• Αμφίσημα τα αποτελέσματα για την αριστερά

  • 21 Jun 11
  • Συνέντευξη του προέδρου του Κόμματος Ευρωπαϊκής Αριστεράς καθηγητή Λόταρ Μπίσκι στο περιοδικό transform!europe

     

    Είστε ικανοποιημένος από τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών;

    Και ναι και όχι. Συνολικά, τα κόμματα-μέλη του ΚΕΑ επέδειξαν σταθερότητα. Το ΑΚΕΛ στην Κύπρο και το Μπλόκο της Αριστεράς στην Πορτογαλία προσέλκυσαν έναν αξιοθαύμαστο αριθμό ψηφοφόρων. Υπάρχουν επίσης αρκετά νέα κόμματα που προσχώρησαν στην ομάδα Ευρωπαϊκή Ενωτική Αριστερά / Βόρεια Πράσινη Αριστερά (GUE/NGL).

    Βεβαίως, όμως, η νέα μείωση σε μέγεθος της GUE/NGL στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι ένα δυσμενές σημείο εκκίνησης για το έργο μας. Επίσης, στη Γερμανία, περιμέναμε καλύτερο αποτέλεσμα από αυτό που προέκυψε τη νύχτα των εκλογών. Και, φυσικά, η ήττα της ιταλικής αριστεράς είναι ιδιαίτερα πικρή –πρόκειται για μια ήττα που την αισθανθήκαμε ως τις Βρυξέλλες και την οποία δεν θα ήθελα να υποβαθμίσω εδώ. Από την άλλη, ούτε η ήττα των σοσιαλδημοκρατών με χαροποιεί ιδιαίτερα –αυτοί απλώς εισέπραξαν το τίμημα της μετάλλαξης της πολιτικής τους από σοσιαδημοκρατική σε νεοφιλελεύθερη. Σε μια τέτοια κατάσταση, ο λαός προτιμά να ψηφίσει τον αυθεντικό εκφραστή και όχι το αντίγραφό του. Αυτό αποτελεί, επίσης, μια εξήγηση των θετικών εκλογικών αποτελεσμάτων που είχαν οι φιλελεύθεροι και οι συντηρητικές δυνάμεις, αν και όχι τη μοναδική.

    Με απασχολεί επίσης η περιορισμένη συμμετοχή στις εκλογές. Αυτό καταδεικνύει ότι όταν οι πολίτες δεν συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Ευρωπαικής Ένωσης, έχουν χαμηλό ενδιαφέρον για τις ευρωεκλογές.

    Η άνοδος των ακροδεξιών κομμάτων μου προκάλεσε έκπληξη και μεγάλη ανησυχία. Πρέπει να είμαστε σε συνεχή επαγρύπνηση σχετικά με την εξέλιξη αυτή.

     

    Γιατί δεν μπορούν τα κόμματα της δημοκρατικής αριστεράς, να επωφεληθούν από την κρίση, αφού ήταν αυτά που, εδώ και χρόνια, προειδοποιούσαν για τις συνέπειες αυτής της αχαλίνωτης απορρύθμισης;

    Κανείς δεν σε ψηφίζει απλώς και μόνο γιατί ήξερες από την αρχή πώς είχαν τα πράγματα. Δεν αληθεύει ότι η αριστερά δεν έχει κάνει προτάσεις. Με το εκλογικό πρόγραμμα του ΚΕΑ, 30 κόμματα από 21 χώρες κατέληξαν, για πρώτη φορά, σε μια κοινή βάση για την εκλογική τους εκστρατεία. Αυτό αποτελεί, δεν έχω κουραστεί να το τονίζω, μια μικρή κατάκτηση. Το πρόγραμμα αυτό, περιέχει πολύ συγκεκριμένες προτάσεις. Επομένως, πρέπει να αναρωτηθούμε μήπως δεν χρησιμοποιούμε μια γλώσσα κατανοητή από τον κόσμο.

     

    Εκτός από δύο κόμματα που σημείωσαν άνοδο, έχουμε στασιμότητα, μια πικρή ήττα και κάποιες εξανεμισμένες ελπίδες. Βλέπετε κάποια κρίση των κομμάτων του ΚΕΑ;

    Δεν θέλω να μιλήσω για κρίση, καθώς τα αποτελέσματα διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. Ωστόσο, συνολικά, είναι προφανές, ότι η αριστερά στην Ευρώπη δεν βρίσκεται μια φάση επίθεσης και τα αίτια αυτής της κατάστασης χρονολογούνται στο τέλος της αντιπαράθεσης των δυο συνασπισμών εξουσίας, το 1989-90, και έχουν να κάνουν με τις δύσκολες προσπάθειες των δημοκρατικών και σοσιαλιστικών κομμάτων να προσδιορίσουν για τα ίδια ένα νέο προφίλ, σ’ ένα κόσμο που, μέσα από τις νεοφιλελεύθερες υποσχέσεις, έχει γίνει κάπως πιο φιλελεύθερος, αλλά κατά κανένα τρόπο πιο αλληλέγγυος και ειρηνικός. Μπροστά στην χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση, είναι αναγκαίο να ξεπεράσουμε αυτή την κατάσταση. Ως πρόεδρος του ΚΕΑ, θεωρώ καθήκον μου να βοηθήσω στην επίτευξη αυτού του στόχου. Στην επόμενη συνάντησή της, η Γραμματεία θα πρέπει να αρχίσει μια δημόσια συζήτηση, η οποία να καταλήξει σε συγκεκριμένες αποφάσεις για το επόμενο συνέδριο του Κόμματος, το Δεκέμβριο του 2010. Σ’ αυτή την προσπάθεια ελπίζω στη στήριξη και του Δικτύου Transfrom!, το οποίο, με το πνευματικό του δυναμικό, μπορεί να συνεισφέρει σημαντικά στην ανάλυση της κατάστασης.

     

    Προς ποια κατεύθυνση πρέπει να αναπτυχθεί το ΚΕΑ;

    Στα πέντε χρόνια της ύπαρξης του, το ΚΕΑ έχει κάνει καλή δουλειά ως προς την προώθηση της πολιτικής του. Η καλύτερη απόδειξη αυτού του ισχυρισμού είναι το εκλογικό πρόγραμμα που προανέφερα. Το ερώτημα που τίθεται τώρα είναι με ποιο τρόπο και σε ποιο βαθμό τα διαφορετικά κόμματα μπορούν να μετατρέψουν αυτές τις κοινές ευρωπαϊκές θέσεις σε εθνική πολιτική. Σε σχέση με το «βαθμό» εναρμόνισης, έχουμε πληθώρα κοινών θέσεων. Ως προς τον «τρόπο», θα πρέπει να εντείνουμε τις προσπάθειες μας στην επικοινωνία και την ανταλλαγή ιδεών. Θα επιτύχουμε μόνο όταν γίνει αντιληπτό και αποδεκτό σε παρέες, κοινωνικά φόρουμ, ακτιβιστές στο χώρο του πολιτισμού, σε πανεπιστήμια και σε διάφορους δήμους ότι υπάρχει το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, που κρατάει παρόμοια με αυτούς στάση σε μια σειρά ζητημάτων και μαζί με το οποίο είναι δυνατόν να πετύχουν κάτι.

    Επιπροσθέτως, θα επιθυμούσα ιδιαίτερα την εξέλιξη του ΚΕΑ από ένα συνασπισμό κομμάτων σε ένα κόμμα που να είναι αυτόνομος και ανεξάρτητος από τις συνιστώσες του πολιτικός παράγοντας, και αυτό να αντανακλάται στη συνείδηση των μελών του. Το έργο που έχει μέχρι στιγμής πραγματοποιηθεί από τα δίκτυα του ΚΕΑ –όπως το δίκτυο των συνδικαλιστών ή το δίκτυο γυναικών «ΚΕΑ-Φεμινισμός» των γυναικών –αποτελεί μια μεγάλη συνεισφορά σε αυτή την κατεύθυνση. Αυτό είναι το είδος της πολιτικής στο οποίο καλούμαστε να εμβαθύνουμε. Ένα ακόμα εργαλείο για την επίτευξη του στόχου που προαναφέραμε μπορεί να είναι η ατομική ιδιότητα μέλους. Εν τέλει, πρέπει να σκεφτούμε ποιές μορφές δράσης μας επιτρέπουν να γίνουμε αντιληπτοί στο ευρύ κοινό ως Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, με θετικές συνέπειες για τη θέση της αριστεράς, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο.

    Η επίτευξη αυτού του στόχου είναι για το ΚΕΑ ένα κρίσιμο ζήτημα, αν θέλει να έρθει πιο κοντά στο στόχο που έχει θέσει για μια πιο δημοκρατική, πιο κοινωνική και πιο αλληλέγγυα και αειφόρα Ευρώπη, που θα αποτελεί δύναμη ειρήνης στον κόσμο.

     

    Ποιες στρατηγικές επιλογές βλέπετε για τις δυνάμεις που βρίσκονται στα αριστερά της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας;

    Σχεδόν σε όλη την Ευρώπη, η αριστερά απέχει μακράν από την επίτευξη της πολιτιστικής ηγεμονίας που, σύμφωνα με τον Γκράμσι, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων μας για κοινωνική αλλαγή. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν στα επόμενα χρόνια θέλουμε να ασχοληθούμε υπομονετικά με τη βελτίωση της αριστεράς και την επανάκτηση της «αόριστης» ηγεμονίας επανακτώντας την ηγεμονία σε επίπεδο πολιτικού λόγου ή αν δεν μπορούμε να ανεχθούμε περαιτέρω καθυστέρηση εφαρμογής των προτάσεων μας. Σε ό,τι αφορά ορισμένες προτάσεις, τουλάχιστον, περαιτέρω καθυστέρηση δεν μπορεί, κατά την άποψη μου, να γίνει δεκτή και γι’ αυτό, ταυτόχρονα με την προσπάθεια επίτευξης της πολιτιστικής ηγεμονίας, πρέπει να προωθήσουμε συγκεκριμένες πολιτικές συμμαχίες με όλες τις δημοκρατικές δυνάμεις που αγωνίζονται για τους ίδιους στόχους. Στη διαδικασία αυτή καμία κοινοβουλευτική ή εξωκοινοβουλευτική μορφή άσκησης πολιτικής επιρροής δεν θα πρέπει να αποκλειστεί. Το μόνο κριτήριο είναι η συνεισφορά στην πρόκληση της κοινωνικής αλλαγής που επιθυμούμε. Κάτι τέτοιο δεν είναι αντιφατικό, αντίθετα, μπορεί ακόμα και να συμβάλλει στην επίτευξη της πολιτιστικής ηγεμονίας.

    Πιστεύω ακόμα πως η αριστερά στην Ευρώπη θα έπρεπε να συνομιλεί με την αριστερά σε άλλα μέρη του κόσμου και πρωτίστως στη Λατινική Αμερική. Εκεί μπορούμε να βρούμε μια ενδιαφέρουσα ώθηση για την εξέταση της στρατηγικής μας. Η ενδυνάμωση της συνεργασίας μας με την αριστερά της Λατινικής Αμερικής μπορεί να αποβεί μόνο προς όφελος της προόδου μας.

     

    Αναφέρατε προηγουμένως τα ανησυχητικά εκλογικά αποτελέσματα της άκρας δεξιάς. Κατά την άποψη σας, πως θα έπρεπε η αριστερά να αντιδράσει ως προς αυτό;

    Για την αριστερά, είναι φυσική η αντίσταση σε κάθε μορφή μισαλλοδοξίας, διάκρισης, ξενοφοβίας και βίας. Όμως, αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε ριζικά το πρόβλημα και να ξεσκεπάσουμε τους φαιούς δημαγωγούς, πρέπει να επεξεργαστούμε τα κοινωνικά του αίτια. Η έλλειψη κοινωνικής προοπτικής και το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο κάνουν τους ανθρώπους εύκολους αποδέκτες των απλουστευτικών φωνών συσπείρωσης στην άκρα δεξιά. Υπάρχουν όμως και πολιτικοί οι οποίοι, αν και δεν ανήκουν οι ίδιοι στην άκρα δεξιά, προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τους διάχυτους φόβους και τις ανησυχίες του λαού, προς εξυπηρέτηση των δικών τους συμφερόντων. Οφείλουμε να αντιπαλέψουμε εξίσου και αυτή την αντίληψη. Η συμβολή στην δημιουργία μιας βασικής αντιφασιστικής συναίνεσης σε ολόκληρη την κοινωνία είναι ένα καθήκον το οποίο πρέπει να ενεργοποιήσει τόσο τους εργαζόμενους στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, σε εκπαιδευτικά ιδρύματα και στις γειτονιές, όσο και τους δημοκρατικούς πολιτικούς.

     

    7. Ως πρόεδρος της Ομάδας της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς / Βόρειας Πράσινης Αριστεράς (GUE/NGL) στο Ευρωκοινοβούλιο, ποια σχέδια έχετε για τα επόμενα πέντε χρόνια;

     

    Πρώτα απ’ όλα, είναι πολύ σημαντικό ότι για άλλη μια φορά πετύχαμε τη δημιουργία μιας πλουραλιστικής αριστερής ομάδας. Παρόλο που τα κόμματα που συναπαρτίζουν την ομάδα

    GUE/NGLέχουν, εν μέρει, διαφορετικές ιδεολογικές προσεγγίσεις –δεν πρέπει ούτε να αγνοούμε ούτε να υπερτιμάμε το γεγονός αυτό- έχουν καταφέρει να συνεργαστούν επιτυχώς στην απερχόμενη Ευρωβουλή. Κατά την αντίληψη μου, η πολυφωνία της GUE/NGL είναι ιδιαίτερης σημασίας και τη θεωρώ ακρογωνιαίο λίθο για την καλή συνεργασία που έχουμε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πρέπει να επιμείνουμε σε εκείνα τα σημεία στα οποία καταφέραμε να δώσουμε σημαντική ώθηση την προηγούμενη περίοδο: στον αγώνα μας για τη μη εφαρμογή των οδηγιών για το ωράριο εργασίας, για την προστασία του καταναλωτή, για την υιοθέτηση κάποιας υπευθυνότητας σχετικά με την ανθρώπινη μεταχείριση των προσφύγων, στη δέσμευση μας για μια δίκαιη και αλληλέγγυα πολιτική στο εξωτερικό εμπόριο, στην προσπάθεια μας για πρόοδο στο ζήτημα του αφοπλισμού. Κατά την προεκλογική μας εκστρατεία δηλώσαμε ξεκάθαρα ότι η αριστερά στην Ευρώπη θα επικεντρωθεί σε μια πολιτική διαχείρισης της κρίσης, βάσει της οποίας δεν θα πρέπει οι φτωχότεροι να πληρώσουν τις ζημίες, και στο πλαίσιο της οποίας η προστασία του πλανήτη δεν θα είναι πλέον ένα δευτερεύον ζήτημα. Οφείλουμε να εξειδικεύσουμε τις προτάσεις μας σε ορισμένους τομείς πολύ γρήγορα, καθώς η αναμόρφωση της αγροτικής πολιτικής της ΕΕ ή η μεταρρύθμιση του προϋπολογισμού της –τα αναφέρω απλώς ενδεικτικά– θα είναι τα κύρια θέματα της ημερήσιας διάταξης στην επερχόμενη Ευρωβουλή και η αριστερή πολιτική δεν μπορεί και δεν θα μείνει σιωπηλή απέναντί τους.