έντονα εχθρικά το ένα προς το άλλο, αλλά τα τελευταία χρόνια συνεργάστηκαν, εν μέρει για να κάνουν χρήση των αυξημένων δικαιωμάτων στο χρόνο ομιλίας, και της δυνατότητας κρατικής χρηματοδότησης.

    Σε πρόσφατες δημοσκοπήσεις, τα δύο μεγαλύτερα κόμματα φαίνεται να εδραιώνουν τη θέση τους. Το SF διατηρεί την έντονη παρουσία του με ένα 19%, ενώ οι Εργατικοί συνεχίζουν την πτωτική πορεία τους συγκεντρώνοντας μόλις ένα 5%. Οι διάφοροι ανεξάρτητοι υποψήφιοι είναι κάπως λιγότερο δημοφιλείς από ό, τι στο πρόσφατο παρελθόν, λαμβάνοντας ένα ποσοστό της τάξης του 12%. Οι Πράσινοι είναι στο 3% και η συμμαχία «Αλληλεγγύη /Οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη» βρίσκεται στο 1%. Μια νέα παρουσία στις ευρωεκλογές είναι ένα κόμμα που προωθεί την έξοδο της Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Irexit)–το κόμμα «Ελευθερία για Ευημερία». Οι προεκλογικές εκστρατείες για την ευρωβουλή δεν έχουν ξεκινήσει ακόμα πραγματικά, και σε έναν βαθμό η κατάρρευση του Brexit στο Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθεί να επισκιάζει τις συζητήσεις στην ιρλανδική πολιτική.

    Βιβλιογραφία

    Stephen Quinlan και Martin Okolikj, ‘This Time it’s Different…but not really! The 2014 European Parliament Elections in Ireland’, Irish Political Studies, 31 (2), 300-14.


Related articles