Εργαστήριο για τα λαϊκιστικά και ακροδεξιά κόμματα στην Ευρώπη

By: Τζόρτζιο Ριόλο, Πολιτιστικός Οργανισμός Punto Rosso

 Από τις αρχές της δεκαετίας του ΄90, λαϊκιστικά και ακροδεξιά κόμματα, με διακριτά χαρακτηριστικά σε κάθε χώρα, άρχισαν να εμφανίζονται και να αναπτύσσονται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σε ορισμένες περιπτώσεις πρόκειται για ευθέως φασιστικά και νεοναζιστικά κόμματα και κινήματα, ιδιαίτερα στη ανατολική Ευρώπη όμως όχι μόνον εκεί. Την περίοδο εκείνη το φόντο αυτών των καινοφανών φαινομένων ήταν η κατάρρευση του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού και η βαθιά κρίση των παλαιοκομμουνιστικών και αριστερών κομμάτων, κυρίως στη Δυτική Ευρώπη. Το ζήτημα σχετιζόταν με την αμφίβολη πολιτική εκπροσώπηση των λαϊκών και κατώτερων στρωμάτων της μεσαίας τάξης (της παλιάς μικροαστικής τάξης). Αυτά ήταν τα αποτελέσματα των νεοφιλελεύθερων πολιτικών (κρίσης του κοινωνικού κράτους και του κράτους πρόνοιας, ιδιωτικοποιήσεις, παγκοσμιοποίηση και υποτίμηση της εργασίας κτλ). Στην Ιταλία αυτό ήταν το έδαφος της ανάδυσης της Λίγκας του Βορρά και αργότερα του λαϊκισμού του Μπερλουσκόνι. Η Λίγκα του Βορρά μπορεί να κατανοηθεί ως κριτική στα παλιά πολιτικά κόμματα (ως μια αντιπολιτική στάση, «Roma Ladrona/ οι κλέφτες της Ρώμης») που δίνει έμφαση σε μια τοπική ταυτότητα και την συνδυάζει με ισχυρές συμβολικές αναφορές. Στην περίπτωση του μπερλουσκονικού λαϊκισμού πρόκειται για μια νέα εκδοχή του παλαιού «βοναπαρτισμού» («Ο λαός ήταν αυτός που με εξέλεξε, για αυτό η δημοκρατία, οι νόμοι, ακόμη και το ίδιο το Σύνταγμα είναι περιορισμοί που πρέπει να αρθούν ώστε να μπορούν να λαμβάνονται γρήγορες αποφάσεις προς όφελος του λαού μας»).

Αυτό το πλαίσιο μπορεί επιπλέον να ερμηνεύσει την παρουσία και τους κινδύνους που συνδέονται με τη λαϊκιστική Δεξιά και την ενίσχυσή της εξαιτίας της υφιστάμενης οικονομικής κρίσης. Ο πραγματικός κίνδυνος είναι μια μετακίνηση προς τα δεξιά εξαιτίας της κρίσης. Η παγκοσμιοποίηση και, στην Ευρώπη, οι αποφάσεις που λαμβάνονται έξω από το κάθε εθνικό κράτος (στην ΕΚΤ, στην ΕΕ, στο ΔΝΤ, στις «αγορές», το νέο τρομερό Ιεχωβά της Παλαιάς Διαθήκης), η υπαρκτή επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου των λαϊκών και κατώτερων στρωμάτων της μεσαίας τάξης, η ματαίωση και η ανάγκη για συμβολικές αποζημιώσεις, η κατασκευή εχθρών (μετανάστες, Ρομά, ξένοι από άλλες μειονοτικές ομάδες που ζουν στη χώρα κτλ), ο κίνδυνος της περιβαλλοντικής κρίσης (νερό, γη, κλίμα κτλ) – όλα αυτά τα θέματα αυξάνουν τον κίνδυνο μιας περαιτέρω επίτασης αυτών των φαινομένων. Η πρόκληση για τα αριστερά κόμματα είναι σοβαρή και εξαιρετικά πιεστική.

Ο σκοπός του σεμιναρίου, που διοργανώνουν το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ, το transform!europe και ο πολιτιστικός οργανισμός Punto Rosso, στις 9 και 10 Μαρτίου του 2012 στο Μιλάνο, είναι να αναλύσει την παρούσα κατάσταση από θεωρητική σκοπιά (στο πρώτο μέρος του) και να μελετήσει διάφορες συγκεκριμένες περιπτώσεις (στο δεύτερο μέρος). Όμως, ο τελικός στόχος του είναι η συνεισφορά στην στρατηγική των αριστερών κομμάτων στην Ευρώπη, έτσι ώστε να μπορέσει να αντιπαλέψει αυτά τα φαινόμενα. Υπ’ αυτό το πρίσμα διαμορφώθηκε ένα ερωτηματολόγιο που έχει σταλεί σε όλα τα μέλη του transform! προκειμένου να συλλεχθούν περισσότερες πληροφορίες για τα κόμματα της λαϊκιστικής και εξτρεμιστικής Δεξιάς σε διάφορες χώρες. Στον σχεδιασμό μας περιλαμβάνεται και η έκδοση βιβλίου που θα περιλαμβάνει τις εισηγήσεις, τα αποτελέσματα της μελέτης των ερωτηματολογίων και τα συμπεράσματα του σεμιναρίου.